बायोफार्मा शक्ती योजना(biopharma shakti yojana) भारतामध्ये औषधनिर्मिती क्षेत्राला मोठे महत्त्व आहे. देशातील नागरिकांना परवडणारी औषधे उपलब्ध करून देणे, आधुनिक उपचारपद्धतींचा विकास करणे आणि औषधनिर्मितीमध्ये भारताची क्षमता वाढवणे या गोष्टी आरोग्य व्यवस्थेसाठी महत्त्वाच्या आहेत. विशेषतः कर्करोग, मधुमेह आणि स्वयंप्रतिकाराशी संबंधित आजारांसारख्या दीर्घकालीन आजारांच्या उपचारांमध्ये जैवऔषधांचा वापर महत्त्वाचा ठरत आहे.
या पार्श्वभूमीवर केंद्र सरकारने केंद्रीय अर्थसंकल्प 2026–27 मध्ये बायोफार्मा शक्ती योजना(biopharma shakti yojana) हा उपक्रम प्रस्तावित केला. या उपक्रमासाठी पुढील पाच वर्षांत ₹10,000 कोटींची तरतूद प्रस्तावित करण्यात आली आहे. भारतात जैवऔषधांचे संशोधन, विकास आणि उत्पादन वाढवणे, आधुनिक औषधनिर्मिती क्षेत्रातील कौशल्य विकसित करणे आणि भारताला जागतिक जैवऔषधनिर्मिती केंद्र बनवण्यास मदत करणे हा यामागील प्रमुख उद्देश आहे.
बायोफार्मा शक्ती योजना(biopharma shakti yojana) म्हणजे काय?
बायोफार्मा शक्ती योजना(biopharma shakti yojana) हा भारतातील जैवऔषधनिर्मिती क्षेत्र मजबूत करण्यासाठी प्रस्तावित करण्यात आलेला केंद्र सरकारचा उपक्रम आहे.
Biopharma SHAKTI या नावाचे पूर्ण रूप Strategy for Healthcare Advancement through Knowledge, Technology and Innovation असे आहे. याचा मराठी अर्थ ज्ञान, तंत्रज्ञान आणि नवकल्पनांच्या माध्यमातून आरोग्य क्षेत्राची प्रगती साधण्यासाठीची रणनीती असा होतो.
या उपक्रमाचा भर जैविक औषधे (Biologics) आणि जैवसमान औषधे (Biosimilars) यांच्या देशांतर्गत संशोधन, विकास आणि उत्पादनासाठी आवश्यक व्यवस्था निर्माण करण्यावर आहे.
या उपक्रमासाठी 2026–27 च्या केंद्रीय अर्थसंकल्पात पुढील पाच वर्षांसाठी ₹10,000 कोटींची तरतूद प्रस्तावित करण्यात आली. मात्र, ही रक्कम प्रत्येक नागरिकाला किंवा प्रत्येक विद्यार्थ्याला वैयक्तिक स्वरूपात मिळणारे अनुदान नाही. ती या क्षेत्राच्या विकासासाठी प्रस्तावित केलेल्या व्यापक सरकारी उपक्रमाशी संबंधित आहे.
2026 मध्ये औषधनिर्मिती विभागाने प्रसिद्ध केलेल्या सरकारी माहितीनुसार या बायोफार्मा शक्ती योजना(biopharma shakti yojana) चे सविस्तर घटक त्या वेळी विचाराधीन होते. त्यामुळे अंमलबजावणीच्या तपशीलांबाबत अधिकृत अद्ययावत सूचना तपासणे आवश्यक आहे.
बायोफार्मा म्हणजे काय?
बायोफार्मा शक्ती योजना(biopharma shakti yojana) म्हणजे जैविक स्रोत, पेशी, सूक्ष्मजीव किंवा जैविक प्रक्रियांच्या साहाय्याने विकसित केली जाणारी औषधे आणि त्यांच्याशी संबंधित तंत्रज्ञानाचे क्षेत्र.
पारंपरिक रासायनिक औषधे आणि जैविक औषधे यांच्या निर्मितीच्या प्रक्रिया वेगवेगळ्या असू शकतात. जैविक औषधांच्या विकासासाठी विशेष संशोधन, अत्याधुनिक प्रयोगशाळा, नियंत्रित उत्पादन प्रक्रिया आणि कठोर गुणवत्ता तपासणी आवश्यक असते.
जैवऔषधांच्या उदाहरणांमध्ये काही प्रकारच्या लसी, उपचारात्मक प्रथिने, विशिष्ट प्रतिपिंडांवर आधारित औषधे आणि काही आधुनिक जैविक उपचारांचा समावेश होतो.
या औषधांचा विकास करण्यासाठी जैवतंत्रज्ञान, औषधनिर्मिती, वैद्यकीय संशोधन आणि गुणवत्ता नियंत्रण या क्षेत्रांतील तज्ज्ञांची आवश्यकता असते.
Biologics आणि Biosimilars म्हणजे काय?
बायोफार्मा शक्ती उपक्रमामध्ये Biologics आणि Biosimilars या दोन संकल्पनांना विशेष महत्त्व आहे.
1. Biologics म्हणजे काय?
Biologics म्हणजे जैविक स्रोतांपासून किंवा जैविक प्रक्रियांच्या साहाय्याने विकसित केली जाणारी औषधे. त्यांची निर्मिती अनेकदा जटिल जैविक प्रक्रियांद्वारे केली जाते.
काही लसी, उपचारात्मक प्रथिने आणि विशिष्ट प्रतिपिंडांवर आधारित औषधे ही याची उदाहरणे आहेत.
अशा औषधांच्या संशोधनासाठी आणि उत्पादनासाठी विशेष वैज्ञानिक कौशल्य, तंत्रज्ञान आणि गुणवत्ता नियंत्रण आवश्यक असते.
2. Biosimilars म्हणजे काय?
Biosimilars म्हणजे आधीपासून मंजूर असलेल्या जैविक औषधाशी अत्यंत साम्य असलेली जैवसमान औषधे. त्यांची गुणवत्ता, सुरक्षितता आणि परिणामकारकतेबाबत नियामक निकष पूर्ण करणे आवश्यक असते.
Biosimilars विकसित करण्यासाठी संशोधन, विश्लेषण, उत्पादन प्रक्रिया आणि नियामक मानकांचे पालन आवश्यक असते.
भारतामध्ये या क्षेत्राची क्षमता वाढवण्यासाठी देशांतर्गत संशोधन आणि उत्पादन व्यवस्थेला बळकटी देणे हा बायोफार्मा शक्ती उपक्रमाचा एक महत्त्वाचा भाग आहे.
बायोफार्मा शक्ती योजना(biopharma shakti yojana) चा मुख्य उद्देश जाणून घेऊया .
या उपक्रमाचा मुख्य उद्देश भारताला जैवऔषध संशोधन आणि उत्पादन क्षेत्रात अधिक सक्षम बनवणे हा आहे.
त्यातील महत्त्वाच्या बाबी पुढीलप्रमाणे आहेत:
1) भारतातील जैवऔषध संशोधनाला प्रोत्साहन देणे.
2) जैविक औषधे आणि जैवसमान औषधांचे देशांतर्गत उत्पादन वाढवणे.
3) आधुनिक औषधनिर्मिती क्षेत्रातील संशोधन क्षमता विकसित करणे.
4) औषधनिर्मिती क्षेत्राला आवश्यक असलेले कुशल मनुष्यबळ तयार करणे.
5) आधुनिक क्लिनिकल संशोधनासाठी आवश्यक पायाभूत सुविधा वाढवणे.
6) औषधांच्या नियामक तपासणी आणि मंजुरी प्रक्रियेची क्षमता मजबूत करणे.
7) जैवऔषध क्षेत्रातील नवकल्पना आणि उद्योग-संशोधन सहकार्याला चालना देणे.
8) परदेशातून आयात होणाऱ्या काही औषधांवरील अवलंबित्व कमी करण्यासाठी देशांतर्गत क्षमता विकसित करणे.
या उद्दिष्टांच्या पूर्ततेसाठी संशोधन संस्था, औषधनिर्मिती उद्योग, वैज्ञानिक आणि नियामक संस्था यांच्यात समन्वय आवश्यक आहे.
₹10,000 कोटींच्या तरतुदीचा अर्थ काय?
केंद्रीय अर्थसंकल्प 2026–27 मध्ये बायोफार्मा शक्ती उपक्रमासाठी पुढील पाच वर्षांत ₹10,000 कोटींची तरतूद प्रस्तावित करण्यात आली आहे.
ही तरतूद जैवऔषधनिर्मिती क्षेत्राचा विकास करण्यासाठी आखलेल्या व्यापक उपक्रमाशी संबंधित आहे.
या रकमेचा उद्देश वैयक्तिक लाभार्थ्यांना थेट पैसे देणे नसून संशोधन, विकास, संस्थात्मक क्षमता, क्लिनिकल संशोधन आणि देशांतर्गत उत्पादन व्यवस्था यांना बळकटी देणे हा आहे.
प्रत्यक्ष निधीचे वितरण, पात्र संस्था, अर्ज प्रक्रिया आणि इतर अटी याबाबतची अधिकृत माहिती संबंधित सरकारी विभागाच्या पुढील सूचनांनुसार तपासावी.
तीन नवीन NIPER संस्थांची स्थापना जाणून घेऊया .
या उपक्रमांतर्गत तीन नवीन National Institutes of Pharmaceutical Education and Research (NIPER) स्थापन करण्याचा प्रस्ताव आहे.
NIPER या औषधनिर्मिती शिक्षण आणि संशोधनाशी संबंधित राष्ट्रीय स्तरावरील संस्था आहेत. औषधनिर्मिती क्षेत्रासाठी उच्च दर्जाचे शिक्षण, संशोधन आणि तज्ज्ञ मनुष्यबळ विकसित करण्यात अशा संस्थांची भूमिका महत्त्वाची असते.
बायोफार्मा शक्ती योजना(biopharma shakti yojana) क्षेत्रामध्ये संशोधन, उत्पादन आणि नियामक कामांसाठी विशेष ज्ञान आवश्यक असते. त्यामुळे नवीन संस्था स्थापन करण्याचा प्रस्ताव या क्षेत्रासाठी आवश्यक असलेली शैक्षणिक आणि संशोधन क्षमता वाढवण्याच्या उद्देशाने मांडण्यात आला आहे.
मात्र, नवीन संस्थांची निश्चित ठिकाणे, प्रवेश प्रक्रिया, अभ्यासक्रम आणि प्रवेशाच्या तारखा याबाबत अधिकृत घोषणा तपासल्याशिवाय कोणतीही माहिती निश्चित मानू नये.
सात विद्यमान NIPER संस्थांचे आधुनिकीकरण जाणून घेऊया .
तीन नवीन संस्था स्थापन करण्यासोबतच सात विद्यमान NIPER संस्थांचे उन्नतीकरण करण्याचाही प्रस्ताव आहे.
या उपक्रमाचा हेतू जैवऔषध संशोधन, औषध विकास, उत्पादन आणि नियमन या क्षेत्रांतील वाढत्या गरजा पूर्ण करण्यासाठी संस्थांची क्षमता वाढवणे हा आहे.
संस्थांचे उन्नतीकरण झाल्यास आधुनिक प्रयोगशाळा, संशोधन सुविधा, शैक्षणिक क्षमता आणि तज्ज्ञ मनुष्यबळ विकसित करण्यासाठी मदत होऊ शकते.
तथापि, कोणत्या संस्थेत कोणती सुविधा उपलब्ध होणार आणि त्यासाठी किती निधी खर्च होणार, याबाबतची अंतिम माहिती संबंधित सरकारी घोषणांनुसारच द्यावी.
क्लिनिकल ट्रायल्ससाठी राष्ट्रीय नेटवर्क जाणून घेऊया .
बायोफार्मा शक्ती योजना(biopharma shakti yojana) तील आणखी एक महत्त्वाचा घटक म्हणजे क्लिनिकल संशोधनाची क्षमता वाढवणे.
सरकारी घोषणेनुसार देशभरात 1,000 मान्यताप्राप्त क्लिनिकल ट्रायल साइट्सचे नेटवर्क विकसित करण्याचा प्रस्ताव आहे.
क्लिनिकल ट्रायल म्हणजे औषध किंवा उपचारपद्धतीची सुरक्षितता आणि परिणामकारकता यांचे नियमानुसार मानवी सहभागींमध्ये परीक्षण करणारी संशोधन प्रक्रिया.
नवीन जैविक औषधे विकसित करताना क्लिनिकल संशोधन महत्त्वाचे असते. अशा संशोधनासाठी योग्य पायाभूत सुविधा, प्रशिक्षित संशोधक, नैतिक समित्या आणि लागू नियामक नियमांचे पालन आवश्यक असते.
प्रस्तावित नेटवर्कमुळे भारतात प्रगत औषध संशोधनासाठी आवश्यक क्षमता वाढवण्यास मदत होऊ शकते. मात्र, या नेटवर्कमध्ये कोणती केंद्रे सहभागी असतील आणि मान्यता देण्याची प्रक्रिया काय असेल, हे अधिकृत तपशील प्रसिद्ध झाल्यावरच निश्चित होईल.
औषध मंजुरीची प्रक्रिया अधिक सक्षम करणे जाणून घेऊया .
औषधांच्या सुरक्षिततेसाठी आणि गुणवत्तेसाठी नियामक व्यवस्था अत्यंत महत्त्वाची असते.
या उपक्रमात Central Drugs Standard Control Organisation (CDSCO) ची क्षमता मजबूत करण्याचा प्रस्ताव आहे. त्यासाठी विशेष वैज्ञानिक पुनरावलोकन पथक आणि प्रगत क्षेत्रांतील तज्ज्ञ पदे निर्माण करण्याची कल्पना मांडण्यात आली आहे.
अशा तज्ज्ञांच्या मदतीने जटिल औषधांशी संबंधित वैज्ञानिक माहितीचे परीक्षण अधिक सक्षमपणे करता येऊ शकते.
नियामक प्रक्रियेची क्षमता वाढवणे म्हणजे औषधांना तपासणीशिवाय मंजुरी देणे नव्हे. औषधांच्या सुरक्षिततेचे आणि गुणवत्तेचे मूल्यमापन करताना लागू नियम व वैज्ञानिक निकष महत्त्वाचेच राहतात.
देशांतर्गत औषधनिर्मितीला प्रोत्साहन जाणून घेऊया .
बायोफार्मा शक्ती योजना(biopharma shakti yojana) चा आणखी एक महत्त्वाचा उद्देश म्हणजे भारतातील जैवऔषध उत्पादन व्यवस्था विकसित करणे.
जैविक औषधांचे उत्पादन करण्यासाठी विशेष तंत्रज्ञान, प्रशिक्षित कर्मचारी, गुणवत्ता नियंत्रण व्यवस्था आणि आधुनिक औद्योगिक सुविधा आवश्यक असतात.
देशांतर्गत उत्पादन क्षमता वाढवण्यामुळे भारतातील उद्योगांना संशोधनापासून उत्पादनापर्यंतच्या विविध टप्प्यांमध्ये काम करण्याची संधी निर्माण होऊ शकते.
या क्षेत्रात उत्पादन करणाऱ्या कंपन्या, संशोधन संस्था आणि तंत्रज्ञान विकसित करणाऱ्या संस्थांमध्ये सहकार्य वाढवण्याचाही विचार या उपक्रमात आहे.
तथापि, कोणत्या कंपन्यांना निधी मिळेल, किती अनुदान दिले जाईल किंवा कोणत्या उत्पादनांना प्रोत्साहन दिले जाईल, याबाबत अधिकृत नियम प्रकाशित होईपर्यंत निश्चित दावा करणे योग्य नाही.
स्टार्टअप आणि संशोधन क्षेत्रासाठी संभाव्य महत्त्व जाणून घेऊया .
जैवऔषध क्षेत्रातील संशोधनासाठी दीर्घकालीन नियोजन, वैज्ञानिक कौशल्य आणि मोठ्या प्रमाणात संसाधनांची आवश्यकता असू शकते.
या उपक्रमात प्रारंभिक टप्प्यातील नवकल्पनांना आर्थिक मदत आणि उद्योगांना सहाय्य देण्यासाठी निधीव्यवस्था विकसित करण्यावर भर दिला आहे.
यामुळे संशोधन संस्थांमध्ये विकसित झालेल्या कल्पनांना पुढील विकास टप्प्यांपर्यंत नेण्यासाठी मदत होण्याची शक्यता आहे.
तथापि, या उपक्रमांतर्गत प्रत्येक स्टार्टअपला ठरावीक रक्कम मिळेल असे नाही. पात्रता, निवड निकष, अर्ज प्रक्रिया आणि निधीचे स्वरूप याबाबत अधिकृत मार्गदर्शक सूचना तपासणे आवश्यक आहे.
विद्यार्थ्यांसाठी या उपक्रमाचे महत्त्व जाणून घेऊया .
बायोफार्मा शक्ती योजना (biopharma shakti yojana) हा वैयक्तिक शिष्यवृत्ती किंवा विद्यार्थ्यांना थेट आर्थिक मदत देणारा कार्यक्रम म्हणून घोषित केलेला नाही. तरीही औषधनिर्मिती, जैवतंत्रज्ञान, रसायनशास्त्र, जीवशास्त्र आणि वैद्यकीय संशोधन क्षेत्रातील विद्यार्थ्यांसाठी या उपक्रमाचा व्यापक विकासात्मक संदर्भ महत्त्वाचा ठरू शकतो.
जैवऔषध क्षेत्रात पुढील प्रकारच्या कौशल्यांना महत्त्व असते:
1) जैवतंत्रज्ञान आणि औषधनिर्मिती संशोधन.
2) प्रयोगशाळा तंत्रज्ञान आणि गुणवत्ता नियंत्रण.
3) क्लिनिकल संशोधन.
4) औषधांच्या नियामक प्रक्रियांचे ज्ञान.
5) जैविक उत्पादन आणि औद्योगिक प्रक्रिया.
6) वैज्ञानिक माहितीचे विश्लेषण.
या क्षेत्रातील शिक्षण घेऊ इच्छिणाऱ्या विद्यार्थ्यांनी संबंधित संस्थांचे अधिकृत अभ्यासक्रम, प्रवेश निकष आणि प्रशिक्षणाच्या संधी स्वतंत्रपणे तपासाव्यात.
बायोफार्मा शक्ती योजना(biopharma shakti yojana) मुळे थेट नोकरी, प्रवेश किंवा शिष्यवृत्ती मिळण्याची हमी आहे असे समजू नये.
आरोग्य क्षेत्रासाठी संभाव्य महत्त्व जाणून घेऊया .
जैवऔषधांचे संशोधन आणि उत्पादन विकसित करणे हे आधुनिक आरोग्य व्यवस्थेच्या दृष्टीने महत्त्वाचे आहे.
देशांतर्गत संशोधन क्षमता वाढल्यास भारतातील औषधनिर्मिती उद्योगाला नवीन तंत्रज्ञान विकसित करण्यासाठी आणि जागतिक बाजारपेठेत सहभागी होण्यासाठी मदत होऊ शकते.
सरकारने या उपक्रमाचा संबंध परवडणाऱ्या आरोग्यसेवेला सहाय्य करणे आणि जैवऔषध क्षेत्रातील भारताची जागतिक स्पर्धात्मकता वाढवणे यांच्याशी जोडला आहे.
तथापि, कोणते औषध किती स्वस्त होईल, एखाद्या रुग्णाला कोणत्या उपचाराचा लाभ मिळेल किंवा औषधांच्या किमती किती कमी होतील, हे या घोषणेवरून निश्चित सांगता येत नाही.
या उपक्रमाचा लाभ कोणाला होऊ शकतो?
बायोफार्मा शक्ती योजना(biopharma shakti yojana) मुख्य भर औषधनिर्मिती आणि संशोधन क्षेत्राची क्षमता विकसित करण्यावर आहे.
त्यामुळे या उपक्रमाशी संबंधित कामांमध्ये संशोधन संस्था, औषधनिर्मिती उद्योग, शैक्षणिक संस्था, क्लिनिकल संशोधन केंद्रे आणि पात्र नवकल्पना विकसित करणाऱ्या संस्थांचा सहभाग असू शकतो.
मात्र सामान्य नागरिकांसाठी थेट अर्ज करून पैसे मिळवण्याची योजना म्हणून याचे वर्णन करणे योग्य नाही.
या उपक्रमांतर्गत निधीसाठी कोणत्या संस्था पात्र असतील, अर्ज कसा करायचा, अर्ज कधी सुरू होतील आणि निवड कशी होईल, याबाबत अधिकृत मार्गदर्शक सूचना प्रसिद्ध झाल्यानंतरच तपशील देता येईल.
बायोफार्मा शक्ती योजना(biopharma shakti yojana) साठी अर्ज कसा करावा?
सध्या उपलब्ध सरकारी घोषणांमध्ये या उपक्रमाची व्यापक उद्दिष्टे आणि प्रस्तावित घटक दिले आहेत. मात्र सर्वसामान्य नागरिकांसाठी एकच ऑनलाइन अर्ज प्रक्रिया, वैयक्तिक लाभाची निश्चित रक्कम किंवा सार्वत्रिक पात्रता यांची पुष्टी उपलब्ध माहितीतून होत नाही.
त्यामुळे या उपक्रमासाठी अर्ज करण्यापूर्वी संबंधित सरकारी विभागाच्या अधिकृत सूचनांची वाट पाहणे महत्त्वाचे आहे.
अद्ययावत माहिती तपासण्यासाठी पुढील सरकारी स्रोत वापरता येतील:
1) भारत सरकारचे अर्थसंकल्प पोर्टल: केंद्रीय अर्थसंकल्प 2026–27 मधील अधिकृत घोषणा आणि दस्तऐवज तपासा.
2) औषधनिर्मिती विभाग: बायोफार्मा शक्तीशी संबंधित पुढील सूचना आणि मार्गदर्शक तत्त्वे तपासा.
3) प्रेस इन्फॉर्मेशन ब्युरो : केंद्र सरकारच्या अधिकृत प्रसिद्धिपत्रकांमधून योजनेच्या प्रगतीची माहिती घ्या.
कोणत्याही अनधिकृत संकेतस्थळावर अर्ज शुल्क भरू नका किंवा वैयक्तिक कागदपत्रे देण्यापूर्वी संकेतस्थळाची सत्यता तपासा.
बायोफार्मा शक्ती उपक्रमाची सद्यस्थिती जाणून घेऊया .
केंद्रीय अर्थसंकल्प 2026–27 मध्ये बायोफार्मा शक्ती योजना(biopharma shakti yojana) घोषणा प्रस्तावित उपक्रम म्हणून करण्यात आली. त्यानंतर मार्च 2026 मध्ये औषधनिर्मिती विभागाने प्रसिद्ध केलेल्या माहितीत या उपक्रमासाठी ₹10,000 कोटींची तरतूद आणि प्रस्तावित घटक स्पष्ट केले.
त्याच सरकारी माहितीनुसार बायोफार्मा शक्ती योजना(biopharma shakti yojana) चे सविस्तर स्वरूप त्या वेळी विचाराधीन होते. त्यामुळे पुढील बाबी अधिकृतरीत्या तपासणे आवश्यक आहे:
1) अंतिम मार्गदर्शक तत्त्वे प्रसिद्ध झाली आहेत का?
2) पात्र संस्था किंवा अर्जदार कोण असतील?
3) निधी वितरणाची पद्धत काय असेल?
4) अर्ज स्वीकारण्याची प्रक्रिया सुरू झाली आहे का?
5) कोणत्या संस्था किंवा प्रकल्पांना प्राधान्य दिले जाईल?
ही माहिती उपलब्ध होईपर्यंत उपक्रमाला थेट वैयक्तिक अनुदान योजना म्हणून मांडू नये.
अधिकृत माहिती आणि महत्त्वाची सूचना जाणून घेऊया .
या बायोफार्मा शक्ती योजना(biopharma shakti yojana) विषयीची मूलभूत माहिती केंद्रीय अर्थसंकल्प 2026–27 आणि भारत सरकारच्या प्रेस इन्फॉर्मेशन ब्युरोच्या प्रसिद्धिपत्रकांवर आधारित आहे.
अधिकृत स्रोत:
केंद्रीय अर्थसंकल्प 2026–27: https://www.indiabudget.gov.in/
औषधनिर्मिती विभाग, रसायने आणि खते मंत्रालय: https://pharma-dept.gov.in/
सरकारी घोषणांमध्ये बदल होऊ शकतात. त्यामुळे लेख प्रकाशित करताना किंवा नंतर अद्ययावत करताना बायोफार्मा शक्ती योजना(biopharma shakti yojana) ची अंमलबजावणी, पात्रता, अर्ज प्रक्रिया आणि निधी वितरणासंबंधी अधिकृत सूचना तपासाव्यात.
बायोफार्मा शक्ती योजना(biopharma shakti yojana) 2026 हा भारतातील जैवऔषध संशोधन, विकास आणि उत्पादन क्षेत्र मजबूत करण्यासाठी केंद्रीय अर्थसंकल्प 2026–27 मध्ये प्रस्तावित करण्यात आलेला महत्त्वाचा सरकारी उपक्रम आहे. यासाठी पुढील पाच वर्षांत ₹10,000 कोटींची तरतूद प्रस्तावित असून तीन नवीन NIPER संस्था स्थापन करणे, सात विद्यमान संस्थांचे उन्नतीकरण करणे, 1,000 मान्यताप्राप्त क्लिनिकल ट्रायल साइट्सचे नेटवर्क विकसित करणे आणि औषधांच्या नियामक तपासणीची क्षमता मजबूत करणे यांसारख्या बाबींचा समावेश आहे.
या उपक्रमाचा मुख्य भर जैविक औषधे आणि जैवसमान औषधांच्या देशांतर्गत संशोधन व उत्पादनासाठी सक्षम व्यवस्था उभारण्यावर आहे. त्यामुळे तो थेट वैयक्तिक आर्थिक सहाय्य किंवा सर्व नागरिकांसाठी अर्ज खुला असलेली योजना म्हणून समजणे योग्य नाही.