मिस्टी योजना (mishti yojana) भारताच्या समुद्रकिनारी असलेल्या पर्यावरणाचे संरक्षण करणे, खारफुटीच्या जंगलांचे संवर्धन करणे आणि किनारी भागातील स्थानिक समुदायांसाठी शाश्वत उपजीविकेच्या संधी निर्माण करणे या उद्देशाने केंद्र सरकारने मिस्टी योजना (mishti yojana) ही योजना सुरू केली. या योजनेचे पूर्ण नाव Mangrove Initiative for Shoreline Habitats & Tangible Incomes असे आहे. मराठीत याचा अर्थ समुद्रकिनारी अधिवास आणि स्थानिक उपजीविकेच्या संधींसाठी खारफुटी संवर्धन उपक्रम असा समजता येतो.
ही मिस्टी योजना (mishti yojana) केवळ झाडे लावण्यापुरती मर्यादित नाही. खारफुटीच्या जंगलांचे पुनर्संचयितीकरण, किनारी परिसंस्थांचे संरक्षण, जैवविविधता वाढवणे आणि स्थानिक लोकांचा पर्यावरण संवर्धनातील सहभाग वाढवणे हे तिचे महत्त्वाचे उद्देश आहेत.
मिस्टी योजना (mishti yojana) म्हणजे काय?
मिस्टी योजना (mishti yojana) ही भारताच्या किनारी प्रदेशांमधील खारफुटीच्या जंगलांचे संवर्धन आणि पुनर्संचयितीकरण करण्यासाठी राबवली जाणारी केंद्र सरकारची पर्यावरणविषयक योजना आहे.
खारफुटीची झाडे समुद्राच्या भरती-ओहोटीचा प्रभाव असलेल्या किनारी भागांत वाढतात. खारट पाणी, चिखलयुक्त जमीन आणि बदलणारी पाण्याची पातळी अशा परिस्थितींमध्ये टिकून राहण्याची क्षमता या वनस्पतींमध्ये असते. त्यामुळे समुद्रकिनारी असलेल्या पर्यावरणीय व्यवस्थेमध्ये त्यांचे महत्त्व मोठे आहे.
या योजनेअंतर्गत योग्य किनारी क्षेत्रांची निवड करून तेथील खारफुटीची लागवड, खराब झालेल्या क्षेत्रांचे पुनर्संचयितीकरण आणि लावलेल्या वनस्पतींचे संरक्षण यासारखी कामे नियोजनानुसार केली जातात.
ही कामे संबंधित राज्यांच्या प्रस्तावांनुसार आणि मंजूर आराखड्यांनुसार राबवली जातात. केंद्र व राज्य सरकारच्या इतर योजनांशी समन्वय साधूनही काही उपक्रम राबवले जाऊ शकतात.
मिस्टी योजना (mishti yojana) ची प्रमुख उद्दिष्टे जाणून घेऊया .
1) खारफुटीच्या जंगलांचे संवर्धन
खारफुटीची जंगले ही किनारी परिसंस्थेचा महत्त्वाचा भाग आहेत. त्यांचे संरक्षण केल्यामुळे अनेक वनस्पती आणि प्राण्यांना अधिवास उपलब्ध राहतो. या योजनेद्वारे खारफुटीची जंगले टिकवून ठेवणे आणि खराब झालेल्या क्षेत्रांची पुनर्बांधणी करणे अपेक्षित आहे.
2) समुद्रकिनाऱ्यांचे संरक्षण
खारफुटीची मुळे चिखल आणि गाळ धरून ठेवण्यास मदत करतात. त्यामुळे काही किनारी भागांमध्ये मातीची धूप कमी करण्यास आणि लाटांच्या प्रभावापासून नैसर्गिक संरक्षण निर्माण करण्यास मदत होऊ शकते.
मात्र, खारफुटीमुळे प्रत्येक प्रकारच्या चक्रीवादळापासून किंवा समुद्री आपत्तीपासून पूर्ण संरक्षण मिळते, असा अर्थ घेऊ नये.
3) जैवविविधतेचे रक्षण
खारफुटीच्या परिसरात मासे, खेकडे, पक्षी आणि इतर जीवांना अन्न व अधिवास मिळू शकतो. त्यामुळे खारफुटीचे संवर्धन केल्याने किनारी भागातील जैवविविधतेचे संरक्षण करण्यास मदत होते.
4) स्थानिक समुदायांचा सहभाग
किनारी भागात राहणाऱ्या लोकांना लागवड, रोपवाटिका तयार करणे, बियांचे संकलन, वनस्पतींची देखभाल आणि संवर्धनविषयक उपक्रमांमध्ये सहभागी करून घेणे हा या कार्यक्रमाचा एक महत्त्वाचा भाग आहे.
5) शाश्वत उपजीविकेच्या संधी
पर्यावरण संवर्धनाशी संबंधित काही कामांमध्ये स्थानिक लोकांचा सहभाग वाढवणे, कौशल्यविकास करणे आणि मंजूर उपक्रमांनुसार उपजीविकेच्या संधी निर्माण करणे यावरही भर दिला जातो.
या संधी प्रत्येक व्यक्तीला आपोआप मिळतात असे नाही. त्या स्थानिक प्रकल्प, मंजूर आराखडा आणि संबंधित विभागाच्या अंमलबजावणीवर अवलंबून असतात.
मिस्टी योजना (mishti yojana) 2026 अंतर्गत कोणती कामे केली जातात?
या कार्यक्रमात मुख्यतः खारफुटीच्या जंगलांचे पुनर्संचयितीकरण आणि त्यासाठी आवश्यक सहाय्यक कामांचा समावेश आहे.
1) खारफुटीची लागवड
पर्यावरणीयदृष्ट्या योग्य असलेल्या किनारी क्षेत्रांमध्ये स्थानिक परिस्थितीला अनुरूप खारफुटीच्या वनस्पतींची लागवड केली जाऊ शकते. कोणत्या ठिकाणी लागवड करायची आणि कोणत्या वनस्पती वापरायच्या, याचा निर्णय तांत्रिक तपासणी आणि स्थानिक परिस्थितीनुसार घेतला जातो.
2) खराब झालेल्या जंगलांचे पुनर्संचयितीकरण
काही ठिकाणी खारफुटीची जंगले कमी झालेली किंवा खराब झालेली असू शकतात. अशा क्षेत्रांचे पुनर्संचयितीकरण करण्यासाठी योग्य जागेची निवड, लागवड, देखभाल आणि वनस्पतींच्या वाढीचे निरीक्षण यासारखी कामे केली जाऊ शकतात.
3) रोपवाटिका आणि बियांचे संकलन
लागवडीसाठी आवश्यक असलेली रोपे उपलब्ध करण्यासाठी रोपवाटिका तयार करणे आणि योग्य बियांचे संकलन करणे ही सहाय्यक कामे आहेत. या कामांमध्ये स्थानिक समुदायांचा सहभाग घेतला जाऊ शकतो.
4) लागवड केलेल्या क्षेत्रांची देखभाल
केवळ रोपे लावणे पुरेसे नसते. त्यांची वाढ, जिवंत राहण्याचे प्रमाण आणि परिसरातील पर्यावरणीय परिस्थिती यांचे निरीक्षण करणे आवश्यक असते. म्हणूनच देखभाल आणि पुनर्तपासणी या कामांनाही महत्त्व दिले जाते.
5) जनजागृती आणि कौशल्यविकास
खारफुटीचे पर्यावरणीय महत्त्व समजावून सांगण्यासाठी जनजागृती कार्यक्रम आणि प्रशिक्षण उपक्रम राबवले जाऊ शकतात. या उपक्रमांचा तपशील संबंधित राज्याच्या मंजूर कार्यक्रमावर अवलंबून असतो.
6) पर्यावरणपूरक पर्यटन
काही ठिकाणी खारफुटीशी संबंधित पर्यावरणपूरक पर्यटन विकसित करण्याच्या उपक्रमांनाही प्रोत्साहन दिले जाऊ शकते. स्थानिक स्वयं-सहायता गटांचा सहभाग आणि संबंधित विभागांची मंजुरी यानुसार अशा उपक्रमांची अंमलबजावणी केली जाते.
मिस्टी योजना (mishti yojana) चे लाभ कोणते?
मिस्टी योजना (mishti yojana) चे लाभ पर्यावरण, स्थानिक समुदाय आणि किनारी भागांच्या दीर्घकालीन विकासाशी संबंधित आहेत.
1) पर्यावरणीय लाभ: खारफुटीची जंगले वाढवणे, खराब झालेली क्षेत्रे पुनर्संचयित करणे, जैवविविधतेला मदत करणे आणि किनारी परिसंस्थेचे संरक्षण करणे.
2) स्थानिक सहभाग: लागवड, रोपवाटिका, बियांचे संकलन, देखभाल आणि निरीक्षण यांसारख्या कामांमध्ये स्थानिक लोकांचा सहभाग घेण्याची संधी.
3) उपजीविकेच्या संभाव्य संधी: मंजूर कार्यक्रमांनुसार काही समुदायांना पर्यावरण संवर्धनाशी संबंधित कामे, कौशल्यविकास किंवा पर्यावरणपूरक पर्यटनाच्या उपक्रमांमध्ये सहभागी होण्याची संधी मिळू शकते.
4) नैसर्गिक संसाधनांचे संरक्षण: किनारी परिसंस्थेचे आरोग्य सुधारण्यास मदत होऊ शकते. खारफुटी कार्बन साठवण्यामध्येही महत्त्वाची भूमिका बजावते.
5) दीर्घकालीन सामाजिक लाभ: पर्यावरणाचे संरक्षण आणि स्थानिक समुदायांचा सहभाग यांचा समन्वय साधल्यास किनारी भागांच्या शाश्वत विकासाला मदत होऊ शकते.
आर्थिक लाभाबाबत महत्त्वाची स्पष्टता जाणून घेऊया .
मिस्टी योजना (mishti yojana) साठी मंजूर होणारा निधी आणि एखाद्या व्यक्तीला मिळणारे मानधन किंवा आर्थिक सहाय्य या वेगवेगळ्या गोष्टी आहेत. अधिकृत मार्गदर्शक सूचनांमध्ये मंजूर प्रकल्पांसाठी निधीची तरतूद असू शकते; मात्र त्यावरून प्रत्येक नागरिकाला थेट अनुदान मिळेल असे म्हणता येत नाही.
मिस्टी योजना (mishti yojana) साठी पात्रता कोणाची?
या मिस्टी योजना (mishti yojana) ची पात्रता समजून घेताना वैयक्तिक लाभार्थी आणि कार्यक्रमाची अंमलबजावणी करणाऱ्या संस्था यांच्यातील फरक लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
1) राज्य सरकारे आणि केंद्रशासित प्रदेश
या कार्यक्रमाची अंमलबजावणी किनारी राज्ये आणि संबंधित केंद्रशासित प्रदेशांच्या नियोजनातून केली जाते. त्यासाठी योग्य क्षेत्रे ओळखणे, प्रस्ताव तयार करणे आणि मंजूर आराखड्यानुसार कामे राबवणे आवश्यक असते.
2) वन विभाग आणि संबंधित शासकीय यंत्रणा
खारफुटीची लागवड, संवर्धन आणि पुनर्संचयितीकरण यासंबंधीची कामे संबंधित वन विभाग आणि इतर अधिकृत यंत्रणांच्या समन्वयातून केली जाऊ शकतात.
3) स्थानिक समुदाय
खारफुटीच्या परिसरात राहणाऱ्या समुदायांना मंजूर प्रकल्पांमध्ये सहभागाची संधी मिळू शकते. त्यामध्ये रोपवाटिका, लागवड, बियांचे संकलन, देखभाल आणि संवर्धनासंबंधी कामांचा समावेश होऊ शकतो.
4) स्वयं-सहायता गट आणि स्थानिक संस्था
मंजूर उपक्रमांमध्ये स्वयं-सहायता गट आणि स्थानिक समुदाय संघटनांचा सहभाग घेतला जाऊ शकतो. विशेषतः उपजीविका विविधीकरण किंवा पर्यावरणपूरक पर्यटनाशी संबंधित कामांमध्ये अशा गटांची भूमिका असू शकते.
5) सामान्य नागरिकांसाठी काय?
केवळ भारताचे नागरिक असणे, विशिष्ट वय असणे किंवा एखाद्या राज्यात राहणे यामुळे मिस्टी योजना (mishti yojana) अंतर्गत थेट आर्थिक लाभ मिळण्याचा अधिकार आपोआप निर्माण होत नाही.
एखाद्या स्थानिक उपक्रमात सहभागी व्हायचे असल्यास संबंधित राज्याच्या वन विभागाकडून किंवा त्या प्रकल्पाची अंमलबजावणी करणाऱ्या अधिकृत संस्थेकडून पात्रता आणि उपलब्ध संधींबाबत माहिती घ्यावी.
महाराष्ट्रात मिस्टी योजना (mishti yojana) 2026 ची स्थिती जाणून घेऊया .
महाराष्ट्राला मोठा समुद्रकिनारा लाभला आहे. त्यामुळे खारफुटीचे संवर्धन हे राज्यातील किनारी पर्यावरणासाठी महत्त्वाचे आहे.
भारत सरकारच्या 21 ऑगस्ट 2025 रोजी प्रसिद्ध झालेल्या संसदीय उत्तरानुसार, MISHTI अंतर्गत महाराष्ट्रात 2023-24 मध्ये 138.77 हेक्टर आणि 2024-25 मध्ये 53.20 हेक्टर क्षेत्रावर लागवड किंवा पुनर्संचयितीकरणाची कामे विविध योजनांच्या समन्वयातून नोंदवली गेली. या दोन वर्षांची एकत्रित नोंद 191.97 हेक्टर होती.
राज्यसभेत दिलेल्या उत्तरात महाराष्ट्र सरकारने मिस्टी योजना (mishti yojana) अंतर्गत National CAMPA कडून अतिरिक्त तूट-भरपाई निधीसाठी प्रस्ताव सादर केलेला नसल्याचे नमूद करण्यात आले. त्याच उत्तरात महाराष्ट्रातील समन्वयातून झालेल्या कामांची 191.97 हेक्टरची नोंदही दिली आहे.
या दोन बाबींचा अर्थ वेगवेगळा आहे. महाराष्ट्रात समन्वयातून काही कामे नोंदवली गेली होती; परंतु संबंधित उत्तराच्या तारखेनुसार National CAMPA कडून अतिरिक्त तूट-भरपाई निधीसाठी प्रस्ताव सादर झालेला नव्हता. यावरून महाराष्ट्रातील सर्व प्रकारचे MISHTI-संबंधित काम पूर्णपणे बंद आहे, असा निष्कर्ष काढता येत नाही.
नवीन कामे, स्थानिक सहभाग किंवा प्रस्तावांची स्थिती जाणून घेण्यासाठी महाराष्ट्र वन विभाग आणि संबंधित अधिकृत कार्यालयाकडून अद्ययावत माहिती घ्यावी.
मिस्टी योजना (mishti yojana) साठी कोणती कागदपत्रे लागतात?
या मिस्टी योजना (mishti yojana) त सर्वसामान्य नागरिकांसाठी एकच सार्वत्रिक अर्ज आणि त्यासाठी एकच अधिकृत कागदपत्रांची यादी असल्याची पुष्टी उपलब्ध केंद्रीय मार्गदर्शक सूचनांमधून होत नाही.
त्यामुळे आधार कार्ड, पॅन कार्ड, उत्पन्नाचा दाखला, जात प्रमाणपत्र किंवा बँक पासबुक ही सर्व कागदपत्रे प्रत्येक व्यक्तीला अनिवार्य आहेत, असा दावा करणे योग्य नाही.
कागदपत्रे संबंधित काम आणि सहभागाच्या स्वरूपानुसार बदलू शकतात.
1) स्थानिक उपक्रमात सहभागी होण्यासाठी
एखाद्या विभागाने किंवा प्रकल्पाच्या अंमलबजावणी करणाऱ्या संस्थेने सहभागासाठी अर्ज किंवा नोंदणी मागितल्यास, त्या संस्थेच्या अधिकृत सूचनांमध्ये नमूद केलेली कागदपत्रे सादर करावीत.
उदाहरणार्थ, संस्थेच्या स्वरूपानुसार ओळख किंवा संपर्काची माहिती, पत्त्याची माहिती, गट किंवा संस्थेची नोंदणीविषयक कागदपत्रे किंवा कामाशी संबंधित इतर तपशील मागितले जाऊ शकतात. ही केवळ संभाव्य उदाहरणे आहेत; MISHTI साठी सर्वत्र लागू असलेली निश्चित यादी नाही.
2) स्वयं-सहायता गट किंवा संस्थांसाठी
एखाद्या मंजूर प्रकल्पात स्वयं-सहायता गट किंवा संस्थेचा सहभाग असल्यास संबंधित विभाग त्यांच्याकडून आवश्यक नोंदी, गटाची माहिती किंवा प्रकल्पाशी संबंधित कागदपत्रे मागू शकतो. नेमक्या आवश्यकतांची खात्री संबंधित अधिकृत कार्यालयाकडून करावी.
3) सरकारी विभागांच्या प्रकल्पांसाठी
राज्य सरकार किंवा संबंधित यंत्रणांनी प्रस्ताव, वार्षिक आराखडा आणि प्रगती अहवाल तयार करणे ही कार्यक्रमाच्या अंमलबजावणीची प्रक्रिया आहे. ही सामान्य नागरिकाच्या वैयक्तिक अनुदान अर्जापेक्षा वेगळी बाब आहे.
मिस्टी योजना (mishti yojana) नेसाठी अर्ज कसा करायचा?
मिस्टी योजना (mishti yojana) ही प्रामुख्याने राज्यांच्या नियोजनातून आणि अधिकृत संस्थांच्या माध्यमातून राबवली जाणारी योजना आहे. त्यामुळे वैयक्तिक लाभार्थ्यांसाठी एकच राष्ट्रीय ऑनलाइन अर्ज उपलब्ध आहे असे गृहीत धरू नये.
1 : अधिकृत माहिती तपासा
भारत सरकारच्या पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाची वेबसाइट किंवा National CAMPA ची अधिकृत वेबसाइट उघडा. तेथे मिस्टी योजना (mishti yojana) च्या मार्गदर्शक सूचना आणि कार्यक्रमाशी संबंधित कागदपत्रे तपासा.
2 : राज्यातील संबंधित विभागाशी संपर्क साधा
महाराष्ट्रातील व्यक्तींनी राज्य वन विभाग किंवा आपल्या किनारी परिसराशी संबंधित अधिकृत वन कार्यालयाकडून सध्या कोणते संवर्धन उपक्रम सुरू आहेत, याची माहिती घ्यावी.
3 : स्थानिक सहभागाच्या संधी विचारा
आपल्या परिसरात खारफुटी लागवड, रोपवाटिका, देखभाल, जनजागृती किंवा समुदाय सहभागाचा अधिकृत उपक्रम सुरू आहे का, हे संबंधित कार्यालयाला विचारावे.
स्थानिक स्वयं-सहायता गट, ग्रामपंचायत किंवा संबंधित समुदाय संस्थेकडेही माहिती मिळू शकते; मात्र त्या संस्थेकडे प्रत्यक्ष उपक्रमाची अधिकृत माहिती आहे का, हे तपासणे आवश्यक आहे.
4 : पात्रता आणि अटी लेखी स्वरूपात तपासा
एखाद्या कामासाठी नोंदणी, निवड किंवा कागदपत्रे आवश्यक असल्यास संबंधित संस्थेकडून त्याची अधिकृत यादी मागावी. मानधन, मजुरी किंवा आर्थिक मदतीची तरतूद असल्याचा दावा केल्यास त्याचा संबंधित आदेश किंवा मंजूर प्रकल्पातील आधार तपासावा.
5 : अधिकृत सूचनांनुसार सहभागी व्हा
पात्रता आणि अटी स्पष्ट झाल्यावरच संबंधित संस्थेच्या सूचनांनुसार नोंदणी किंवा सहभागाची प्रक्रिया पूर्ण करावी. कोणत्याही मध्यस्थाला पैसे दिल्याने सरकारी योजनेत निवड निश्चित होते, असे समजू नये.
6 : काम आणि प्रगतीची माहिती तपासा
अधिकृत प्रकल्पात सहभागी झाल्यास कामाचे स्वरूप, जबाबदाऱ्या, नोंदी आणि संपर्कासाठी जबाबदार अधिकारी यांची माहिती घ्यावी. काम पूर्ण झाल्यानंतर अहवाल किंवा इतर नोंदी आवश्यक असल्यास त्या संबंधित संस्थेच्या सूचनांनुसार पूर्ण कराव्यात.
मिस्टी योजना (mishti yojana) त स्थानिक समुदायांची भूमिका जाणून घेऊया .
खारफुटीचे संवर्धन यशस्वी होण्यासाठी केवळ सरकारी निधी किंवा लागवडीचे लक्ष्य पुरेसे नसते. स्थानिक परिस्थिती समजणाऱ्या समुदायांचा सहभाग महत्त्वाचा असतो.
स्थानिक लोकांना भरती-ओहोटी, पाण्याची उपलब्धता, मातीचे स्वरूप आणि परिसरातील जैवविविधतेची माहिती असू शकते. या स्थानिक ज्ञानाचा उपयोग योग्य नियोजन आणि देखभालीसाठी होऊ शकतो.
अधिकृत कार्यक्रमात समाविष्ट असल्यास स्थानिक समुदाय पुढील कामांमध्ये सहभागी होऊ शकतात:
1) खारफुटीच्या रोपवाटिका तयार करणे.
2) योग्य बियांचे संकलन करणे.
3) लागवड आणि वनस्पतींची देखभाल करणे.
4) खारफुटीच्या क्षेत्रांचे निरीक्षण करणे.
5) पर्यावरण संवर्धनाविषयी जनजागृती करणे.
6) मंजूर पर्यावरणपूरक पर्यटन किंवा उपजीविकेच्या उपक्रमांत सहभागी होणे.
या प्रत्येक कामासाठी संधी, निवड प्रक्रिया आणि मोबदला असेलच असे नाही. त्याबाबतची खात्री संबंधित प्रकल्पाच्या अटी आणि अधिकृत सूचनांवरून करावी.
मिस्टी योजना (mishti yojana) चे महत्त्व जाणून घेऊया .
खारफुटीची जंगले समुद्रकिनारी असलेल्या पर्यावरणीय व्यवस्थेचा महत्त्वाचा भाग आहेत. ती कार्बन साठवण्यास, काही जीवांना अधिवास उपलब्ध करून देण्यास आणि किनारी परिसंस्थेची स्थिरता राखण्यास मदत करतात.
हवामान बदलामुळे समुद्रकिनारी असलेल्या अनेक भागांवर विविध प्रकारचे पर्यावरणीय दबाव निर्माण होतात. अशा परिस्थितीत खारफुटीचे संरक्षण हे पर्यावरणीय नियोजनाचा एक महत्त्वाचा भाग ठरते.
मिस्टी योजना (mishti yojana) नेत लागवडीबरोबरच पुनर्संचयितीकरण, देखभाल, निरीक्षण आणि समुदाय सहभागावर भर दिला जातो. त्यामुळे पर्यावरण संवर्धन आणि स्थानिक उपजीविकेच्या संधी यांच्यात समन्वय साधण्याचा प्रयत्न होतो.
तथापि, प्रत्येक भागातील पर्यावरणीय परिस्थिती वेगळी असते. म्हणूनच लागवड किंवा पुनर्संचयितीकरणासाठी जागेची निवड तांत्रिक तपासणी आणि संबंधित विभागांच्या नियोजनानुसार करणे आवश्यक असते.
मिस्टी योजना (mishti yojana) ची अंमलबजावणी आणि देखरेख जाणून घेऊया .
मिस्टी योजना (mishti yojana) अंतर्गत होणाऱ्या कामांची अंमलबजावणी आणि प्रगती तपासण्यासाठी राज्यस्तरीय नियोजन, क्षेत्रीय तपासणी आणि अहवाल यांचा वापर केला जातो.
संसदीय उत्तरात कार्यक्रमाच्या देखरेखीसाठी अनेक स्तरांवरील निरीक्षण, राज्यस्तरीय जागेची तपासणी, भौतिक व आर्थिक प्रगती अहवाल, भौगोलिक स्थान दर्शवणारी छायाचित्रे आणि KML फाइल्स यांचा उल्लेख आहे. वन सर्वेक्षण संस्था वेळोवेळी खारफुटीच्या क्षेत्रातील बदलांचे मूल्यांकन करते.
यामुळे कार्यक्रमात फक्त किती क्षेत्रावर लागवड झाली हेच नव्हे, तर पुनर्संचयितीकरणाची स्थिती आणि वनस्पतींच्या वाढीचे निरीक्षण करण्यावरही भर दिला जातो.
MISHTI संदर्भातील संसदीय माहिती: https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2159295
अर्ज करण्यापूर्वी लक्षात ठेवण्याच्या महत्त्वाच्या गोष्टी जाणून घेऊया .
1) मिस्टी योजना (mishti yojana) ही वैयक्तिक रोख लाभाची सार्वत्रिक योजना आहे असे समजू नका.
2) कोणतीही ठरावीक आर्थिक रक्कम मिळेल असा दावा अधिकृत आदेशाशिवाय मान्य करू नका.
3) स्थानिक सहभागाची संधी आणि सरकारी संस्थांचा प्रकल्प प्रस्ताव या दोन वेगळ्या प्रक्रिया आहेत.
4) पात्रता, कागदपत्रे आणि निवड पद्धत संबंधित उपक्रमाच्या अधिकृत सूचनांनुसार तपासा.
5) महाराष्ट्रातील अद्ययावत स्थितीसाठी राज्य वन विभाग आणि संबंधित कार्यालयाकडून माहिती घ्या.
6) मिस्टी योजना (mishti yojana) च्या नावाखाली वैयक्तिक माहिती किंवा पैसे मागणाऱ्या अनधिकृत व्यक्तींपासून सावध राहा.
7) पर्यावरण संवर्धनाची कामे तांत्रिक मार्गदर्शन आणि अधिकृत परवानग्यांनुसारच केली पाहिजेत.
मिस्टी योजना (mishti yojana) 2026 म्हणजे भारताच्या समुद्रकिनाऱ्यांवरील खारफुटीच्या जंगलांचे संरक्षण आणि पुनर्संचयितीकरण करण्यासाठी राबवला जाणारा केंद्र सरकारचा महत्त्वाचा पर्यावरणविषयक उपक्रम आहे. या कार्यक्रमामध्ये खारफुटीची लागवड, खराब झालेल्या क्षेत्रांचे पुनर्संचयितीकरण, जैवविविधतेचे संरक्षण आणि स्थानिक समुदायांचा सहभाग यांना महत्त्व दिले जाते.
या मिस्टी योजना (mishti yojana) नेमुळे किनारी परिसंस्थेचे संरक्षण आणि मंजूर उपक्रमांद्वारे स्थानिक उपजीविकेच्या संधींना मदत होऊ शकते. मात्र, प्रत्येक नागरिकाला ठरावीक आर्थिक लाभ किंवा थेट ऑनलाइन अर्जाची सुविधा मिळते असा दावा करणे योग्य नाही.