सावित्रीबाई फुले दत्तक पालक योजना (savitribai phule dattak palakh yojana) शिक्षण हे प्रत्येक मुलीच्या उज्ज्वल भविष्यासाठी महत्त्वाचे साधन आहे. मात्र काही कुटुंबांची आर्थिक परिस्थिती कमकुवत असल्यामुळे मुलींना शाळेत नियमित पाठवणे, शैक्षणिक साहित्य उपलब्ध करून देणे आणि त्यांचे शिक्षण पुढे सुरू ठेवणे कठीण होऊ शकते. अशा परिस्थितीत विद्यार्थिनींच्या शिक्षणाला आर्थिक व सामाजिक आधार देणाऱ्या योजनांचे महत्त्व वाढते.
महाराष्ट्रात जिल्हा परिषदांच्या शिक्षण विभागामार्फत राबविल्या जाणाऱ्या सावित्रीबाई फुले दत्तक पालक योजना (savitribai phule dattak palakh yojana) चा उद्देश निराधार, आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल आणि सामाजिकदृष्ट्या मागासलेल्या विद्यार्थिनींना शिक्षणासाठी मदत करणे हा आहे. उपलब्ध जिल्हा परिषदांच्या माहितीनुसार, ही योजना विशेषतः जिल्हा परिषद शाळांमध्ये इयत्ता पहिली ते आठवीपर्यंत शिकणाऱ्या पात्र मुलींच्या शिक्षणाला हातभार लावण्याशी संबंधित आहे.
सावित्रीबाई फुले दत्तक पालक योजना (savitribai phule dattak palakh yojana) म्हणजे काय?
सावित्रीबाई फुले दत्तक पालक योजना (savitribai phule dattak palakh yojana) ही आर्थिक किंवा सामाजिक अडचणींमुळे शिक्षणापासून वंचित राहण्याची शक्यता असलेल्या मुलींना मदत करण्याच्या उद्देशाने राबवली जाणारी शैक्षणिक सहाय्य सावित्रीबाई फुले दत्तक पालक योजना (savitribai phule dattak palakh yojana) आहे.
जिल्हा परिषद भंडारा आणि पंचायत समिती तुमसर यांच्या अधिकृत शैक्षणिक माहितीमध्ये या योजनेचा उल्लेख इयत्ता पहिली ते आठवीमध्ये जिल्हा परिषद शाळेत शिकणाऱ्या निराधार, आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल, सामाजिकदृष्ट्या मागासलेल्या किंवा दिव्यांग मुलींच्या शिक्षणाला मदत करणारी योजना असा केला आहे.
या योजनेमागील मुख्य विचार असा आहे की, कुटुंबाची आर्थिक परिस्थिती कमकुवत असली तरी मुलीचे शिक्षण केवळ आर्थिक अडचणीमुळे थांबू नये. समाजातील दानशूर व्यक्तींच्या मदतीतून जमा झालेल्या निधीचा उपयोग पात्र विद्यार्थिनींच्या शैक्षणिक मदतीसाठी करण्याची व्यवस्था काही जिल्ह्यांच्या उपलब्ध माहितीत नमूद आहे.
सावित्रीबाई फुले दत्तक पालक योजना (savitribai phule dattak palakh yojana) ची अंमलबजावणी, निधीची उपलब्धता आणि लाभार्थी निवडीची प्रत्यक्ष प्रक्रिया संबंधित जिल्ह्याच्या नियमांनुसार तपासणे आवश्यक आहे.
सावित्रीबाई फुले दत्तक पालक योजना (savitribai phule dattak palakh yojana) ची मुख्य उद्दिष्टे जाणून घेऊया .
या सावित्रीबाई फुले दत्तक पालक योजना (savitribai phule dattak palakh yojana) चा उद्देश केवळ आर्थिक मदत देण्यापुरता मर्यादित नाही. विद्यार्थिनींना शाळेत टिकवून ठेवणे आणि त्यांच्या शिक्षणासाठी सामाजिक आधार उपलब्ध करून देणे हा यामागील व्यापक हेतू आहे.
1) मुलींचे शिक्षण सुरू ठेवण्यास मदत
काही कुटुंबांमध्ये आर्थिक अडचणींमुळे मुलींच्या शालेय शिक्षणासाठी आवश्यक खर्च करणे कठीण होऊ शकते. अशा परिस्थितीत पात्र विद्यार्थिनींना मदत उपलब्ध झाल्यास त्यांच्या शिक्षणाला हातभार लागू शकतो.
2) शाळा सोडण्याचे प्रमाण कमी करण्यास हातभार
आर्थिक अडचणींमुळे विद्यार्थिनींचे शिक्षण मध्येच थांबू नये, यासाठी शैक्षणिक सहाय्य महत्त्वाचे ठरते. विद्यार्थिनींची शाळेतील उपस्थिती आणि शिक्षण सुरू ठेवण्यास प्रोत्साहन देणे हा या प्रकारच्या उपक्रमांचा महत्त्वाचा उद्देश आहे.
3) दुर्बल कुटुंबांना आधार
निराधार किंवा आर्थिकदृष्ट्या अडचणीत असलेल्या कुटुंबांतील मुलींना शिक्षणासाठी मदत मिळणे आवश्यक असते. अशा कुटुंबांना उपलब्ध शैक्षणिक सहाय्याची माहिती मिळावी आणि पात्र विद्यार्थिनींची निवड योग्य पद्धतीने व्हावी, यासाठी शाळा व शिक्षण विभागाची भूमिका महत्त्वाची असते.
4) समाजाचा शिक्षणातील सहभाग
उपलब्ध जिल्हास्तरीय माहितीनुसार, या सावित्रीबाई फुले दत्तक पालक योजना (savitribai phule dattak palakh yojana) नेच्या निधीसाठी दानशूर व्यक्तींकडून योगदान जमा करण्याची व्यवस्था काही ठिकाणी नमूद आहे. यामुळे गरजू विद्यार्थिनींच्या शिक्षणाला समाजाकडून मदत मिळू शकते.
सावित्रीबाई फुले दत्तक पालक योजना (savitribai phule dattak palakh yojana) ची पात्रता जाणून घेऊया .
सावित्रीबाई फुले दत्तक पालक योजना (savitribai phule dattak palakh yojana) च्या पात्रतेबाबत अर्ज करण्यापूर्वी संबंधित जिल्हा परिषदेच्या शिक्षण विभागाकडून सध्याच्या अटी तपासणे
1) विद्यार्थिनी महाराष्ट्रातील जिल्हा परिषद शाळेत शिकत असणे
उपलब्ध अधिकृत जिल्हा परिषद माहितीमध्ये इयत्ता पहिली ते आठवीमध्ये जिल्हा परिषद शाळेत शिकणाऱ्या मुलींचा उल्लेख आहे. त्यामुळे विद्यार्थिनीची शाळा आणि इयत्ता यांची माहिती सर्वप्रथम तपासली पाहिजे.
खासगी अनुदानित शाळा, विनाअनुदानित शाळा किंवा इतर व्यवस्थापनाच्या शाळांमधील विद्यार्थिनींना ही सावित्रीबाई फुले दत्तक पालक योजना (savitribai phule dattak palakh yojana) लागू आहे का, हे सर्व जिल्ह्यांसाठी गृहीत धरता येत नाही. संबंधित शिक्षण विभागाकडून याची खात्री करावी.
2) आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल कुटुंबातील विद्यार्थिनी
कुटुंबाची आर्थिक परिस्थिती कमकुवत असलेल्या मुलींना शैक्षणिक मदत देणे हा सावित्रीबाई फुले दत्तक पालक योजना (savitribai phule dattak palakh yojana) चा महत्त्वाचा उद्देश आहे. मात्र 2026 साठी उत्पन्नाची निश्चित मर्यादा किंवा अनिवार्य उत्पन्न प्रमाणपत्राची अट सर्व जिल्ह्यांना लागू आहे, असे अधिकृत स्रोतांवरून निश्चित करता आलेले नाही.
त्यामुळे कोणतीही उत्पन्न मर्यादा स्वतःहून गृहीत न धरता संबंधित कार्यालयाकडून अचूक माहिती घ्यावी.
3) निराधार किंवा सामाजिकदृष्ट्या दुर्बल परिस्थिती
उपलब्ध जिल्हास्तरीय माहितीनुसार निराधार आणि सामाजिकदृष्ट्या मागासलेल्या परिस्थितीतील मुलींचा योजनेच्या उद्दिष्टात समावेश आहे. मात्र प्रत्येक प्रकारच्या कौटुंबिक परिस्थितीसाठी कोणते पुरावे द्यावे लागतील, याची अद्ययावत राज्यव्यापी यादी उपलब्ध स्रोतांमधून निश्चित करता आलेली नाही.
4) दिव्यांग विद्यार्थिनी
काही जिल्हा परिषदांच्या योजनेच्या वर्णनात दिव्यांग मुलींचाही उल्लेख आहे. संबंधित विद्यार्थिनीच्या बाबतीत दिव्यांगत्व प्रमाणपत्र आवश्यक आहे का, कोणत्या प्रकारचे प्रमाणपत्र स्वीकारले जाते आणि निवडीचे निकष कोणते आहेत, हे संबंधित शिक्षण विभागाकडून तपासावे.
5) लाभासाठी निवड होणे
सावित्रीबाई फुले दत्तक पालक योजना (savitribai phule dattak palakh yojana) चा उद्देश आणि संभाव्य लाभार्थी यांची माहिती उपलब्ध असली तरी प्रत्येक अर्जदाराला लाभ मिळेलच असे सांगता येत नाही. निधीची उपलब्धता, स्थानिक अटी, लाभार्थी निवड आणि इतर प्रशासकीय बाबींची खात्री संबंधित जिल्ह्यात करावी.
सावित्रीबाई फुले दत्तक पालक योजना (savitribai phule dattak palakh yojana) नेअंतर्गत कोणते लाभ मिळू शकतात?
सावित्रीबाई फुले दत्तक पालक योजना (savitribai phule dattak palakh yojana) चा मुख्य हेतू पात्र विद्यार्थिनींच्या शिक्षणासाठी मदत उपलब्ध करून देणे हा आहे.
उपलब्ध जिल्हास्तरीय वर्णनानुसार, दानशूर व्यक्तींकडून जमा झालेल्या निधीच्या व्यवस्थापनातून मिळणाऱ्या व्याजाच्या आधारे पात्र मुलींना मदत दिली जात असल्याचा उल्लेख आहे.
तथापि, 2026 साठी सर्व जिल्ह्यांना लागू असलेली एकच निश्चित आर्थिक मदत, मासिक रक्कम किंवा वार्षिक लाभ अधिकृत स्रोतांवरून निश्चित करता आलेला नाही.
1) शैक्षणिक खर्चासाठी मदत
पात्र विद्यार्थिनींच्या शिक्षणाला आर्थिक आधार देणे हा योजनेचा प्रमुख हेतू आहे. प्रत्यक्ष मदतीचे स्वरूप, लाभाचे प्रमाण आणि पैसे देण्याची पद्धत संबंधित जिल्ह्याच्या अंमलबजावणीच्या नियमांनुसार तपासावी.
2) शिक्षण सुरू ठेवण्यासाठी प्रोत्साहन
आर्थिक परिस्थितीमुळे मुलीचे शिक्षण खंडित होऊ नये, यासाठी मदत देण्याचा उद्देश आहे. अशा सहाय्यामुळे कुटुंबाला शिक्षणासंबंधीच्या अडचणी हाताळण्यास मदत होऊ शकते.
3) दानशूर व्यक्तींच्या निधीतून मदत
काही जिल्ह्यांच्या अधिकृत वर्णनानुसार, समाजातील दानशूर व्यक्तींकडून निधी जमा करून त्याची बँकेत मुदत ठेव केली जाते आणि त्यातून मिळणाऱ्या व्याजाच्या आधारे विद्यार्थिनींना मदत दिली जाते.
ही माहिती संबंधित जिल्हास्तरीय व्यवस्थेच्या संदर्भात समजावी. निधीची उपलब्धता किंवा लाभाचे स्वरूप सर्व जिल्ह्यांत एकसारखे आहे, असे गृहीत धरू नये.
4) लाभ कसा मिळतो?
लाभ थेट बँक खात्यात जमा होतो, शाळेमार्फत दिला जातो की अन्य पद्धतीने वितरित होतो, याची 2026 साठी सर्व जिल्ह्यांना लागू असलेली एकसमान अधिकृत माहिती उपलब्ध स्रोतांतून निश्चित करता आली नाही.
यासाठी विद्यार्थिनीच्या शाळेचे मुख्याध्यापक किंवा संबंधित शिक्षणाधिकारी (प्राथमिक) यांच्याकडे विचारणा करावी.
सावित्रीबाई फुले दत्तक पालक योजना आणि सावित्रीबाई फुले शिष्यवृत्ती योजना यातील फरक जाणून घेऊया .
या दोन्ही नावांमध्ये साम्य असल्यामुळे अनेकदा गोंधळ होऊ शकतो. मात्र या सावित्रीबाई फुले दत्तक पालक योजना (savitribai phule dattak palakh yojana) ची माहिती एकत्र करणे योग्य नाही.
1) सावित्रीबाई फुले दत्तक पालक योजना (savitribai phule dattak palakh yojana)
उपलब्ध जिल्हा परिषदांच्या माहितीनुसार, इयत्ता पहिली ते आठवीमध्ये जिल्हा परिषद शाळेत शिकणाऱ्या विशिष्ट परिस्थितीतील मुलींच्या शिक्षणासाठी मदत करण्याचा उद्देश आहे.
काही जिल्हास्तरीय माहितीत दानशूर व्यक्तींकडून जमा झालेल्या निधीचा उल्लेख आहे.
लाभाची सध्याची निश्चित रक्कम व निवडीची अद्ययावत प्रक्रिया संबंधित जिल्ह्यात तपासणे आवश्यक आहे.
2) सावित्रीबाई फुले शिष्यवृत्ती योजना
महाराष्ट्र शासनाच्या सामाजिक न्याय विभागाच्या अधिकृत माहितीनुसार ही वेगळी सावित्रीबाई फुले दत्तक पालक योजना (savitribai phule dattak palakh yojana) आहे. तिचा उद्देश मागासवर्गीय मुलींचे शालेय शिक्षणातील गळतीचे प्रमाण कमी करणे हा आहे. उपलब्ध अधिकृत माहितीत इयत्ता पाचवी ते सातवी आणि आठवी ते दहावी या गटांसाठी स्वतंत्र शिष्यवृत्ती दर नमूद आहेत.
अर्जासाठी कोणती कागदपत्रे तयार ठेवावीत?
सावित्रीबाई फुले दत्तक पालक योजना (savitribai phule dattak palakh yojana) साठी 2026 मधील सर्व जिल्ह्यांना लागू असलेली अद्ययावत आणि अंतिम कागदपत्रांची यादी उपलब्ध अधिकृत स्रोतांमधून निश्चित करता आली नाही.
तरीही शाळा किंवा शिक्षण विभागाकडे चौकशी करताना पुढील माहिती व कागदपत्रे जवळ ठेवणे उपयोगी ठरू शकते. ही यादी संभाव्य तयारीसाठी आहे; सर्व कागदपत्रे अनिवार्य आहेत असा दावा नाही.
1) विद्यार्थिनीची शालेय माहिती
विद्यार्थिनीचे पूर्ण नाव
सध्या शिकत असलेली इयत्ता
शाळेचे नाव आणि पत्ता
शाळेच्या नोंदीतील विद्यार्थी क्रमांक किंवा उपलब्ध ओळख तपशील
2) पालक किंवा संरक्षकांची माहिती
पालक किंवा कायदेशीर संरक्षकाचे नाव
संपर्कासाठी मोबाइल क्रमांक
सध्याचा पत्ता
आवश्यक असल्यास कौटुंबिक परिस्थितीशी संबंधित माहिती
3) आर्थिक परिस्थितीचे पुरावे
आर्थिक दुर्बलतेचा पुरावा आवश्यक आहे का आणि असल्यास कोणता पुरावा स्वीकारला जातो, हे आधी विचारावे. उत्पन्न प्रमाणपत्र किंवा इतर पुरावा मागितला जाईल असे स्वतःहून निश्चित समजू नये.
4) दिव्यांगत्व किंवा निराधार परिस्थितीशी संबंधित पुरावे
विद्यार्थिनीच्या परिस्थितीनुसार संबंधित प्रमाणपत्र किंवा पुरावा आवश्यक आहे का, हे कार्यालयाकडून तपासावे. लागू नसलेले प्रमाणपत्र तयार करण्याची गरज नाही.
5) बँक खात्याची माहिती
लाभ बँक खात्यात दिला जात असल्यास खात्याची माहिती आवश्यक असू शकते. मात्र या योजनेसाठी आधार-संलग्न बँक खाते किंवा विशिष्ट प्रकारचे खाते अनिवार्य असल्याची अद्ययावत राज्यव्यापी अट निश्चित करता आलेली नाही. संबंधित कार्यालयाकडून पुष्टी मिळाल्यानंतरच कागदपत्रे सादर करावीत.
सावित्रीबाई फुले दत्तक पालक योजना (savitribai phule dattak palakh yojana) नेसाठी अर्ज कसा करावा?
या सावित्रीबाई फुले दत्तक पालक योजना (savitribai phule dattak palakh yojana) साठी 2026 मध्ये संपूर्ण महाराष्ट्रात एकच ऑनलाइन अर्ज पोर्टल आणि सर्व जिल्ह्यांसाठी समान अर्ज पद्धत असल्याची अधिकृत पुष्टी उपलब्ध स्रोतांतून करता आली नाही.
त्यामुळे सर्वप्रथम विद्यार्थिनीच्या शाळेशी संपर्क साधणे हा योग्य प्रारंभ ठरू शकतो.
1: शाळेच्या मुख्याध्यापकांशी संपर्क साधा
विद्यार्थिनी ज्या जिल्हा परिषद शाळेत शिकते, त्या शाळेच्या मुख्याध्यापकांना सावित्रीबाई फुले दत्तक पालक योजना सध्या राबवली जाते का, याबाबत विचारा.
योजनेसाठी अर्ज स्वीकारले जात आहेत का, कोणत्या विद्यार्थिनी पात्र ठरू शकतात आणि अर्ज कोणाकडे सादर करायचा, हे स्पष्ट करून घ्या.
2: संबंधित शिक्षण विभागाकडून नियम तपासा
शाळेतून आवश्यक माहिती मिळाली नाही, तर संबंधित जिल्हा परिषदेच्या प्राथमिक शिक्षण विभागाशी संपर्क साधा.
अर्जाचा नमुना, कागदपत्रे, निवडीची प्रक्रिया, निधीची उपलब्धता आणि लाभाचे स्वरूप याबाबत अद्ययावत माहिती मागा.
3: अर्जाचा नमुना मिळवा
अर्ज आवश्यक असल्यास अधिकृत कार्यालयाकडून किंवा शाळेकडून योग्य नमुना मिळवा. इंटरनेटवरील अनोळखी वेबसाइटवरून मिळालेला अर्ज अधिकृत आहे असे समजू नका.
4: माहिती अचूक भरा
अर्जामध्ये विद्यार्थिनीचे नाव, शाळेची माहिती, इयत्ता, पालकांचा तपशील आणि विचारलेली इतर माहिती शाळेच्या अधिकृत नोंदींनुसार भरा.
नाव, जन्मतारीख किंवा शाळेच्या नोंदींमध्ये फरक असल्यास अर्ज देण्यापूर्वी तो दुरुस्त करून घ्या.
5: आवश्यक कागदपत्रे जोडा
संबंधित कार्यालयाने मागितलेली कागदपत्रेच अर्जासोबत जोडा. सर्वसाधारण यादी पाहून अनावश्यक कागदपत्रे देण्याऐवजी अधिकृत सूचनांचे पालन करा.
6: अर्ज जमा करून पोच घ्या
अर्ज स्वीकारला जात असल्यास तो अधिकृतरीत्या जमा करा. अर्जाची पोच, संदर्भ क्रमांक किंवा अर्ज स्वीकारल्याचा पुरावा मिळत असल्यास तो सुरक्षित ठेवा.
7: अर्जाची स्थिती तपासा
अर्ज सादर केल्यानंतर शाळेकडे किंवा संबंधित शिक्षण विभागाकडे पुढील प्रक्रियेची माहिती घ्या. अर्ज मंजूर झाला आहे, निधी उपलब्ध आहे किंवा पैसे जमा झाले आहेत, याची पुष्टी मिळेपर्यंत कोणताही दावा निश्चित मानू नये.
सावित्रीबाई फुले दत्तक पालक योजना (savitribai phule dattak palakh yojana) नेसाठी ऑनलाइन अर्ज उपलब्ध आहे का?
या सावित्रीबाई फुले दत्तक पालक योजना (savitribai phule dattak palakh yojana) साठी सर्व जिल्ह्यांमध्ये लागू असलेली स्वतंत्र ऑनलाइन अर्ज सुविधा 2026 साठी अधिकृत स्रोतांतून निश्चित करता आली नाही.
त्यामुळे थेट कोणत्याही खासगी वेबसाइटवर वैयक्तिक माहिती भरू नका. प्रथम शाळेचे मुख्याध्यापक किंवा जिल्हा परिषदेच्या प्राथमिक शिक्षण विभागाकडून अर्जाची सध्याची पद्धत तपासा.
जर संबंधित जिल्ह्यात ऑनलाइन अर्जाची सुविधा असेल, तर अधिकृत सरकारी संकेतस्थळ किंवा अधिकृत कार्यालयाने दिलेली लिंकच वापरा.
अर्ज करण्यापूर्वी लक्षात ठेवण्याच्या महत्त्वाच्या गोष्टी जाणून घेऊया .
1) लाभाची रक्कम तपासा
इंटरनेटवरील जुन्या लेखांमध्ये वेगवेगळ्या रकमांचा उल्लेख आढळू शकतो. जुन्या माहितीत नमूद केलेली रक्कम 2026 मध्येही लागू आहे असे गृहीत धरू नका. अधिकृत पुष्टी मिळाल्याशिवाय ठरावीक रक्कम प्रकाशित किंवा अपेक्षित धरू नये.
2) पात्रतेची खात्री करा
विद्यार्थिनी जिल्हा परिषद शाळेत शिकते का, कोणत्या इयत्तेत आहे आणि संबंधित जिल्ह्यात कोणत्या प्रकारच्या विद्यार्थिनींना लाभ दिला जातो, हे तपासा.
3) अर्जाची अंतिम तारीख विचारा
2026 साठी अर्जाची राज्यव्यापी अंतिम तारीख निश्चित करता आली नाही. अर्ज स्वीकारण्याचा कालावधी असल्यास तो शाळा किंवा संबंधित कार्यालयाकडून समजून घ्या.
4) फसवणुकीपासून सावध राहा
सावित्रीबाई फुले दत्तक पालक योजना (savitribai phule dattak palakh yojana) चा लाभ मिळवून देण्याच्या नावाखाली अनोळखी व्यक्तीने पैसे मागितल्यास किंवा बँक खात्याचे गुप्त तपशील मागितल्यास सावध राहा. अर्जाची खरी प्रक्रिया अधिकृत शाळा किंवा सरकारी कार्यालयाकडूनच तपासा.
5) पावत्या आणि नोंदी सुरक्षित ठेवा
अर्जाची प्रत, पोच, अधिकृत पत्रव्यवहार आणि कार्यालयाकडून मिळालेली माहिती सुरक्षित ठेवल्यास पुढील चौकशी करताना मदत होऊ शकते.
सावित्रीबाई फुले दत्तक पालक योजना (savitribai phule dattak palakh yojana) चा उद्देश आर्थिक आणि सामाजिक अडचणींचा सामना करणाऱ्या पात्र मुलींच्या शिक्षणाला मदत करणे हा आहे. उपलब्ध जिल्हास्तरीय अधिकृत माहितीनुसार, जिल्हा परिषद शाळांमध्ये इयत्ता पहिली ते आठवीमध्ये शिकणाऱ्या निराधार, आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल, सामाजिकदृष्ट्या मागासलेल्या किंवा दिव्यांग मुलींच्या शिक्षणासाठी या सावित्रीबाई फुले दत्तक पालक योजना (savitribai phule dattak palakh yojana) चा उल्लेख आढळतो.
मात्र 2026 मधील लाभाची निश्चित रक्कम, सर्व जिल्ह्यांना लागू असलेली अंतिम पात्रता, कागदपत्रांची संपूर्ण यादी आणि अर्जाची एकसमान ऑनलाइन पद्धत यांची अधिकृत पुष्टी उपलब्ध स्रोतांतून करता आलेली नाही. त्यामुळे विद्यार्थिनीच्या पालकांनी प्रथम शाळेच्या मुख्याध्यापकांशी आणि त्यानंतर संबंधित जिल्हा परिषदेच्या प्राथमिक शिक्षण विभागाशी संपर्क साधावा.