Mukhyamantri Fellowship Yojana महाराष्ट्र शासनाच्या नियोजन विभागांतर्गत अर्थ व सांख्यिकी संचालनालयामार्फत मुख्यमंत्री फेलोशिप योजना २०२६ राबवली जात आहे. तरुण, उच्चशिक्षित आणि तंत्रस्नेही युवकांना प्रशासकीय कामांचा थेट अनुभव मिळावा आणि त्यांच्या नाविन्यपूर्ण कल्पनांचा सरकारला धोरण निर्मितीमध्ये फायदा व्हावा, हा या योजनेचा मुख्य उद्देश आहे.
योजनेची ठळक वैशिष्ट्ये
कालावधी : १२ महिने (१ वर्ष)
एकूण जागा : ६० जागा (यापैकी एक तृतीयांश म्हणजेच ३३.३३% जागा महिला उमेदवारांसाठी आरक्षित आहेत)
मानधन (Stipend) : ₹६१,५०० प्रति महिना
शैक्षणिक भागीदार : आयआयटी बॉम्बे (IIT Bombay) मार्फत विशेष शैक्षणिक प्रशिक्षण आणि प्रमाणपत्र.
पात्रता निकष (Eligibility Criteria)
या फेलोशिपसाठी अर्ज करण्यापूर्वी उमेदवारांनी खालील पात्रता निकषांची पूर्तता करणे आवश्यक आहे:
वय मर्यादा : उमेदवाराचे वय ८ मे २०२६ रोजी २१ ते २६ वर्षांच्या दरम्यान असावे. म्हणजेच उमेदवाराचा जन्म ०८/०५/२००० ते ०८/०५/२००५ या कालावधीत झालेला असावा.
शैक्षणिक पात्रता : कोणत्याही मान्यताप्राप्त विद्यापीठातून किमान ६०% गुणांसह पदवी (Graduation) उत्तीर्ण असणे अनिवार्य आहे.
कार्यअनुभव : उमेदवाराकडे किमान १ वर्षाचा पूर्णवेळ कामाचा अनुभव असणे आवश्यक आहे. यामध्ये नियमित नोकरी, पूर्णवेळ इंटर्नशिप (Internship), अप्रेंटिसशिप (Apprenticeship), आर्टिकलशिप किंवा स्वतःचा व्यवसाय (Entrepreneurship) यांचा समावेश होऊ शकतो.
भाषा ज्ञान : उमेदवाराला मराठी भाषा उत्तम प्रकारे बोलता, लिहिता आणि वाचता आली पाहिजे. यासोबतच हिंदी आणि इंग्रजी भाषेचे प्राविण्य असणे आवश्यक आहे.
अधिवास : अर्जदार हा महाराष्ट्राचा रहिवासी (Domicile) असणे बंधनकारक आहे.
आर्थिक लाभ आणि इतर सवलती
निवड झालेल्या उमेदवारांना (Fellows) क्लास-ए (Grade-A) अधिकार्याच्या समकक्ष स्थान मानले जाते. त्यांना खालीलप्रमाणे आर्थिक व इतर लाभ मिळतात:
मासिक विद्यावेतन (Stipend)
₹५६,१००/-
प्रवास भत्ता (Travel Allowance)
₹५,४००/- प्रति महिना
एकूण मासिक आर्थिक सहाय्य
₹६१,५००/-
विमा संरक्षण
फेलोशिप कालावधीत अपघात विमा संरक्षण
सुट्ट्या
संपूर्ण १२ महिन्यांच्या कालावधीत एकूण ८ दिवसांची रजा सवलत
शासकीय ओळख
तात्पुरते ओळखपत्र (ID Card) आणि अधिकृत सरकारी ईमेल आयडी
निवड प्रक्रिया (Selection Process)
मुख्यमंत्री फेलोशिप २०२६ ची निवड प्रक्रिया अत्यंत पारदर्शक असून ती दोन प्रमुख टप्प्यांत विभागली गेली आहे.
टप्पा १ : ऑनलाईन वस्तुनिष्ठ परीक्षा आणि निबंध लेखन (Exam Center वर)
हा टप्पा एकूण १०० गुणांच्या परीक्षेचा असतो (वेळ: ६० मिनिटे). यामध्ये खालील विषयांवर आधारित बहुपर्यायी प्रश्न (MCQs) विचारले जातात:
चालू घडामोडी आणि सामान्य ज्ञान (General Knowledge): २० प्रश्न (भारत आणि महाराष्ट्र विशेष)
तर्कक्षमता (Reasoning): २० प्रश्न
क्वांटिटेटिव्ह ॲप्टीट्युड (Maths): १० प्रश्न
बुद्धिमत्ता आणि निर्णयक्षमता (Competencies & Problem Solving): २० प्रश्न
व्यक्तिमत्त्व गुण (Qualities): १५ प्रश्न
माहिती तंत्रज्ञान (IT & AI): ५ प्रश्न
इंग्रजी व मराठी व्याकरण: प्रत्येकी ५ प्रश्न
निबंध लेखन : परीक्षेच्या दिवशीच ४५ मिनिटांत ५०० शब्दांचा एक निबंध संगणकावर टाईप करावा लागतो. हा निबंध इंग्रजी किंवा मराठी (फोनेटिक/टाईपरायटर कीबोर्ड) भाषेत लिहिता येतो.
टप्पा २ : मुलाखत (Interview)
पहिल्या टप्प्यातील वस्तुनिष्ठ परीक्षेच्या गुणांच्या आधारे सर्वोच्च २१० उमेदवारांची निवड केली जाते. केवळ या २१० उमेदवारांच्या निबंधांचे मूल्यमापन होते. त्यानंतर अंतिम मुलाखतीसाठी (५०% वेटेज) बोलवले जाते.
अंतिम निवड गुण विभागणी : ऑनलाईन परीक्षा (३०%), निबंध लेखन (२०%) आणि वैयक्तिक मुलाखत (५०%).
आवश्यक कागदपत्रे (Documents Required)
मुलाखतीच्या वेळी उमेदवाराला खालील मूळ कागदपत्रे आणि त्यांच्या छायांकित प्रती सादर कराव्या लागतात:
पदवी आणि पुढील शिक्षणाचे सर्व गुणपत्रक (Mark sheets) व प्रमाणपत्रे.
किमान १ वर्षाच्या कामाच्या अनुभवाचे प्रमाणपत्र (Experience Letter/Internship Certificate).
वयाचा आणि ओळखीचा पुरावा (आधार कार्ड/पॅन कार्ड).
महाराष्ट्राचा रहिवासी दाखला (Domicile Certificate).
पासपोर्ट आकाराचे फोटो.
अर्ज कसा करावा? (How to Apply)
१. उमेदवारांनी महादेशच्या अधिकृत पोर्टलला (mahades.maharashtra.gov.in) भेट द्यावी.
२. ‘New User? Register’ वर क्लिक करून आपली प्राथमिक माहिती भरावी.
३. नोंदणी पूर्ण झाल्यावर लॉगिन करून अर्जामध्ये शिक्षण आणि अनुभवाची अचूक माहिती भरावी (अर्ज करताना मूळ कागदपत्रे अपलोड करण्याची गरज नसते, फक्त माहिती टाईप करायची असते).
४. परीक्षा केंद्रासाठी ६ विभागीय शहरांपैकी ३ पर्याय निवडावे.
५. ₹५००/- चा अर्ज शुल्क ऑनलाईन भरून फॉर्म सबमिट करावा.
कामाचे स्वरूप आणि पोस्टिंग (Role & Job Profile)
Mukhyamantri Fellowship Yojana निवड झालेल्या ६० फेलोज्ना थेट मंत्रालयातील विविध विभाग, जिल्हाधिकारी कार्यालय (Collector Office), महानगरपालिका (Municipal Corporations) किंवा शासकीय प्राधिकरणांमध्ये (उदा. MMRDA, PMRDA, MHADA) नियुक्त केले जाते.
धोरण निर्मिती आणि अंमलबजावणी (Policy Design & Implementation): सरकारच्या विविध कल्याणकारी योजना (उदा. जलयुक्त शिवार, डिजिटल इंडिया मोहिमेचे राज्यस्तरीय प्रकल्प) तळागाळातील लोकांपर्यंत कशा पोहोचवता येतील, याचे नियोजन करणे.
डेटा विश्लेषण (Data Analytics): शासकीय योजनांच्या प्रगतीचा डेटा गोळा करून त्याचे विश्लेषण करणे आणि त्या आधारे मुख्यमंत्र्यांना किंवा वरिष्ठ सचिवांना सादरीकरण (Presentations) देणे.
फील्ड व्हिजिट्स (Field Visits): केवळ वातानुकूलित केबिनमध्ये काम न करता, प्रत्यक्षात योजना कशा राबवल्या जात आहेत हे पाहण्यासाठी जिल्ह्यांमध्ये आणि ग्रामीण भागात प्रत्यक्ष भेटी देणे.
नाविन्यपूर्ण उपाय (Innovation): प्रशासनातील क्लिष्ट प्रक्रिया सोप्या करण्यासाठी तंत्रज्ञानाचा (Artificial Intelligence, Blockchain किंवा Apps) वापर कसा करता येईल, यावर काम करणे.
आयआयटी बॉम्बे (IIT Bombay) सोबत शैक्षणिक भागीदारी
या फेलोशिपचे सर्वात मोठे आकर्षण म्हणजे केवळ काम न करता उमेदवारांना जागतिक दर्जाच्या संस्थेकडून शिकण्याची संधी मिळते.
जॉइंट सर्टिफिकेशन (Joint Certificate): फेलोशिप यशस्वीरित्या पूर्ण केल्यानंतर उमेदवारांना महाराष्ट्र शासन आणि आयआयटी बॉम्बे यांच्या संयुक्त स्वाक्षरीचे ‘Post Graduate Diploma’ किंवा विशेष प्रमाणपत्र दिले जाते.
अकॅडमिक क्रेडिट्स (Academic Credits): फेलोशिप दरम्यान आयआयटी बॉम्बेचे प्राध्यापक आणि वरिष्ठ सनदी अधिकारी (IAS Officers) विशेष लेक्चर्स आणि कार्यशाळा (Workshops) घेतात. यामध्ये पब्लिक पॉलिसी (सार्वजनिक धोरण), गव्हर्नन्स आणि डेटा सायन्स हे विषय शिकवले जातात.
१ वर्षाच्या अनुभवाचे निकष (Experience Criteria)
बऱ्याच उमेदवारांना अनुभवाच्या निकषाबाबत शंका असते. शासनाने यासाठी खालील गोष्टी ग्राह्य धरल्या आहेत:
पूर्णवेळ अनुभव (Full-time Experience): पदवी पूर्ण झाल्यानंतरचा किमान १ वर्षाचा सलग अनुभव असावा.
इंटर्नशिप/आर्टिकलशिप: जर तुम्ही CA/CS करत असाल आणि ३ वर्षांची आर्टिकलशिप केली असेल, किंवा इंजिनिअरिंग/मेडिकलनंतर १ वर्षाची अधिकृत इंटर्नशिप केली असेल, तर ती ग्राह्य धरली जाते.
स्वयंरोजगार (Entrepreneurship): जर तुमचा स्वतःचा स्टार्टअप किंवा नोंदणीकृत व्यवसाय असेल, तर त्याचे अधिकृत दस्तऐवज (उदा. GST क्रमांक, उद्योग आधार) जोडून तुम्ही अर्ज करू शकता.
काय ग्राह्य धरले जात नाही? कॉलेजमध्ये असताना केलेले पार्ट-टाइम काम किंवा फ्रीलान्सिंग (नोंदणी नसलेले) सहसा ग्राह्य धरले जात नाही.
ऑनलाईन परीक्षेचा सविस्तर अभ्यासक्रम आणि रणनीती
पहिली ऑनलाईन परीक्षा (१०० गुण) ही तुमची चाचणी असते. यासाठी खालील घटकांवर विशेष लक्ष देणे गरजेचे आहे:
अ. चालू घडामोडी आणि सामान्य ज्ञान (२० गुण)
महाराष्ट्र शासनाचे महत्त्वाचे निर्णय, चालू अर्थसंकल्प (Budget), आणि प्रमुख योजना (उदा. लाडकी बहीण योजना, जलयुक्त शिवार २.०).
नीती आयोग (NITI Aayog) चे अहवाल आणि शाश्वत विकास उद्दिष्टे (SDGs).
ब. तंत्रज्ञान आणि आयटी (५ गुण)
ई-गव्हर्नन्स (E-Governance) उपक्रम जसे की महाडीबीटी (MahaDBT), आपले सरकार पोर्टल.
कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आणि गव्हर्नन्समध्ये त्याचा वापर.
क. निबंध लेखन (२० गुण)
निबंधासाठी सामान्यतः महाराष्ट्रासमोरील आव्हाने (उदा. दुष्काळ निवारण, सायबर सुरक्षा, शहरीकरण, किंवा डिजिटल शिक्षण) यांवर विषय दिले जातात. निबंधात केवळ समस्या न मांडता त्यावर प्रशासकीय पातळीवर काय उपाय करता येतील (Solutions), यावर भर देणे आवश्यक आहे.
Mukhyamantri Fellowship Yojana फायदे आणि भविष्यातील संधी (Career Prospects)
Mukhyamantri Fellowship Yojana ही फेलोशिप सरकारी नोकरी नाही (याची शासनाने आधीच स्पष्ट कल्पना दिली आहे), परंतु या १ वर्षाच्या अनुभवामुळे तुमच्या करिअरला खूप मोठी गती मिळते:
नेटवर्किंग (Networking): तुम्हाला थेट आयएएस (IAS) अधिकारी, मंत्री आणि कॉर्पोरेट क्षेत्रातील मोठ्या नेत्यांसोबत काम करण्याची संधी मिळते.
उच्च शिक्षण (Higher Education): आयआयटी बॉम्बेच्या प्रमाणपत्रामुळे आणि मुख्यमंत्री कार्यालयातील (CMO) कामाच्या अनुभवामुळे देशातील आणि परदेशातील नामांकित विद्यापीठांमध्ये (उदा. हार्वर्ड, ऑक्सफर्ड, एलएसई) ‘पब्लिक पॉलिसी’ किंवा ‘एमबीए’ करण्यासाठी सहज प्रवेश आणि स्कॉलरशिप मिळते.
कॉर्पोरेट क्षेत्र (Corporate Sector): मोठ्या कंपन्यांचे (उदा. टाटा, रिलायन्स, केपीएमजी, पीडब्ल्यूसी) ‘गव्हर्नमेंट कन्सल्टिंग’ (Government Consulting) विभाग अशा उमेदवारांना मोठ्या पॅकेजवर नोकरी देतात.
महत्त्वाचे नियम आणि अटी
पूर्णवेळ वचनबद्धता: या फेलोशिप दरम्यान तुम्ही दुसरा कोणताही पूर्णवेळ किंवा अर्धवेळ व्यवसाय, नोकरी किंवा नियमित शिक्षण (Regular College) करू शकत नाही.
गोपनीयता करार (NDA): शासकीय विभागांमध्ये काम करत असताना अनेक गोपनीय फाईल्स आणि डेटा तुमच्या हाती असतो. हा डेटा बाहेर कुठेही लीक होणार नाही, यासाठी उमेदवाराला गोपनीयता करारावर स्वाक्षरी करावी लागते.
आचारसंहिता: फेलोशिपच्या काळात कोणत्याही राजकीय पक्षात थेट सहभाग घेण्यास किंवा राजकीय वक्तव्ये करण्यास बंदी असते.
निबंध लेखनाची पूर्वतयारी (Essay Writing – २० गुण)
ऑनलाईन परीक्षेच्या दिवशीच संगणकावर ४५ मिनिटांत ५०० शब्दांचा निबंध टाईप करावा लागतो. यासाठी खालील बाबी लक्षात ठेवा:
संभाव्य विषय (Expected Topics): निबंधाचे विषय सहसा चालू घडामोडी आणि प्रशासकीय आव्हानांशी संबंधित असतात. उदा.
“महाराष्ट्रातील शेतकरी आत्महत्या आणि जलसंधारण उपाय”
“शहरीकरणाची आव्हाने आणि स्मार्ट सिटी मोहीम”
“प्रशासनात कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा (AI) वापर: संधी आणि आव्हाने”
“महिला सक्षमीकरणासाठी ‘लाडकी बहीण’ योजनेचे योगदान”
निबंधाचा आराखडा (Structure) :
प्रस्तावना (Introduction): विषयाची पार्श्वभूमी आणि सध्याचे महत्त्व (Current Context) १-२ वाक्यात स्पष्ट करा.
समस्या/मुख्य गाभा (The Core Issue): मूळ अडचण काय आहे, याची आकडेवारीसह मांडणी करा.
शासकीय प्रयत्न: सरकारने यासाठी आधीच काय पावले उचलली आहेत, याचा उल्लेख करा (उदा. योजनांची नावे).
तुमचे नाविन्यपूर्ण उपाय (Your Solutions): हा सर्वात महत्त्वाचा भाग आहे. एक फेलो म्हणून तुम्ही काय नवीन कल्पना मांडू शकता (उदा. तंत्रज्ञानाचा वापर, पारदर्शकता वाढवणे), हे लिहा.
निष्कर्ष (Conclusion) : महाराष्ट्राच्या उज्ज्वल भविष्याकडे पाहणारा एक सकारात्मक शेवट करा.
मराठीत टाईप करताना गती (Speed) महत्त्वाची ठरेल. जर तुम्ही मराठी निवडणार असाल, तर ‘मराठी फोनेटिक’ (मराठी इंग्लिश कीबोर्ड – उदा. ‘shala’ टाईप केल्यावर ‘शाळा’ होणे) चा सराव घरूनच करून जा.
वैयक्तिक मुलाखत (Interview – ५० गुण)
वस्तुनिष्ठ परीक्षा आणि निबंधातून निवडलेल्या पहिल्या २१० उमेदवारांना मुंबईत मंत्रालयात किंवा निश्चित केलेल्या केंद्रावर मुलाखतीसाठी बोलावले जाते. मुलाखत पॅनेलमध्ये वरिष्ठ आयएएस (IAS) अधिकारी आणि आयआयटी बॉम्बेचे तज्ज्ञ असतात.
मुलाखतीत विचारले जाणारे प्रमुख प्रश्न आणि त्यांची तयारी
अ. “तुमची ओळख करून द्या आणि तुम्ही या फेलोशिपसाठी का योग्य आहात?”
उत्तर कसे असावे: यात तुमचे शिक्षण आणि १ वर्षाचा कामाचा अनुभव थोडक्यात सांगा. तुमच्या अनुभवाचा सरकारला कसा फायदा होऊ शकतो (उदा. “माझा डेटा ॲनालिसिसमधील अनुभव शासनाच्या योजनांचा आढावा घेण्यासाठी उपयुक्त ठरेल”), हे स्पष्ट करा.
ब. तुमच्या पदवीच्या (Graduation) विषयावर आधारित प्रश्न
जर तुम्ही इंजिनिअर असाल, तर “इंजिनिअरिंगचा वापर ग्रामीण विकासासाठी कसा कराल?” किंवा तुम्ही कॉमर्स/इकोनॉमिक्सचे असाल, तर “राज्याची आर्थिक स्थिती सुधारण्यासाठी काय उपाय सुचवाल?” असे प्रश्न विचारले जातात.
क. सिच्युएशन बेस्ड प्रश्न (Situation-Based Questions)
प्रश्न: “तुम्हाला एखाद्या दुर्गम भागात कुपोषण कमी करण्याच्या प्रकल्पावर पाठवले, तर तुम्ही कामाची सुरुवात कशी कराल?”
अपेक्षित उत्तर: “मी आधी तिथल्या अंगणवाड्यांचा डेटा पाहीन, स्थानिक लोकांशी आणि डॉक्टरांशी बोलेन, आणि खाद्यान्नाच्या वितरणात काही त्रुटी आहेत का ते तपासेन. तसेच स्थानिक पातळीवर उपलब्ध अन्नधान्याचा आहारात समावेश कसा करता येईल, यावर भर देईन.” (तुमचा दृष्टिकोन प्रॅक्टिकल आणि सकारात्मक असायला हवा).
ड. महाराष्ट्र शासनाच्या योजनांचे ज्ञान
सध्या महाराष्ट्रात सुरू असलेल्या प्रमुख योजनांची उद्दिष्टे, त्यांचे लाभार्थी आणि त्यांच्या अंमलबजावणीतील त्रुटी तुम्हाला माहीत असाव्यात.
अंतिम तयारीसाठी ‘स्मार्ट टिप्स’
चालू घडामोडींचा सराव: रोज किमान एक मराठी (उदा. लोकसत्ता, महाराष्ट्र टाइम्स) आणि एक इंग्रजी (The Indian Express) वृत्तपत्र वाचण्याची सवय ठेवा.
नियोजन विभागाचे संकेतस्थळ: महाराष्ट्र सरकारच्या नियोजन विभागाच्या (mahades.maharashtra.gov.in) संकेतस्थळाला भेट देऊन तिथले ‘आर्थिक पाहणी अहवाल’ (Economic Survey of Maharashtra) चा सारांश नक्की वाचा. यामुळे तुम्हाला राज्याच्या अर्थव्यवस्थेची अचूक आकडेवारी मिळेल.
आत्मविश्वास आणि देहबोली: मुलाखती दरम्यान तुमचा आत्मविश्वास आणि नम्रता या गोष्टी खूप महत्त्वाच्या ठरतात. ‘मला सर्वच माहीत आहे’ असा आविर्भाव न आणता, ‘मला प्रशासनाकडून शिकायचे आहे आणि योगदान द्यायचे आहे’ हा दृष्टिकोन ठेवा.
ऑनलाइन अर्ज भरण्याच्या पायऱ्या (Step-by-Step Guide)
१: अधिकृत संकेतस्थळाला भेट द्या
सर्वप्रथम महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत पोर्टलला भेट द्या. (नियोजनाच्या अधिकृत संकेतस्थळावर ‘Chief Minister Fellowship Program 2026’ ची लिंक उपलब्ध असते).
२: नवीन नोंदणी (New Registration)
‘Register’ किंवा ‘New User’ वर क्लिक करा.
तुमचे नाव, मोबाईल नंबर आणि ईमेल आयडी अचूक टाका. (हाच ईमेल आणि नंबर फेलोशिप संपेपर्यंत चालू असणे आवश्यक आहे, कारण सर्व मेसेज आणि हॉल तिकीट याच नंबरवर येतात).
नोंदणी झाल्यावर तुमच्या मोबाईलवर एक लॉगिन आयडी आणि पासवर्ड येईल.
३: वैयक्तिक आणि शैक्षणिक माहिती (Personal & Educational Details)
लॉगिन करून तुमची वैयक्तिक माहिती (पत्ता, जन्मतारीख इत्यादी) भरा.
१० वी, १२ वी आणि पदवीचे (Graduation) गुण: गुण भरताना टक्केवारी (Percentage) अचूक टाका. लक्षात ठेवा, पदवीला किमान ६०% गुण असणे अनिवार्य आहे. जर तुमच्या कॉलेजमध्ये CGPA पद्धत असेल, तर विद्यापीठाच्या नियमानुसार त्याचे टक्केवारीत रूपांतर करूनच मार्क भरा.
४: कामाचा अनुभव भरणे (Experience Details)
हा फॉर्मचा अत्यंत महत्त्वाचा भाग आहे. इथे तुम्हाला तुमच्या १ वर्षाच्या अनुभवाची माहिती द्यायची आहे:
कंपनी/संस्थेचे नाव, तुमचे पद (Designation), आणि कामाचा कालावधी (कधीपासून कधीपर्यंत).
कामाचे स्वरूप (Job Description): तुम्ही तिथे नेमके काय काम केले, हे २-३ ओळींत स्पष्ट आणि प्रभावीपणे लिहा. (उदा. डेटा मॅनेजमेंट, प्रोजेक्ट हँडलिंग, टीम लीडिंग इत्यादी).
५: परीक्षा केंद्राची निवड (Exam Center Selection)
तुम्हाला परीक्षेसाठी महाराष्ट्रातील ६ विभागीय शहरांपैकी (मुंबई, पुणे, नाशिक, छत्रपती संभाजीनगर, नागपूर, अमरावती) ३ पर्याय निवडावे लागतात. तुमच्या जवळचे केंद्र पहिल्या क्रमांकावर निवडा.
६: अर्ज शुल्क आणि सबमिशन (Application Fee)
सर्व माहिती पुन्हा एकदा तपासून घ्या (Preview Form).
₹५००/- चे अर्ज शुल्क ऑनलाईन (UPI, नेट बँकिंग किंवा कार्डद्वारे) भरा.
पेमेंट यशस्वी झाल्यावर अर्जाची प्रिंट (PDF) सुरक्षित डाऊनलोड करून ठेवा.
फॉर्म भरताना ‘या’ चुका टाळा (Very Important)
Mukhyamantri Fellowship Yojana कागदपत्रे अपलोड करणे: अर्ज भरताना सध्या कोणतेही मूळ दस्तऐवज (Documents) अपलोड करावे लागत नाहीत. फक्त माहिती टाईप करायची असते. परंतु, जी माहिती तुम्ही भरणार आहात, ती तुमच्या मूळ प्रमाणपत्राशी तंतोतंत जुळणारी असावी. मुलाखतीच्या वेळी यात तफावत आढळल्यास थेट बाद केले जाते.
अनुभवाचा कालावधी: तुमचा एकूण अनुभव किमान ३६५ दिवस (१ वर्ष) भरला पाहिजे. जर तो ३६० दिवस भरत असेल, तर सिस्टीम तुमचा अर्ज स्वीकारणार नाही किंवा नंतर तो बाद होईल.
एकच अर्ज : एका उमेदवाराने एकच अर्ज करावा. एकापेक्षा जास्त अर्ज केल्यास सर्व अर्ज बाद होऊ शकतात.
अनुभवाचे प्रमाणपत्र (Experience Certificate) कसे असावे?
अनेक उमेदवारांचे अर्ज केवळ अनुभवाचे प्रमाणपत्र योग्य नसल्यामुळे बाद होतात. तुमचे प्रमाणपत्र वैध ठरण्यासाठी त्यात खालील गोष्टी असणे आवश्यक आहे:
अधिकृत लेटरहेड : प्रमाणपत्र कंपनी किंवा संस्थेच्या अधिकृत लेटरहेडवर (Letterhead) असावे, ज्यावर संस्थेचा नोंदणी क्रमांक (Registration No.) आणि पत्ता असावा.
कालावधी स्पष्ट असावा: तुम्ही काम सुरू केल्याची तारीख (Joining Date) आणि शेवटची तारीख (Relieving Date) स्पष्ट लिहिलेली असावी. हा एकूण कालावधी किमान १ वर्ष (३६५ दिवस) पूर्ण भरला पाहिजे.
पूर्णवेळचा उल्लेख (Full-Time): त्यावर तुम्ही ‘Full-time’ कर्मचारी किंवा इंटर्न म्हणून काम केले आहे, असा स्पष्ट उल्लेख असावा. (पार्ट-टाईम काम ग्राह्य धरले जात नाही).
स्वाक्षरी आणि शिक्का : संस्थेच्या जबाबदार अधिकार्याची (उदा. HR, मॅनेजर किंवा संचालक) स्वाक्षरी आणि संस्थेचा गोल शिक्का त्यावर असणे अनिवार्य आहे.
जर तुमचा स्वतःचा व्यवसाय (Startup/Business) असेल, तर तुमच्या व्यवसायाचे रजिस्ट्रेशन (GSTIN/Udyam Aadhar) आणि तुम्ही त्या व्यवसायाचे मालक/भागीदार असल्याचे कायदेशीर दस्तऐवज मुलाखतीच्या वेळी दाखवावे लागतील.
Mukhyamantri Fellowship Yojana परीक्षेसाठी महत्त्वाचे विषय आणि गुण विभागणी (Exam Syllabus)
ऑनलाईन परीक्षेत यश मिळवण्यासाठी खालील ३ विषयांवर विशेष पकड असणे गरजेचे आहे:
अ. बुद्धिमत्ता आणि निर्णयक्षमता (Competencies & Problem Solving – २० गुण)
यात तुम्हाला थेट गणिते न विचारता प्रशासकीय परिस्थिती दिली जाते.
उदा. प्रश्न: “तुम्ही एका तालुक्याचे मुख्य अधिकारी आहात आणि तिथे पूर आला आहे. अशा वेळी तुमची पहिली प्राथमिकता काय असेल?”
नियोजन कसे करावे: अशा प्रश्नांची उत्तरे देताना नेहमी ‘नियम’, ‘लोकांचा जीव वाचवणे’ आणि ‘वरिष्ठांशी समन्वय’ या गोष्टींना प्राधान्य देणारे पर्याय निवडावे.
ब. चालू घडामोडी आणि शासकीय योजना (२० गुण)
Mukhyamantri Fellowship Yojana महाराष्ट्र शासनाच्या खालील योजनांची तोंडओळख असणे अत्यंत गरजेचे आहे:
मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजना (उद्देश, वयोमर्यादा, आणि मासिक भत्ता).
जलयुक्त शिवार अभियान २.० (जलसंधारणाची कामे).
मागेल त्याला सौर कृषी पंप योजना (शेतकऱ्यांसाठी सौर ऊर्जा).
महात्मा जोतीराव फुले जन आरोग्य योजना (आरोग्य विमा मर्यादा आणि समाविष्ट आजार).
क. माहिती तंत्रज्ञान आणि एआय (IT & AI – ५ गुण)
हा जरी ५ गुणांचा भाग असला, तरी मेरीट वाढवण्यासाठी महत्त्वाचा आहे.
यात प्रामुख्याने ChatGPT, AI मॉडेल्स, ब्लॉकचेन तंत्रज्ञान आणि केंद्र/राज्य सरकारचे डिजिटल इंडिया उपक्रम (उदा. डिजिलॉकर, उमंग ॲप, महाडीबीटी) यांवर सोपे प्रश्न विचारले जातात.
पुढील पाऊल काय असावे?
कागदपत्रांची पडताळणी: आधी तुमच्या पदवीचे गुण ६०% पेक्षा जास्त आहेत ना आणि अनुभवाचे सर्टिफिकेट तयार आहे ना, याची खात्री करा.
मराठी टायपिंग सराव: जर तुम्ही निबंध मराठीत लिहिणार असाल, तर आजपासूनच संगणकावर रोज १०-१५ मिनिटे मराठी फोनेटिक किंवा इनस्क्रिप्ट कीबोर्डवर टाईप करण्याचा सराव सुरू करा.