NSMNY महारष्ट्र शासनाने राज्यातील शेतकरी बांधवांना आर्थिक स्थैर्य आणि सन्मान मिळवून देण्यासाठी ‘नमो शेतकरी महासन्मान निधी योजना’ (Namo Shetkari Mahasanman Nidhi Yojana – NSMNY) सुरू केली आहे. केंद्र सरकारच्या ‘प्रधानमंत्री किसान सन्मान निधी’ (PM-KISAN) योजनेच्या धर्तीवर ही योजना आधारलेली असून, यामुळे महाराष्ट्रातील लाखो शेतकऱ्यांना दुहेरी आर्थिक दिलासा मिळाला आहे.
खाली या योजनेची पार्श्वभूमी, उद्दिष्टे, पात्रता, अर्ज प्रक्रिया आणि फायदे याबद्दलची सविस्तर माहिती दिली आहे.
योजनेची पार्श्वभूमी आणि सुरुवात
केंद्र सरकारद्वारे चालवल्या जाणाऱ्या ‘पीएम किसान’ योजनेच्या अंतर्गत पात्र शेतकरी कुटुंबांना दरवर्षी ६,००० रुपयांची आर्थिक मदत थेट त्यांच्या बँक खात्यात दिली जाते. ही रक्कम ₹२,००० च्या तीन समान हप्त्यांमध्ये विभागून दिली जाते.
याच धर्तीवर महाराष्ट्र शासनाने राज्याच्या सन २०२३-२४ च्या अर्थसंकल्पात ‘नमो शेतकरी महासन्मान निधी योजनेची’ घोषणा केली. या योजनेचा अधिकृत शासन निर्णय (GR) १५ जून २०२३ रोजी जारी करण्यात आला.
या योजनेअंतर्गत महाराष्ट्र शासन स्वतःच्या तिजोरीतून राज्यातील पात्र शेतकऱ्यांना प्रतिवर्ष अतिरिक्त ६,००० रुपये देत आहे. याचा अर्थ असा की, महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांना आता ‘पीएम किसान’चे ६,००० आणि ‘नमो शेतकरी’चे ६,००० मिळून वर्षाला एकूण १२,००० रुपयांचे भक्कम आर्थिक पाठबळ मिळत आहे.
आर्थिक लाभाचे स्वरूप आणि वितरण
या योजनेअंतर्गत मिळणारी रक्कम थेट लाभ हस्तांतरण (Direct Benefit Transfer – DBT) पद्धतीचा वापर करून थेट शेतकऱ्यांच्या आधार-लिंक असलेल्या बँक खात्यात जमा केली जाते.
वार्षिक एकूण मदत: ₹६,००० (राज्य सरकारकडून) + ₹६,००० (केंद्र सरकारकडून) = ₹१२,०००
हप्त्यांचे स्वरूप: दर चार महिन्यांनी ₹२,००० चा एक हप्ता याप्रमाणे वर्षात ३ हप्ते दिले जातात.
एकत्रित लाभ: जेव्हा केंद्राचा ₹२,००० चा हप्ता येतो, साधारण त्याच काळात राज्याचाही हप्ता जमा होतो. त्यामुळे एका वेळी शेतकऱ्याच्या खात्यात ₹४,००० जमा होतात.
योजनेचे मुख्य उद्दिष्ट
आर्थिक स्थैर्य देणे: पेरणीच्या काळात किंवा पिकांची निगा राखताना शेतकऱ्यांना बियाणे, खते आणि कीटकनाशके खरेदी करण्यासाठी पैशांची चणचण भासू नये, हा या योजनेचा मुख्य हेतू आहे.
कर्जबाजारीपणा कमी करणे: छोट्या आणि अल्पभूधारक शेतकऱ्यांना सावकारांकडून किंवा इतरांकडून कर्ज घ्यावे लागू नये म्हणून ही निश्चित रक्कम मदत करते.
आधुनिक शेतीला चालना: या पैशांचा उपयोग शेतकरी शेतीमधील लहान-सहान तंत्रज्ञान किंवा अवजारे भाड्याने घेण्यासाठी करू शकतात, ज्यामुळे उत्पादकता वाढते.
पात्रता निकष (कोण पात्र आहे?)
नमो शेतकरी महासन्मान निधी योजनेचा लाभ मिळवण्यासाठी खालील निकष पूर्ण करणे आवश्यक आहे:
१. महाराष्ट्राचे रहिवासी: अर्जदार शेतकरी हा महाराष्ट्र राज्याचा कायमस्वरूपी रहिवासी असणे अनिवार्य आहे.
२. जमीन मालकी: अर्जदाराच्या स्वतःच्या नावावर लागवडीयोग्य शेतजमीन असणे आवश्यक आहे. १ फेब्रुवारी २०१९ च्या भूमी अभिलेख (Land Records) नोंदीनुसार जमीन मालकी असणे गरजेचे आहे.
३. पीएम-किसान लाभार्थी: सर्वात महत्त्वाचा नियम म्हणजे, जे शेतकरी केंद्र सरकारच्या ‘पीएम किसान’ योजनेचा लाभ घेत आहेत, ते सर्व शेतकरी या योजनेसाठी आपोआप पात्र ठरतात. त्यांच्यासाठी वेगळ्या क्लिष्ट प्रक्रियेची गरज नसते.
४. बँक खाते आधार लिंक: शेतकऱ्याचे बँक खाते आधार कार्डशी जोडलेले (Aadhaar Seeded) असणे आणि त्यावर Direct Benefit Transfer (DBT) पर्याय चालू असणे गरजेचे आहे.
योजनेचे अपात्रतेचे निकष (कोण पात्र नाही?)
योजनेचा लाभ खऱ्या गरजू आणि गरीब शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचावा यासाठी सरकारने काही कडक अपात्रतेचे निकष लावले आहेत. खालील व्यक्ती किंवा त्यांच्या कुटुंबातील सदस्यांना या योजनेचा लाभ मिळत नाही:
संस्थात्मक जमीनधारक: वैयक्तिक शेतकऱ्याऐवजी एखाद्या संस्थेच्या, ट्रस्टच्या किंवा साखर कारखान्याच्या नावावर असलेली जमीन या लाभास पात्र नाही.
संवैधानिक पदे: माजी किंवा विद्यमान राष्ट्रपती, राज्यपाल, सर्वोच्च/उच्च न्यायालयाचे न्यायाधीश इत्यादी घटनात्मक पदांवरील व्यक्ती.
राजकीय लोकप्रतिनिधी: माजी किंवा विद्यमान केंद्रीय मंत्री, राज्यमंत्री, खासदार (लोकसभा/राज्यसभा), आमदार (विधानसभा/विधान परिषद), महानगरपालिकांचे महापौर आणि जिल्हा परिषदेचे अध्यक्ष.
शासकीय कर्मचारी: केंद्र किंवा राज्य सरकारचे, निमसरकारी संस्थांचे, स्वायत्त संस्थांचे आणि स्थानिक स्वराज्य संस्थांचे सर्व सेवानिवृत्त किंवा कार्यरत अधिकारी व कर्मचारी. (टीप: चतुर्थ श्रेणी/गट ड/मल्टी-टास्किंग कर्मचाऱ्यांना यातून सूट आहे, म्हणजेच ते पात्र आहेत).
प्राप्तिकर दाते (Income Tax Payers): ज्या व्यक्तींनी मागील आर्थिक वर्षात प्राप्तिकर भरला आहे, अशा व्यक्ती किंवा त्यांचे कुटुंब.
उच्च निवृत्तीवेतन धारक: ज्या सेवानिवृत्त कर्मचाऱ्यांना दरमहा ₹१०,००० किंवा त्यापेक्षा जास्त पेन्शन मिळते (चतुर्थ श्रेणी कर्मचारी वगळून).
व्यावसायिक (Professionals): नोंदणीकृत डॉक्टर, इंजिनिअर (अभियंता), वकील, चार्टर्ड अकाउंटंट (CA) आणि आर्किटेक्ट (वास्तुविशारद) जे स्वतःची प्रॅक्टिस करत आहेत.
अनिवासी भारतीय (NRI): परदेशात स्थायिक असलेले भारतीय नागरिक.
आवश्यक कागदपत्रे (Documents Required)
जरी ही योजना पीएम किसानशी जोडलेली असली, तरी नवीन नोंदणीसाठी किंवा केवायसी (e-KYC) प्रक्रियेसाठी खालील कागदपत्रे अत्यंत महत्त्वाची मानली जातात:
१. आधार कार्ड: ओळखीचा पुरावा आणि डीबीटी (DBT) साठी अनिवार्य.
२. ७/१२ उतारा (7/12 Extract): जमिनीची मालकी आणि क्षेत्रफळ तपासण्यासाठी.
३. ८-अ उतारा (8-A Holding): शेतकऱ्याच्या नावावर असलेल्या एकूण जमिनीची एकत्रित नोंद दर्शवणारा पुरावा.
४. फेरफार उतारा (Ferfar/Mutation Entry): जमिनीच्या मालकी हक्कातील बदलाचा कायदेशीर इतिहास पाहण्यासाठी.
५. रेशन कार्ड (Ration Card): शेतकरी कुटुंबाची (पती, पत्नी आणि अल्पवयीन मुले) व्याख्या निश्चित करण्यासाठी.
६. बँक पासबुक: बँक खाते क्रमांक आणि आयएफएससी (IFSC) कोडच्या पडताळणीसाठी (खाते आधार लिंक असणे आवश्यक).
७. स्वयंघोषणा पत्र / हमीपत्र: अर्जदार शेतकरी कोणत्याही अपात्र श्रेणीत येत नसल्याबाबतचे घोषणापत्र.
अर्ज प्रक्रिया आणि पडताळणी (Application Process)
नमो शेतकरी महासन्मान निधी योजनेसाठी अर्ज करण्याची पद्धत अत्यंत सोपी आणि पारदर्शक ठेवण्यात आली आहे.
अ) पीएम किसान धारकांसाठी थेट लाभ (Auto-Enrollment)
जर तुम्ही आधीपासूनच ‘पीएम किसान’ योजनेचे यशस्वी लाभार्थी आहात आणि तुमचे हप्ते नियमितपणे जमा होत आहेत, तर तुम्हाला नमो शेतकरी योजनेसाठी वेगळा अर्ज करण्याची गरज नाही. तुमची माहिती आपोआप या योजनेसाठी वर्ग केली जाते.
ब) नवीन अर्जदारांसाठी प्रक्रिया
ज्या शेतकऱ्यांनी अद्याप नोंदणी केलेली नाही, ते खालील टप्प्यांद्वारे अर्ज करू शकतात:
1.पीएम किसान पोर्टलवर नोंदणी:पहिली पायरी.
शेतकऱ्याला सर्वप्रथम अधिकृत ‘PM-KISAN’ पोर्टलवर जाऊन ‘New Farmer Registration’ या पर्यायावर क्लिक करावे लागेल. तिथे आधार क्रमांक आणि मोबाईल नंबर टाकून ओटीपी (OTP) द्वारे पडताळणी करावी लागते.
2.जमिनीची व वैयक्तिक माहिती भरणे:दुसरी पायरी.
लॉगिन झाल्यानंतर शेतीचा तपशील (जिल्हा, तालुका, गाव, सर्व्हे नंबर/गट नंबर) आणि वैयक्तिक माहिती अचूक भरावी. आवश्यक कागदपत्रे (७/१२, ८-अ) स्कॅन करून अपलोड करावीत.
3.तालुका कृषी अधिकाऱ्यांकडून पडताळणी:तिसरी पायरी.
ऑनलाइन अर्ज सादर झाल्यानंतर तो डेटा तालुका नोडल अधिकारी (Taluka Nodal Officer) यांच्याकडे मंजुरीसाठी जातो. ते महसूल विभागाच्या मदतीने जमिनीच्या नोंदी तपासतात.
4.जिल्हा व राज्य स्तरावर मंजुरी:अंतिम पायरी.
तालुका स्तरावरून अर्ज मंजूर झाल्यावर तो अनुक्रमे जिल्हा नोडल अधिकारी आणि शेवटी राज्य नोडल अधिकाऱ्यांकडे (State Nodal Officer) अंतिम मंजुरीसाठी पाठवला जातो. मंजूरी मिळताच नाव लाभार्थी यादीत समाविष्ट होते.
ई-केवायसी (e-KYC) आणि स्टेटस तपासणे
अनेकदा शेतकऱ्यांचे हप्ते अडकण्याचे मुख्य कारण म्हणजे ‘e-KYC’ अपूर्ण असणे किंवा बँक खात्याशी आधार लिंक नसणे हे असते.
e-KYC कसे करावे?: शेतकरी स्वतः पीएम किसानच्या मोबाईल ॲपवरून फेस ऑथेंटिकेशन (Face Authentication) द्वारे, किंवा जवळच्या सीएससी (CSC – महा-ई-सेवा) केंद्रावर जाऊन बायोमेट्रिक पद्धतीचा वापर करून ई-केवायसी पूर्ण करू शकतात.
स्टेटस (हप्ता मिळाला की नाही) कसे तपासावे?: महाराष्ट्र शासनाच्या महाडीबीटी (MahaDBT) पोर्टलवर किंवा पीएम किसानच्या अधिकृत वेबसाईटवर ‘Know Your Status’ या पर्यायावर जाऊन नोंदणी क्रमांक किंवा आधार क्रमांक टाकून आपल्या हप्त्याची सद्यस्थिती तपासता येते.
योजनेचे दूरगामी फायदे आणि महत्त्व
नमो शेतकरी महासन्मान निधी योजनेने NSMNY महाराष्ट्राच्या ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला आणि शेती क्षेत्राला मोठा हातभार लावला आहे:
महिला शेतकऱ्यांचे सक्षमीकरण: ज्या जमिनी महिलांच्या नावावर आहेत, त्या महिलांना या योजनेमुळे थेट आर्थिक हक्क मिळाला असून निर्णय प्रक्रियेत त्यांचे स्थान बळकट झाले आहे.
नियतकालिक मदत: चार महिन्यांच्या अंतराने पैसे मिळत असल्याने, खरीप आणि रब्बी या दोन्ही हंगामाच्या सुरुवातीला शेतकऱ्यांच्या हातात पैसा उपलब्ध असतो.
पारदर्शकता: थेट बँक खात्यात (DBT) पैसे जमा होत असल्यामुळे यामध्ये कोणत्याही मध्यस्थाची किंवा भ्रष्टाचाराची वाव उरत नाही. शेतकऱ्याला त्याचा हक्क पूर्ण मिळतो.
नमो शेतकरी महासन्मान निधी योजना NSMNY ही केवळ एक आर्थिक मदतीची योजना नसून, ती महाराष्ट्रातील अन्नदात्याचा सन्मान करणारी आणि त्यांना संकटाच्या काळात शाश्वत आधार देणारी एक महत्त्वपूर्ण प्रणाली ठरली आहे.
महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत महाडीबीटी (MahaDBT Farmer) पोर्टलवर आणि नमो शेतकरी योजनेच्या समर्पित प्रणालीवर जाऊन तुम्ही अत्यंत सोप्या पद्धतीने तुमचे पेमेंट स्टेटस आणि लाभार्थी यादी तपासू शकता.
खाली याचे स्टेटस पाहण्याची आणि यादी डाऊनलोड करण्याची सविस्तर प्रक्रिया दिली आहे.
नमो शेतकरी ( NSMNY )योजनेचे स्टेटस (Beneficiary Status) तपासण्याची प्रक्रिया
तुमच्या खात्यात हप्ता जमा झाला आहे की नाही, किंवा काही तांत्रिक अडचण आहे का, हे पाहण्यासाठी खालील पायऱ्या फॉलो करा:
अधिकृत वेबसाईटला भेट द्या
अधिकृत वेबसाईटला भेट द्या:पायरी १.
सर्वप्रथम तुमच्या मोबाईल किंवा कॉम्प्युटरवरील ब्राउझरमध्ये MahaDBT Farmer Portal किंवा नमो शेतकरी योजनेच्या थेट पोर्टलला भेट द्या.
‘Beneficiary Status’ पर्याय निवडा
‘Beneficiary Status’ पर्याय निवडा:पायरी २.
मुख्य पानावर (Homepage) तुम्हाला ‘Beneficiary Status’ (लाभार्थी स्थिती) किंवा ‘नमो शेतकरी योजना स्थिती’ असा पर्याय दिसेल, त्यावर क्लिक करा.
आता स्टेटस तपासण्यासाठी तुम्हाला दोन पर्याय मिळतील: Registration Number (नोंदणी क्रमांक) किंवा Mobile Number (मोबाईल नंबर). यापैकी एक पर्याय निवडून संबंधित नंबर तिथे टाईप करा.
कॅप्चा कोड आणि ओटीपी प्रविष्ट करा
कॅप्चा कोड आणि ओटीपी प्रविष्ट करा
स्क्रीनवर दिसणारा Captcha Code अचूक भरा आणि Get Data किंवा Send OTP वर क्लिक करा. तुमच्या नोंदणीकृत मोबाईलवर आलेला ओटीपी प्रविष्ट करा.
स्टेटस तपासा
स्क्रीनवर तुमच्या समोर संपूर्ण डॅशबोर्ड उघडेल. यामध्ये तुम्हाला मिळालेले एकूण हप्ते, बँक खात्याचे नाव, आणि हस्तांतरणाची तारीख (Transaction Date) सविस्तर पाहायला मिळेल.
गावातील लाभार्थी यादी (Beneficiary List) पाहण्याची प्रक्रिया
तुमच्या गावातील किंवा भागातील कोणत्या शेतकऱ्यांना या योजनेचा लाभ मिळत आहे, हे पाहण्यासाठी खालील पद्धतीचा अवलंब करा:
१. पोर्टलवर जा: महाडीबीटी किंवा पी.एम. किसान पोर्टलच्या ‘Beneficiary List’ या पर्यायावर क्लिक करा. २. तपशील निवडा: तिथे तुम्हाला तुमचा राज्य (Maharashtra), जिल्हा, तालुका, ब्लॉक आणि गाव निवडण्याचा पर्याय मिळेल. ड्रॉपडाउन मेन्यूमधून तुमची माहिती अचूक निवडा. ३. रिपोर्ट मिळवा: सर्व माहिती निवडल्यानंतर ‘Get Report’ या बटणावर क्लिक करा. ४. यादी तपासा: तुमच्या समोर तुमच्या संपूर्ण गावाची लाभार्थी यादी अक्षरांच्या क्रमानुसार (Alphabetical Order) उघडेल. यामध्ये तुम्ही तुमचे किंवा इतर शेतकऱ्यांचे नाव तपासू शकता.
स्टेटस तपासताना ‘या’ गोष्टींकडे लक्ष द्या (महत्त्वाचे मुद्दे)
जर तुमचे स्टेटस तपासताना काही त्रुटी दाखवत असेल, तर खालील गोष्टी ‘होय’ (Yes) आहेत का याची खात्री करून घ्या:
Land Seeding (जमीन नोंदणी): तुमच्या स्टेटसमध्ये Land Seeding समोर ‘YES’ लिहिलेले असणे अनिवार्य आहे.
Aadhar Bank Seeding: तुमचे बँक खाते आधार कार्डशी जोडलेले असणे आवश्यक आहे. स्टेटसमध्ये ‘Aadhaar Bank Seeding Status – YES’ असे दिसायला हवे.
e-KYC Status: तुमची ई-केवायसी प्रक्रिया पूर्ण झालेली असावी (Status – SUCCESS/YES).
थोडक्यात सांगायचे तर: नमो शेतकरी योजना ही संपूर्णपणे केंद्र सरकारच्या पी.एम. किसान पोर्टलच्या डेटावर आधारित आहे. त्यामुळे पी.एम. किसान पोर्टलवर तुमचे स्टेटस ‘Clear’ असेल, तर राज्याचे नमो शेतकरी योजनेचे पैसेही तुमच्या खात्यात विना अडथळा जमा होतात.
योजनेचे हप्ते का अडकतात? (महत्त्वाची कारणे आणि उपाय)
अनेक शेतकऱ्यांचे नाव यादीत असूनही त्यांच्या खात्यात पैसे जमा होत नाहीत. याची प्रामुख्याने ३ मुख्य कारणे असतात आणि त्यावर खालीलप्रमाणे उपाय करता येतात:
अ) ई-केवायसी (e-KYC) अपूर्ण असणे
समस्या: जर तुम्ही तुमची e-KYC प्रक्रिया पूर्ण केली नसेल, तर सरकारकडून तुमचे हप्ते तात्पुरते रोखले जातात.
उपाय: तुम्ही स्वतः मोबाईलवर ‘PM-Kisan App’ डाऊनलोड करून Face Authentication (चेहरा ओळखून) द्वारे ई-केवायसी करू शकता. किंवा जवळच्या महा-ई-सेवा केंद्रात (CSC) जाऊन बायोमेट्रिक (अंगठ्याचा ठसा) देऊन ही प्रक्रिया पूर्ण करू शकता.
ब) बँक खाते आधार कार्डशी लिंक नसणे (Aadhaar Bank Seeding)
समस्या: नमो शेतकरी योजनेचे पैसे ‘Direct Benefit Transfer (DBT)’ द्वारे थेट आधार कार्डशी जोडलेल्या खात्यात जातात. खाते लिंक नसेल तर पैसे जमा होत नाहीत.
उपाय: तुमच्या बँकेच्या शाखेत जाऊन “आधार सीडिंग (Aadhaar Seeding) फॉर्म” भरून द्या. किंवा सर्वात सोपा उपाय म्हणजे जवळच्या पोस्ट ऑफिसमध्ये जाऊन India Post Payments Bank (IPPB) मध्ये नवीन खाते उघडा, जे आपोआप आधारशी आणि डीबीटीशी जोडले जाते.
क) जमीन पडताळणी अपूर्ण असणे (Land Seeding)
समस्या: महसूल विभागाकडून तुमच्या ७/१२ उताऱ्याची आणि आधार कार्डची ऑनलाइन पडताळणी झाली नसेल, तर स्टेटसमध्ये ‘Land Seeding – NO’ असे दिसते.
उपाय: यासाठी तुमच्या गावातील तलाठी किंवा तालुका कृषी अधिकारी यांच्याशी संपर्क साधून आपला ७/१२ उतारा, ८-अ उतारा आणि आधार कार्ड जमा करून ‘Land Seeding’ करून घ्यावे.
योजनेचा गैरफायदा घेतल्यास होणारी कारवाई
शासनाने स्पष्ट केले आहे की, जर एखाद्या अपात्र व्यक्तीने (उदा. सरकारी नोकरदार, प्राप्तिकर दाता किंवा चुकीची कागदपत्रे सादर करून) या योजनेचा लाभ घेतला, तर:
त्या व्यक्तीचे नाव तात्काळ योजनेतून बाद केले जाते.
आतापर्यंत मिळालेल्या सर्व हप्त्यांची रक्कम सरकार व्याजसहित वसूल करते.
फसवणूक केल्याप्रकरणी कायदेशीर कारवाई देखील होऊ शकते.
तक्रार निवारण आणि मदत केंद्र (Helpdesk & Grievance)
जर तुम्हाला योजनेचा फॉर्म भरताना, स्टेटस पाहताना किंवा हप्त्यांबाबत कोणतीही तक्रार असेल, तर तुम्ही खालील माध्यमांतून संपर्क साधू शकता:
पीएम किसान हेल्पलाईन नंबर: 155261 किंवा 1800115526 (टोल-फ्री)
महाराष्ट्र कृषी विभाग हेल्पलाईन: 18002334000
ईमेल आयडी: pmkisan-ict@gov.in
थेट संपर्क: तुम्ही तुमच्या गावातील कृषी सेवक, तलाठी किंवा तालुक्याच्या कृषी तंत्रज्ञान व्यवस्थापन यंत्रणा (ATMA) / तालुका कृषी अधिकारी कार्यालयात जाऊन थेट लेखी तक्रार करू शकता.
नमो शेतकरी योजनेची काही विशेष वैशिष्ट्ये
बजेट तरतूद: महाराष्ट्र शासनाने या योजनेसाठी दरवर्षी साधारण ₹६,९०० कोटी रुपयांची तरतूद बजेटमध्ये केली आहे.
एकूण लाभार्थी संख्या: महाराष्ट्रातील अंदाजे ८५ ते ९० लाख पात्र शेतकरी कुटुंबांना या योजनेचा थेट फायदा मिळत आहे.
पारदर्शक कारभार: राज्य सरकारच्या MahaIT (महाराष्ट्र माहिती तंत्रज्ञान महामंडळ) द्वारे या योजनेचे स्वतंत्र पोर्टल आणि संगणकीय प्रणाली नियंत्रित केली जाते, ज्यामुळे तांत्रिक चुकांचे प्रमाण कमी झाले आहे.
जमीन पडताळणी म्हणजेच Land Seeding. जर तुमच्या स्टेटसमध्ये Land Seeding: NO असे दिसत असेल, तर याचा अर्थ तुमचा ७/१२ उतारा आणि आधार कार्ड यांची ऑनलाइन पडताळणी झालेली नाही. यामुळेच नमो शेतकरी योजनेचे पैसे थांबतात.
ही अडचण दूर करण्यासाठी आणि Land Seeding ‘YES’ करण्यासाठी खालील सोप्या पद्धतींचा वापर करा:
स्वतः ऑनलाइन कागदपत्रे अपलोड करणे (महाडीबीटी/पीएम किसान पोर्टलवर)
काही वेळा शासनाकडून पोर्टलवर कागदपत्रे अपडेट करण्याचा पर्याय दिला जातो:
पीएम किसानच्या अधिकृत वेबसाईटवर जा.
तिथे ‘Voluntary Surrender of PM-Kisan Benefits’ किंवा ‘Upgradation of Farmer Details’ चा पर्याय तपासा.
तुमचा ७/१२ आणि ८-अ उतारा स्कॅन करून (PDF स्वरूपात) तिथे अपलोड करा.
२. सर्वात प्रभावी पद्धत: ऑफलाइन पडताळणी (थेट अधिकाऱ्यांमार्फत)
ऑनलाइन सिस्टीममध्ये त्रुटी असल्यास ऑफलाइन पद्धत सर्वात लवकर काम करते. यासाठी खालील पायऱ्या फॉलो करा:
1.कागदपत्रे गोळा करा:पायरी १.
तुमच्या शेतीचा नवीन ७/१२ उतारा, ८-अ उतारा, आधार कार्डची झेरॉक्स आणि बँक पासबुकची झेरॉक्स एकत्र करा. (कागदपत्रांवर तुमचे नाव आणि आधारवरील नाव सारखे असणे गरजेचे आहे).
2.गावच्या तलाठ्याला भेटा:पायरी २.
सर्वप्रथम तुमच्या गावच्या तलाठ्याकडे जा. महसूल विभागाच्या ‘नॅशनल लँड रेकॉर्ड्स मॉडर्नायझेशन प्रोग्राम’ (NLRMP) अंतर्गत तुमची जमीन आधारशी लिंक आहे की नाही याची खात्री करा. तलाठी त्यांच्या लॉगिनमधून तुमची जमीन ऑनलाइन पडताळणी (Verify) करू शकतात.
3.कृषी सेवक किंवा तालुका कृषी अधिकाऱ्यांकडे जा:पायरी ३.
जर तलाठ्यांकडून काम झाले नाही, तर हे सर्व कागदपत्रे घेऊन तुमच्या गावचे कृषी सेवक किंवा तालुक्याच्या कृषी अधिकारी कार्यालयात (TAO) जा. तिथे नमो शेतकरी/पीएम किसान योजनेचे काम पाहणाऱ्या लिपिकाकडे कागदपत्रे सोपवा.
4.लॉगिनमधून डेटा मंजुरी:पायरी ४.
तालुका कृषी अधिकारी त्यांच्या ‘नोडल ऑफिसर लॉगिन’ मधून तुमचा ७/१२ तपासतील आणि सिस्टममध्ये ‘Land Seeding – YES’ वर क्लिक करून तुमचा अर्ज मंजूर करतील.
लक्षात ठेवण्याच्या महत्त्वाच्या गोष्टी:
नावातील बदल: जर ७/१२ उताऱ्यावरील नाव आणि आधार कार्डवरील नाव यात स्पेलिंगची मोठी चूक असेल, तर लँड सीडिंग रिजेक्ट होते. अशा वेळी तलाठ्याकडून नावात दुरुस्ती करून घेणे किंवा कृषी कार्यालयातून नाव जुळवून घेणे (Name Matching) आवश्यक असते.
नवा फेरफार: जर जमीन नुकतीच तुमच्या नावावर झाली असेल (वारस हक्काने किंवा खरेदी खताने), तर नवीन फेरफार उतारा देखील सोबत जोडावा.
बँक खाते आधार कार्डशी जोडणे म्हणजेच Aadhaar Seeding / Bank Aadhaar Linking. नमो शेतकरी आणि पीएम किसान योजनेचे पैसे ‘Direct Benefit Transfer (DBT)’ म्हणजेच थेट बँक खात्यात पाठवले जातात. जर तुमचे खाते आधारशी सीडेड (Seeded) नसेल, तर सरकारकडून पैसे पाठवूनही ते तुमच्या खात्यात जमा होत नाहीत.
हे आधार सीडिंग पूर्ण करण्याचे ३ सर्वात सोपे मार्ग खालीलप्रमाणे आहेत:
१. सर्वात सोपा आणि फास्ट मार्ग: पोस्ट ऑफिसमध्ये खाते उघडणे (अवघ्या १० मिनिटांत)
जर तुमच्या बँकेत हेलपाटे मारूनही आधार सीडिंग होत नसेल, तर हा सर्वोत्तम उपाय आहे:
तुमच्या गावातील किंवा जवळच्या पोस्ट ऑफिसमध्ये (Post Office) जा.
तिथे India Post Payments Bank (IPPB) चे नवीन खाते उघडा.
खाते उघडताना पोस्टमन किंवा तिथल्या अधिकाऱ्याला सांगा की, “मला या खात्यावर सरकारी योजनेचे डीबीटी (DBT) आणि आधार सीडिंग सुरू करायचे आहे.”
हे खाते बायोमेट्रिक (अंगठ्याचा ठसा) घेऊन अवघ्या १० मिनिटांत सुरू होते आणि नमो शेतकरी योजनेचे पैसे पुढच्या हप्त्यापासून आपोआप या खात्यात जमा व्हायला सुरुवात होते.
२. बँकेत जाऊन ऑफलाइन आधार सीडिंग करणे
तुमचे ज्या बँकेत आधीपासून खाते आहे, तिथे जाऊन तुम्ही ही प्रक्रिया करू शकता:
1.बँकेत भेट देणे
तुमच्या बँकेच्या शाखेत (Branch) जा आणि तिथल्या कर्मचाऱ्याकडे “DBT / Aadhaar Seeding Form” (आधार जोडणीचा अर्ज) मागा.
2.अर्ज भरणे
अर्जामध्ये तुमचा बँक खाते क्रमांक, नाव आणि आधार कार्ड नंबर अचूक भरा. तिथे असणाऱ्या “NPCI मॅपिंग / DBT लाभ मिळवण्यासाठी” या पर्यायावर टिक (✓) करा.
3.कागदपत्रे जोडणे
या अर्जासोबत तुमच्या आधार कार्डची झेरॉक्स आणि बँक पासबुकची झेरॉक्स जोडा. दोन्हीवर तुमची स्वाक्षरी (सही) करा.
4.बँकेत सबमिट करणे
हा अर्ज बँकेच्या काउंटरवर जमा करा. बँक अधिकारी त्यांचा अंगठ्याचा ठसा किंवा सिस्टममध्ये एन्ट्री करून २ ते ३ दिवसांत तुमचे खाते आधारशी सीडेड करतील.
३. घरबसल्या ऑनलाइन आधार सीडिंग (नेट बँकिंगद्वारे)
जर तुम्ही मोबाईल बँकिंग किंवा इंटरनेट बँकिंग वापरत असाल, तर बँकेच्या ॲपमध्ये किंवा वेबसाईटवर लॉगिन करा. तिथे ‘Service Requests’ किंवा ‘Aadhaar Seeding / National Electronic Funds Transfer’ चा पर्याय शोधून तुमचा आधार नंबर टाकून ओटीपी (OTP) द्वारे घरबसल्या बँक खाते आधारशी लिंक करू शकता. (एसबीआय, बँक ऑफ बडोदा, बँक ऑफ इंडिया या बँकांच्या वेबसाईटवर ही सुविधा उपलब्ध आहे).
तुमचे आधार सीडिंग यशस्वी झाले की नाही कसे तपासावे?
१. गुगलवर ‘UIDAI Check Aadhaar/Bank Linking Status’ किंवा ‘MY Aadhaar’ पोर्टलवर जा.
२. तुमचा आधार नंबर आणि कॅप्चा कोड टाकून मोबाईलवर आलेला ओटीपी प्रविष्ट करा.
३. तिथे तुम्हाला Bank Seeding Status: Active असे दिसेल आणि खाली तुमच्या बँकेचे नाव दिसेल.