उद्देश (Purpose): शिक्षणाचा खर्च कमी करणे आणि विद्यार्थ्यांना उच्च शिक्षण मिळवून सक्षम बनवणे.
शिष्यवृत्तीचे प्रकार आणि रक्कम
इयत्ता ९ वी मधील विद्यार्थिनी (शक्ती शिष्यवृत्ती): ₹६,००० प्रतिवर्ष.
डिप्लोमा इंजिनीअरिंग विद्यार्थी (उडाण शिष्यवृत्ती): ₹६०,००० प्रतिवर्ष.
बी.ई. / बी.टेक (पदवी) विद्यार्थी (उडाण शिष्यवृत्ती): ₹१,२०,००० प्रतिवर्ष पर्यंत.
पात्रता
अर्जदार विद्यार्थी महाराष्ट्र, मध्य प्रदेश, गुजरात, राजस्थान, तमिळनाडू, तेलंगणा, आंध्र प्रदेश, दमन आणि पुद्दुचेरी येथील मान्यताप्राप्त संस्थांमध्ये शिकत असणे आवश्यक आहे.
कुटुंबाचे सर्व मार्गांनी होणारे वार्षिक उत्पन्न ₹६ लाख पेक्षा जास्त नसावे.
बी.ई. / बी.टेक आणि डिप्लोमाच्या विद्यार्थ्यांसाठी इयत्ता १० वी आणि १२ वी मध्ये किमान ५०% गुण असणे अनिवार्य आहे.
श्री तुळसी तंती शिष्यवृत्ती योजना (shri tulasi tnati shishyavrutti yojana) साठी लागणारे आवश्यक कागदपत्रे
ओळखपत्र: आधार कार्ड / मतदान कार्ड / शाळा सोडल्याचा दाखला.
उत्पनाचा दाखला: सक्षम प्राधिकरणाने दिलेला चालू वर्षाचा उत्पन्नाचा दाखला (वार्षिक उत्पन्न ₹६ लाखांपेक्षा कमी).
शैक्षणिक कागदपत्रे: इयत्ता १० वी आणि १२ वी ची गुणपत्रके (Mark sheets) तसेच चालू वर्षाची प्रवेश पावती (Fee Receipt) किंवा बोनाफाईड प्रमाणपत्र (Bonafide Certificate).
बँक तपशील: विद्यार्थ्याच्या नावाचे बँक पासबुक किंवा रद्द केलेला चेक (Cancelled Cheque).
इतर: पासपोर्ट आकाराचा फोटो.
अधिकृत पोर्टलला भेट द्या:Buddy4Study किंवा सुझलॉन फाउंडेशन.
शिष्यवृत्ती अर्ज करण्याची लिंक : https://www.buddy4study.com/
खाते तयार करा / लॉगिन करा
तुमचा मोबाईल नंबर किंवा ई-मेल आयडी वापरून नोंदणी (Register) करा आणि अकाउंटमध्ये लॉगिन करा.
अर्ज भरा आणि कागदपत्रे अपलोड करा
तुमची वैयक्तिक माहिती, शैक्षणिक तपशील आणि बँक डिटेल्स अचूक भरा. सर्व आवश्यक कागदपत्रांच्या स्कॅन प्रति (Scanned Copies) अपलोड करा.
फॉर्म सबमिट करा
भरलेली सर्व माहिती तपासून अर्ज अंतिम सबमिट (Submit) करा आणि भविष्यातील संदर्भासाठी अर्जाची प्रिंट किंवा PDF डाउनलोड करून ठेवा.
श्री तुळसी तंती शिष्यवृत्ती योजना (shri tulasi tnati shishyavrutti yojana) २०२६ – अर्ज लिंक व हेल्पलाइन
पोर्टल नाव: Buddy4Study (अधिकृत पार्टनर)
वेबसाइट लिंक: Buddy4Study Online Portal
पर्यायी वेबसाइट: Suzlon Group / Foundation
हेल्पलाइन आणि संपर्क तपशील: अर्ज भरताना काही अडचण आल्यास किंवा चौकशीसाठी खालील माध्यमांतून संपर्क साधू शकता:
ई-मेल आयडी (Email): info@buddy4study.com
हेल्पलाइन नंबर (Phone): 011-43092248 (सोमवार ते शुक्रवार, सकाळी १०:०० ते संध्याकाळी ६:००)
व्हॉट्सॲप / सपोर्ट (Support): Buddy4Study हेल्पडेस्क पोर्टलवरून थेट मेसेज करता येतो.
निवड प्रक्रिया
अर्जांची छाननी (Merit Screening): विद्यार्थ्यांचे इयत्ता १० वी / १२ वी मधील गुण आणि कौटुंबिक आर्थिक परिस्थिती (वार्षिक उत्पन्न) यावर आधारित प्राथमिक गुणवत्ता यादी तयार केली जाते.
कागदपत्र पडताळणी (Document Verification): निवड झालेल्या विद्यार्थ्यांच्या उत्पन्नाचा दाखला, गुणपत्रक आणि शैक्षणिक कागदपत्रांची पडताळणी केली जाते.
टेलिफोनिक / ऑनलाईन मुलाखत (Telephonic Interview): गरज भासल्यास विद्यार्थ्यांची छोटी मुलाखत घेतली जाते.
शिष्यवृत्ती वितरण (Fund Disbursement): अंतिम निवड झालेल्या विद्यार्थ्यांच्या थेट बँक खात्यात (DBT) शिष्यवृत्तीची रक्कम जमा केली जाते.
महत्त्वाच्या अटी व नियम
ही श्री तुळसी तंती शिष्यवृत्ती योजना (shri tulasi tnati shishyavrutti yojana) केवळ नमूद केलेल्या विशिष्ट राज्यांमधील (महाराष्ट्र, गुजरात, मध्य प्रदेश इत्यादी) विद्यार्थ्यांनाच लागू आहे.
विद्यार्थ्याचे कौटुंबिक वार्षिक उत्पन्न सर्व मार्गांनी ₹६ लाखांपेक्षा जास्त नसावे.
बी.ई./बी.टेक आणि डिप्लोमाच्या विद्यार्थ्यांना इयत्ता १० वी व १२ वी मध्ये किमान ५०% गुण असणे अनिवार्य आहे.
एका कुटुंबातील एकापेक्षा जास्त विद्यार्थ्यांना या योजनेचा लाभ मिळू शकतो की नाही, याचा अंतिम निर्णय सुझलॉन फाउंडेशन/समितीकडे राखीव असतो.
नूतनीकरण (Renewal Policy)
श्री तुळसी तंती शिष्यवृत्ती योजना (shri tulasi tnati shishyavrutti yojana) शिष्यवृत्तीचा लाभ पुढील वर्षांत सुरू ठेवण्यासाठी विद्यार्थ्यांना दरवर्षी Renewal Form भरावा लागतो.
पुढील वर्गात जाण्यासाठी परीक्षेत उत्तीर्ण होणे आणि किमान ५०% ते ६०% गुण राखणे आवश्यक असते.
शैक्षणिक वर्षातील उपस्थिती (Attendance) आणि शिस्त समाधानकारक असणे गरजेचे आहे.
शिष्यवृत्तीचे प्रकार व प्रत्यक्ष लाभ
शक्ती शिष्यवृत्ती (Shakti Scholarship):
लाभार्थी: केवळ ९ वी मधील विद्यार्थिनी.
आर्थिक मदत: ₹६,००० प्रतिवर्ष (शालेय साहित्य व फी साठी).
उडाण शिष्यवृत्ती
लाभार्थी: डिप्लोमा इंजिनीअरिंग आणि बी.ई. / बी.टेक (पदवी) चे विद्यार्थी.
आर्थिक मदत: डिप्लोमासाठी ₹६०,००० प्रतिवर्ष आणि बी.टेक साठी ₹१,२०,००० प्रतिवर्ष पर्यंत
बँक खाते: विद्यार्थ्याचे बँक खाते आधार कार्डशी लिंक (Aadhaar Seeded) असणे आवश्यक आहे.
अचूक माहिती: अर्जात दिलेली माहिती आणि कागदपत्रांवरील माहिती (नाव, जन्मतारीख) समान असावी.
निकालाची माहिती व संपर्क
अर्जाची निवड प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर निवड झालेल्या विद्यार्थ्यांना ई-मेल (Email) आणि एसएमएस (SMS) द्वारे थेट कळवले जाते.
तुमच्या अर्जाची सद्यस्थिती (Status) जाणून घेण्यासाठी Buddy4Study पोर्टलवर लॉग इन करून ‘My Applications’ विभागात स्टेटस तपासता येते.
अर्जादरम्यान घ्यायची काळजी:
कागदपत्रांची साईज: अपलोड करायची सर्व कागदपत्रे स्पष्ट वाचता येतील अशी (PDF/JPEG स्वरूपात) आणि सांगितलेल्या साईजमध्ये असावीत.
बँक खात्याची माहिती: विद्यार्थ्याचे खाते सक्रिय (Active) असावे. पासबुकवर IFSC कोड आणि खाते क्रमांक स्पष्ट दिसावा.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
इतर शिष्यवृत्तीसोबत अर्ज करता येतो का? सरकारी शिष्यवृत्तीचा लाभ घेणारे विद्यार्थीही अर्ज करू शकतात, परंतु अंतिम निवड समितीच्या नियमांनुसार निर्णय घेतला जातो.
बँक व अर्ज संबंधित अंतिम तपशील
बँक खात्याबाबत आवश्यक अटी:
बँक खाते केवळ विद्यार्थ्याच्या नावे असणे बंधनकारक आहे (आई-वडिलांचे संयुक्त खाते चालणार नाही).
बँक खात्याशी आधार कार्ड लिंक (Aadhaar Seeded/NPCI mapped) असणे आवश्यक आहे, जेणेकरून पैसे थेट जमा होतील.
अर्जाची स्थिती (Track Application Status):
अर्ज सबमिट केल्यानंतर Buddy4Study च्या वेबसाईटवर लॉग इन करा.
Dashboard / My Applications मध्ये जाऊन अर्जाची सद्यस्थिती आणि निवड यादीची माहिती पाहता येते.
अर्जाची अंतिम तारीख व वेळापत्रक
अर्जाची प्रक्रिया साधारणपणे शैक्षणिक वर्ष सुरू झाल्यानंतर सुरू होते.
सर्व कागदपत्रे वेळेत तयार ठेवून अंतिम तारखेच्या आधी अर्ज सबमिट करावा.
शाळा आणि कॉलेज स्तरावरील पडताळणी
अर्जदाराची निवड झाल्यावर संस्था किंवा कॉलेजकडून मिळालेल्या बोनाफाईड प्रमाणपत्राची प्रत्यक्ष पडताळणी केली जाऊ शकते.
विद्यार्थ्यांनी दिलेली माहिती खोटी आढळल्यास अर्ज रद्द केला जातो.
शिष्यवृत्तीचा वापर कसा करता येतो?
ही श्री तुळसी तंती शिष्यवृत्ती योजना (shri tulasi tnati shishyavrutti yojana) थेट शिक्षणाचा खर्च, कॉलेज/शाळेची फी, पुस्तके, शैक्षणिक साहित्य आणि हॉस्टेल खर्चासाठी वापरता येते.
अर्ज करताना मोबाईल नंबर आणि ई-मेल आयडी चालू असलेलाच द्या, कारण निवड झालेल्या विद्यार्थ्यांची पुढील संपूर्ण माहिती आणि अपडेट्स थेट एसएमएस किंवा मेलवर पाठवले जातात.
महिला सक्षमीकरण (विशेष प्राधान्य)
मुलींच्या शिक्षणाला प्रोत्साहन देण्यासाठी ‘शक्ती शिष्यवृत्ती’ अंतर्गत केवळ ९ वी मधील विद्यार्थिनींना प्राधान्य दिले जाते.
इंजिनीअरिंग आणि डिप्लोमा स्तरावरही पात्र महिला विद्यार्थिनींना अर्जात विशेष प्राधान्य मिळते.
नूतनीकरण (Renewal) वेळेस लागणारी कागदपत्रे:
पुढील वर्षाच्या शिष्यवृत्तीसाठी मागील शैक्षणिक वर्षाची गुणपत्रिका (Mark sheet) सादर करणे अनिवार्य आहे.
चालू वर्षाची कॉलेज/शाळा फी पावती (Fee Receipt) आणि बोनाफाईड दाखला पुन्हा अपलोड करावा लागतो.
अर्जाची निवड रद्द होण्याची कारणे
कुटुंबाचे उत्पन्न ₹६ लाखांपेक्षा जास्त असल्याचे आढळल्यास.
अपलोड केलेली कागदपत्रे (जसे की उत्पन्नाचा दाखला किंवा गुणपत्रिका) अस्पष्ट किंवा बनावट असल्यास.
इंजिनीअरिंग व डिप्लोमाच्या विद्यार्थ्यांचे १० वी/१२ वी मधील गुण ५०% पेक्षा कमी असल्यास.
शाळा व कॉलेज बदलल्यास
जर तुम्ही श्री तुळसी तंती शिष्यवृत्ती योजना (shri tulasi tnati shishyavrutti yojana) मिळाल्यानंतर कॉलेज किंवा कोर्स बदलला, तर तुम्हाला Buddy4Study पोर्टलवर त्वरित नवीन कॉलेजचे बोनाफाईड प्रमाणपत्र अपलोड करून माहिती अपडेट करावी लागते.
निकालाची वाट पाहणारे विद्यार्थी
जर तुमच्या मागील वर्षाचा निकाल घोषित झाला नसेल, तर अर्ज करताना ‘Result Awaited’ हा पर्याय निवडून तात्पुरती नोंदणी करता येते, परंतु अंतिम निवडीपूर्वी मार्कशीट अपलोड करणे अनिवार्य असते.
पैसे बँक खात्यात जमा होण्याची प्रक्रिया
निवड झालेल्या विद्यार्थ्यांच्या बँक खात्यात पैसे थेट जमा (Direct Bank Transfer – DBT) केले जातात.
बँक खात्यामध्ये NPCI/Aadhaar Seeding सक्रिय (Active) नसल्यास श्री तुळसी तंती शिष्यवृत्ती योजना (shri tulasi tnati shishyavrutti yojana) शिष्यवृत्तीची रक्कम अडकू शकते, त्यामुळे बँक खात्याची केवायसी (KYC) पूर्ण असणे गरजेचे आहे.
तुलसी तंती (Tulsi Tanti) यांच्या स्मृत्यर्थ
ही श्री तुळसी तंती शिष्यवृत्ती योजना (shri tulasi tnati shishyavrutti yojana) भारत सरकारच्या ‘पवन ऊर्जा क्षेत्रातील जनक’ (Wind Man of India) म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या कै. तुळसी तंती (सुझलॉन ग्रुपचे संस्थापक) यांच्या स्मरणार्थ सुरू करण्यात आली आहे.
समाजात शाश्वत विकास आणि सामाजिक उत्तरदायित्व श्री तुळसी तंती शिष्यवृत्ती योजना (shri tulasi tnati shishyavrutti yojana) अंतर्गत गरजू आणि गुणवंत विद्यार्थ्यांना प्रोत्साहन देणे हा यामागील मुख्य उद्देश आहे.
ग्रामीण आणि वंचित घटकांवर विशेष भर
ज्या भागात सुझलॉन कंपनीचे प्रकल्प कार्यरत आहेत, त्या आसपासच्या परिसरातील ग्रामीण विद्यार्थ्यांना आणि आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल घटकांना प्राधान्य दिले जाते.
विशेषतः तांत्रिक (Engineering/Diploma) क्षेत्रात मुलींचा सहभाग वाढवणे हे याचे प्रमुख ध्येय आहे.
महाडीबीटी (MahaDBT) च्या इतर शिष्यवृत्ती योजना.
१० वी किंवा १२ वी नंतरच्या तांत्रिक/इंजिनीअरिंग प्रवेश प्रक्रिया.
शैक्षणिक सवलती आणि शिष्यवृत्ती
महाडीबीटी (MahaDBT) फ्री-शिप आणि शिष्यवृत्ती:
SC विद्यार्थी: कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न ₹२.५ लाखांपर्यंत असल्यास १००% शैक्षणिक फी आणि परीक्षा फी माफ होते. वार्षिक उत्पन्न ₹२.५ लाखांपेक्षा जास्त असल्यास ‘फ्री-शिप’ (Freeship) योजनेअंतर्गत फी सवलत मिळते.
ST विद्यार्थी: कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न ₹२.५ लाखांपर्यंत असल्यास १००% फी माफी आणि निर्वाह भत्ता (Maintenance Allowance) मिळतो.
भारत सरकार उत्तर शिष्यवृत्ती
१० वी नंतरच्या सर्व व्यावसायिक व अ-व्यावसायिक (Diploma, Graduation, Post-Graduation, Engineering, Medical) अभ्यासक्रमांसाठी शिक्षण फी, परीक्षा फी आणि महिना निर्वाह भत्ता दिला जातो.
भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर स्वाधार योजना (SC विद्यार्थ्यांसाठी)
ज्या विद्यार्थ्यांना सरकारी वसतिगृहात (Hostel) प्रवेश मिळाला नाही, त्यांना राहणे, खाणे आणि शैक्षणिक साहित्यासाठी वार्षिक ₹५१,००० ते ₹६०,००० थेट बँक खात्यात दिले जातात.
पंडित दीनदयाळ उपाध्याय स्वयम् योजना (ST विद्यार्थ्यांसाठी)
आदिवासी (ST) विद्यार्थ्यांसाठी स्वाधार योजनेसारखीच ही योजना असून, वसतिगृह न मिळाल्यास राहण्या-खाण्यासाठी वार्षिक ₹४३,००० ते ₹६०,००० ची आर्थिक मदत मिळते.
परदेशी शिक्षणासाठी शिष्यवृत्ती:
उच्च शिक्षणासाठी (Master’s / Ph.D.) परदेशातील नामांकित विद्यापीठांमध्ये प्रवेश घेणाऱ्या SC व ST विद्यार्थ्यांना शिक्षण आणि राहण्याचा पूर्ण खर्च सरकार करते (राजर्षी शाहू महाराज परदेशी शिष्यवृत्ती).
नोकरी व वयोमर्यादा सवलत
सरकारी नोकऱ्यांमध्ये आरक्षण:
सरकारी भरती आणि पदोन्नतीमध्ये अनुसूचित जाती (SC) आणि अनुसूचित जमाती (ST) साठी ठरवून दिलेले आरक्षण लागू असते.
वयोमर्यादेत सवलत:
स्पर्धा परीक्षा (MPSC, UPSC, SSC, Banking इत्यादी) आणि सरकारी नोकरीच्या अर्जांसाठी खुल्या प्रवर्गाच्या तुलनेत ५ वर्षे अतिरिक्त वयोमर्यादा सवलत मिळते.
परीक्षा फी सवलत
बहुतांश सरकारी भरती अर्जांची फी माफ असते किंवा खूप कमी असते.
व्यवसाय व आर्थिक मदतीसाठी योजना
डॉ. बी. आर. आंबेडकर कृषी स्वावलंबन योजना (SC शेतकऱ्यांसाठी):
SC प्रवर्गातील शेतकऱ्यांना नवीन विहीर, बोअरवेल, जुनी विहीर दुरुस्ती, शेततळे, आणि वीज कनेक्शनसाठी ९०% पर्यंत अनुदान दिले जाते.
शबरी आदिवासी वित्त व विकास महामंडळ (ST साठी) आणि महात्मा फुले मागासवर्ग विकास महामंडळ (SC साठी):
स्वतःचा व्यवसाय (उदा. दुकान, वाहन, लघुउद्योग) सुरू करण्यासाठी कमी व्याजावर कर्ज आणि अनुदान (Subsidy) दिले जाते.
स्टँड-अप इंडिया (Stand-Up India Scheme):
नवीन उद्योग सुरू करण्यासाठी ₹१० लाख ते ₹१ कोटी पर्यंतचे कर्ज प्राधान्याने दिले जाते.
आवास व इतर सवलती
रमाई आवास योजना (SC साठी):
ग्रामीण व शहरी भागातील बेघर SC कुटुंबांना स्वतःचे पक्के घर बांधण्यासाठी ₹१.२० लाख ते ₹२.५० लाखांचे अनुदान दिले जाते.
शबरी घरकुल योजना (ST साठी):
आदिवासी बांधवांसाठी पक्के घर बांधण्यासाठी आर्थिक मदत दिली जाते.
महाराष्ट्रातील SC (अनुसूचित जाती) आणि ST (अनुसूचित जमाती) प्रवर्गातील विद्यार्थ्यांना MahaDBT (महाडीबीटी) पोर्टलवरून शिष्यवृत्ती किंवा फ्री-शिप अर्ज भरताना खालील कागदपत्रे लागतात.
मूळ वैयक्तिक व सामाजिक कागदपत्रे
आधार कार्ड (Aadhaar Card): विद्यार्थ्याचा आधार कार्ड नंबर बँक खात्याशी आणि मोबाईल नंबरशी लिंक असणे बंधनकारक आहे.
जातीचा दाखला (Caste Certificate): महाराष्ट्र शासनाच्या सक्षम प्राधिकरणाने (तहसीलदार / उपविभागीय अधिकारी) दिलेला SC किंवा ST जातीचा दाखला.
जात पडताळणी प्रमाणपत्र (Caste Validity Certificate): व्यावसायिक अभ्यासक्रमांच्या (Engineering, Medical, Pharmacy, MBA इत्यादी) विद्यार्थ्यांसाठी जात पडताळणी प्रमाणपत्र आवश्यक असते.
उत्पन्नाचा दाखला (Income Certificate): सक्षम प्राधिकरणाने (तहसीलदार) दिलेला चालू वर्षाचा उत्पन्नाचा दाखला.
SC / ST शिष्यवृत्तीसाठी: कौटुंबिक वार्षिक उत्पन्न ₹२,५०,० act लाखांपर्यंत असणे गरजेचे आहे.
फ्री-शिप (Freeship) साठी: उत्पन्न ₹२,५०,००० पेक्षा जास्त असल्यास उत्पन्नाचा दाखला किंवा फॉर्म १६/ITR सादर करावा लागतो.
शैक्षणिक कागदपत्रे
मागील वर्षाच्या सर्व गुणपत्रिका (Mark sheets): इयत्ता १० वी, १२ वी आणि मागील वर्षाच्या / सेमिस्टरच्या सर्व गुणपत्रिका.
शाळा सोडल्याचा दाखला (TC / Leaving Certificate): शाळा किंवा जुन्या कॉलेजचा दाखला.
चालू वर्षाची प्रवेश पावती (Admission Fee Receipt): सध्या ज्या कॉलेजमध्ये प्रवेश घेतला आहे त्या वर्षाची फी पावती.
गॅप सर्टिफिकेट (Gap Certificate): शिक्षणामध्ये खंड किंवा गॅप पडला असल्यास नोटरी केलेले गॅप प्रतिज्ञापत्र.
रहिवास व बँक तपशील
डोमिसाईल सर्टिफिकेट (Domicile Certificate): महाराष्ट्राचे रहिवास प्रमाणपत्र.
बँक पासबुक (Bank Passbook): विद्यार्थ्याच्या स्वतःच्या नावाचे बँक खाते (आधार लिंक असणे गरजेचे).
रहो / वसतिगृह दाखला (Hostel Certificate): विद्यार्थी सरकारी किंवा मान्यताप्राप्त वसतिगृहात राहत असल्यास तेथील दाखला (याने अतिरिक्त निर्वाह भत्ता मिळतो).
शिष्यवृत्तीचे हमीपत्र (Self Declaration Form): पोर्टलवर उपलब्ध असणारे स्वयंघोषणा पत्र.