mudra yojana आपला स्वतःचा व्यवसाय सुरू करण्याचे किंवा असलेला व्यवसाय मोठ्या प्रमाणावर वाढवण्याचे स्वप्न प्रत्येक उद्योजकाचे असते. परंतु, बऱ्याचदा खेळत्या भांडवलाची किंवा योग्य वेळी पैशांची उपलब्धता नसणे हा या मार्गातील सर्वात मोठा अडथळा ठरतो. सर्वसामान्य आणि लहान उद्योजकांची हीच अडचण दूर करण्यासाठी भारत सरकारने प्रधानमंत्री मुद्रा योजना (mudra yojana) सुरू केली आहे.
२०२६ मध्ये, जर तुम्ही नवीन व्यवसाय सुरू करण्याचा विचार करत असाल किंवा तुमचा जुना व्यवसाय वाढवू इच्छित असाल, तर मुद्रा लोन तुमच्यासाठी एक उत्तम आणि सोपा मार्ग ठरू शकतो.
प्रधानमंत्री मुद्रा योजना (mudra yojana) म्हणजे काय?
प्रधानमंत्री मुद्रा योजना ( mudra yojana) ही सूक्ष्म आणि लघु उद्योगांना आर्थिक साहाय्य पुरवण्यासाठी केंद्र सरकारद्वारे सुरू केलेली एक अत्यंत महत्त्वाकांक्षी योजना आहे. या योजनेचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे यामध्ये उद्योजकाला कोणत्याही प्रकारची सुरक्षा (Collateral/गारंटी) न देता कर्ज उपलब्ध करून दिले जाते.
या mudra yojana अंतर्गत आता २० लाख रुपयांपर्यंतचे कर्ज दिले जाते. हे कर्ज प्रामुख्याने खालील क्षेत्रांसाठी उपलब्ध आहे.
mudra yojana ची प्रमुख वैशिष्ट्ये जाणून घेऊया .
विनातारण कर्ज : कर्ज मिळवण्यासाठी तुम्हाला तुमचे घर, जमीन किंवा इतर कोणतीही मालमत्ता बँकेकडे गहाण ठेवण्याची गरज नाही.
प्रक्रिया शुल्क नाही : ‘शिशु’ कर्जासाठी बँकांकडून कोणतेही प्रक्रिया शुल्क घेतले जात नाही.
महिला उद्योजकांना प्राधान्य: महिलांना स्वावलंबी बनवण्यासाठी या योजनेत महिला कर्जदारांना विशेष सवलत आणि प्राधान्य दिले जाते.
कृषी पूरक व्यवसायांचा समावेश: पारंपारिक शेतीव्यतिरिक्त शेतीशी संबंधित व्यवसाय जसे की डेअरी, पशुपालन इत्यादींसाठी देखील या योजनेचा लाभ घेता येतो.
मुद्रा लोनच्या चार श्रेणी आणि त्यांची मर्यादा जाणून घेऊया .
उद्योजकांच्या गरजेनुसार आणि त्यांच्या व्यवसायाच्या विकास टप्प्यांवर आधारित मुद्रा योजनेचे चार प्रमुख भागांमध्ये वर्गीकरण करण्यात आले आहे:
कर्जाची श्रेणी
कर्जाची मर्यादा
कोणासाठी योग्य आहे?
१. शिशु कर्ज
₹५०,००० पर्यंत
नवीन व्यवसाय सुरू करू इच्छिणाऱ्या लहान उद्योजकांसाठी.
२. किशोर कर्ज
₹५०,००१ ते ₹५ लाख
ज्यांचा व्यवसाय आधीच सुरू आहे आणि त्यांना विस्तारासाठी मध्यम निधीची गरज आहे.
३. तरुण कर्ज
₹५ लाख ते ₹१० लाख
चांगल्या चालणाऱ्या व्यवसायाला मोठ्या प्रमाणावर वाढवण्यासाठी.
४. तरुण प्लस
₹१० लाख ते ₹२० लाख
ज्या उद्योजकांनी आधी ‘तरुण’ श्रेणीचे कर्ज घेतले आहे आणि ते यशस्वीरित्या फेडून व्यवसाय अधिक मोठा करत आहेत.
व्याजदर आणि सरकारी अनुदान जाणून घेऊया .
mudra yojana कर्जासाठी कोणताही निश्चित किंवा ठराविक व्याजदर नसतो. व्याजदर हा खालील गोष्टींवर अवलंबून असतो.
1) तुम्ही कोणत्या बँकेकडून कर्ज घेत आहात.
2) तुमचा व्यवसाय कोणत्या प्रकारचा आहे.
3) तुमचा क्रेडिट स्कोअर आणि आर्थिक पार्श्वभूमी कशी आहे.
4) सामान्यतः हा व्याजदर वार्षिक ८.५% ते १२% दरम्यान असू शकतो.
शिशु कर्जासाठी विशेष व्याज सवलत:
उद्योजकतेला चालना देण्यासाठी, सरकारने ‘शिशु’ श्रेणीतील (₹५०,००० पर्यंतच्या) कर्जांचे वेळेवर पेमेंट करणाऱ्या कर्जदारांसाठी २% व्याज सवलत (Interest Subsidy) जाहीर केली आहे. यामुळे छोट्या व्यापाऱ्यांवरील व्याजाचा बोजा बऱ्याच अंशी कमी होतो.
mudra yojana कर्जासाठी आवश्यक असणारी पात्रता जाणून घेऊया .
भारतातील कोणताही नागरिक जो स्वतःचा छोटा व्यवसाय सुरू करू इच्छितो किंवा आधीच चालू असलेल्या व्यवसायाचा विस्तार करू इच्छितो, तो या कर्जासाठी पात्र आहे. यामध्ये खालील घटकांचा समावेश होतो.
1) लहान दुकानदार आणि फळ-भाजी विक्रेते.
2) लघु उत्पादक आणि कारखानदार.
3) सेवा क्षेत्रातील व्यावसायिक (जसे की ब्युटी पार्लर, सलून, टेलरिंग शॉप, रिपेअरिंग शॉप चालक).
4) ट्रक/रिक्षा चालक (वाहतूक क्षेत्राशी संबंधित व्यवसाय).
5) डेअरी, पोल्ट्री आणि मत्स्यपालन व्यावसायिक.
mudra yojana कर्ज मिळवण्यासाठी आवश्यक कागदपत्रे जाणून घेऊया .
mudra yojana लोनसाठी अर्ज करताना तुमच्याकडे खालील कागदपत्रे असणे आवश्यक आहे.
ओळखपत्राचा पुरावा:
1) आधार कार्ड
2) पॅन कार्ड
3) मतदार ओळखपत्र .
4) पासपोर्ट किंवा ड्रायव्हिंग लायसन्स
पत्याचा पुरावा :
वीज बिल, टेलिफोन बिल किंवा मालमत्ता कर पावती
व्यवसायाचा पुरावा आणि संबंधित कागदपत्रे:
व्यवसाय नोंदणी प्रमाणपत्र (उदा. शॉप ऍक्ट लायसन्स, उद्योग आधार/Udyam Registration)
व्यवसायाचा पत्ता दर्शवणारा पुरावा
व्यवसायाची सविस्तर माहिती देणारा अहवाल विशेषतः किशोर आणि तरुण कर्जासाठी.
आर्थिक दस्तऐवज:
मागील ६ महिन्यांचे बँक स्टेटमेंट
पासपोर्ट साईज फोटो (२ प्रति)
लागू असल्यास मागील २ वर्षांचे आयटी रिटर्न (ITR) आणि ताळेबंद (Balance Sheet).
mudra yojana लोनसाठी अर्ज कसा करावा?
तुम्ही तुमच्या सोयीनुसार ऑनलाईन किंवा ऑफलाईन या दोन्ही पद्धतींनी मुद्रा लोनसाठी अर्ज करू शकता.
१. ऑनलाईन पद्धत
आजकाल डिजिटल तंत्रज्ञानामुळे कर्ज मिळवणे अत्यंत सोपे झाले आहे. तुम्ही खालील सरकारी पोर्टल्सचा वापर करून अर्ज करू शकता:
जनसमर्थ पोर्टल : हे सर्व सरकारी योजनांसाठीचे एकात्मिक पोर्टल आहे. येथे जाऊन तुम्ही तुमची पात्रता तपासून थेट ऑनलाईन अर्ज करू शकता.
उद्यमी मित्र पोर्टल : SIDBI द्वारे संचालित या पोर्टलवर तुम्ही नोंदणी करून मुद्रा कर्जासाठी ऑनलाईन अर्ज सादर करू शकता.
ऑनलाईन अर्ज करण्याची पायरी-बाय-पायरी प्रक्रिया:
१. अधिकृत जनसमर्थ किंवा उद्यमी मित्र पोर्टलला भेट द्या.
२. मोबाईल नंबर आणि ईमेल आयडी वापरून नोंदणी करा.
३. ‘Business Activity Loan’ पर्याय निवडून आपली पात्रता तपासा.
४. मुद्रा लोनची श्रेणी (शिशु/किशोर/तरुण) निवडा.
५. आवश्यक कागदपत्रे स्कॅन करून अपलोड करा आणि अर्ज सबमिट करा.
२. ऑफलाईन पद्धत
जर तुम्हाला बँकेत जाऊन वैयक्तिकरित्या अर्ज करायचा असेल, तर तुम्ही खालील पायऱ्या फॉलो करू शकता:
१. तुमच्या जवळच्या कोणत्याही सरकारी, खाजगी , प्रादेशिक ग्रामीण बँक किंवा स्मॉल फायनान्स बँकेत जा.
२. तेथील बँक अधिकाऱ्याकडून मुद्रा योजनेचा अर्ज घ्या.
३. अर्जामध्ये संपूर्ण आणि अचूक माहिती भरा.
४. वरील यादीत दिलेली सर्व आवश्यक कागदपत्रे अर्जासोबत जोडा.
५. बँक अधिकारी तुमच्या व्यवसायाची आणि कागदपत्रांची पडताळणी करतील. सर्व बाबी योग्य आढळल्यास तुमचे कर्ज मंजूर केले जाईल.
प्रधानमंत्री मुद्रा योजना ( mudra yojana) ही देशातील तरुण, महिला आणि नवोदित उद्योजकांसाठी एक सुवर्णसंधी आहे. विनातारण कर्ज आणि सुलभ प्रक्रिया यामुळे लाखो लोकांनी आजवर आपला स्वतःचा व्यवसाय सुरू केला आहे. जर तुमच्याकडेही व्यवसायाची एक उत्तम कल्पना असेल, तर आजच आवश्यक कागदपत्रांची पूर्तता करा आणि मुद्रा लोनसाठी अर्ज करून आपल्या उद्योजकतेच्या प्रवासाला सुरुवात करा.
प्रोजेक्ट रिपोर्ट कसा असावा?
जेव्हा तुम्ही ५०,००० रुपयांपेक्षा जास्त (म्हणजेच किशोर किंवा तरुण श्रेणीत) कर्जासाठी अर्ज करता, तेव्हा बँक ‘प्रोजेक्ट रिपोर्ट’ची मागणी करते. हा रिपोर्ट तुमच्या व्यवसायाचा आरसा असतो. त्यात खालील मुद्दे असणे अत्यंत आवश्यक आहे.
व्यवसायाचे स्वरूप: तुम्ही नक्की कोणता व्यवसाय करणार आहात? (उदा. टेलरिंग, जनरल स्टोअर, डेअरी).
बाजारपेठ विश्लेषण: तुमच्या व्यवसायाला मागणी आहे का? तुमचे ग्राहक कोण असतील? स्पर्धक कोण आहेत?
आर्थिक नियोजन: व्यवसायासाठी किती भांडवल लागेल? जागा, कच्चा माल आणि कामगारांचा खर्च किती असेल?
उत्पन्नाचा अंदाज : पुढील २ ते ३ वर्षांत तुम्ही किती नफा कमवाल, याचा एक तर्कसंगत अंदाज.
कर्ज परतफेडीची क्षमता: तुम्ही कर्जाचा हप्ता कसा आणि कधी फेडणार आहात, याचा स्पष्ट आराखडा.
अर्ज नाकारला जाऊ नये म्हणून घ्यायची खबरदारी
अनेकदा अर्धवट माहिती किंवा चुकीच्या कागदपत्रांमुळे अर्ज नामंजूर होतो. हे टाळण्यासाठी:
सिबिल (CIBIL) स्कोअर: तुमचे मागील आर्थिक व्यवहार चांगले असावेत. जर तुमचा सिबिल स्कोअर चांगला असेल, तर कर्ज मिळण्याची शक्यता वाढते.
बँक स्टेटमेंट: तुमच्या खात्यातील आर्थिक व्यवहार नियमित असावेत.
योग्य कागदपत्रे: सर्व कागदपत्रांची पडताळणी आधीच करा. पत्त्याचा आणि व्यवसायाचा पुरावा वैध असावा.
व्यवसाय अनुभव: जर तुम्हाला त्या व्यवसायाचा अनुभव असेल (उदा. डिप्लोमा किंवा आधी काम केल्याचे प्रमाणपत्र), तर ते अर्जासोबत जोडणे फायदेशीर ठरते.
यशस्वी अर्जदारांसाठी काही टिप्स जाणून घेऊया .
स्थानिक बँकेची भेट: जरी ऑनलाईन अर्ज करता येत असला, तरी शक्य असल्यास तुमच्या जवळच्या बँकेच्या शाखेत जाऊन तिथल्या बँक मॅनेजरशी बोला. त्यांना तुमची mudra yojana समजावून सांगा. यामुळे बँक मॅनेजरला तुमच्याबद्दल विश्वास वाटतो.
सरकारी पोर्टलचा वापर: जनसमर्थ पोर्टलवर अर्जाची स्थिती नियमित तपासत राहा.
प्रामाणिकता: फॉर्म भरताना कोणतीही खोटी माहिती देऊ नका. कागदपत्रांमध्ये आणि तोंडी सांगण्यात सुसंगतता ठेवा.
मुद्रा कार्ड (MUDRA Card) म्हणजे काय?
mudra yojana लोन मंजूर झाल्यानंतर कर्जदाराला ‘मुद्रा कार्ड’ दिले जाते. हे एक प्रकारचे Rupay डेबिट कार्ड असते.
उपयोग: तुमच्या खेळत्या भांडवलाची गरज भागवण्यासाठी हे कार्ड अत्यंत उपयुक्त आहे.
फायदा: तुम्हाला व्यवसायासाठी लागणारा कच्चा माल खरेदी करण्यासाठी किंवा इतर दैनंदिन खर्चासाठी बँकेत न जाता थेट एटीएम मधून किंवा स्वाइप करून या कार्डद्वारे पैसे वापरता येतात.
व्याज बचत: तुम्ही जितकी रक्कम कार्डमधून काढाल आणि वापरकाल, तेवढ्याच रकमेवर बँक व्याज आकारते. शिल्लक रकमेवर व्याज लागत नाही.
मुद्रा कर्जाचा परतफेडीचा कालावधी जाणून घेऊया .
mudra yojana नेअंतर्गत घेतलेले कर्ज फेडण्यासाठी साधारणपणे ३ ते ५ वर्षांचा (३६ ते ६० महिने) कालावधी दिला जातो.
काही विशिष्ट प्रकरणांमध्ये आणि बँकेच्या नियमांनुसार हा कालावधी वाढवून दिला जाऊ शकतो.
जर तुम्ही कर्जाचे हप्ते वेळेवर भरले, तर तुमचा सिबिल स्कोअर सुधारतो, ज्यामुळे भविष्यात तुम्हाला बँकेकडून आणखी मोठे कर्ज सहज मिळू शकते.
mudra yojana लोनसाठी बँक अर्ज का नाकारू शकते?
अनेकदा सर्व कागदपत्रे देऊनही कर्ज मंजूर होत नाही. त्याची मुख्य कारणे खालीलप्रमाणे असू शकतात.
डिफॉल्टर असणे: जर तुम्ही यापूर्वी कोणत्याही बँकेचे कर्ज घेतले असेल आणि ते वेळेवर फेडले नसेल, तर अर्ज नाकारला जातो.
अवास्तव प्रोजेक्ट रिपोर्ट: जर तुमच्या व्यवसायाचा आराखडा व्यावहारिक नसेल किंवा त्यात दाखवलेला खर्च आणि नफा जुळत नसेल.
बँकेच्या कार्यक्षेत्राबाहेर असणे: ज्या बँकेत तुम्ही अर्ज करत आहात, ती बँक तुमच्या घरापासून किंवा व्यवसायाच्या ठिकाणापासून खूप दूर असणे. (शक्यतो आपल्या घराजवळील किंवा ज्या बँकेत आपले आधीपासून खाते आहे, तिथेच अर्ज करावा).
अपुर्ण कागदपत्रे: व्यवसाय सुरू करण्यासाठी लागणारे परवाने (उदा. शॉप ऍक्ट, उद्योग आधार) नसणे.
व्यवसायाची आवश्यक नोंदणी जाणून घेऊया .
बँकेला हे दाखवणे गरजेचे असते की तुमचा व्यवसाय कायदेशीर आहे. यासाठी खालीलपैकी किमान एक नोंदणी असणे आवश्यक आहे.
उद्यम नोंदणी : हे एमएसएमई मंत्रालयाचे मोफत ऑनलाईन प्रमाणपत्र आहे. हे मुद्रा लोनसाठी अत्यंत महत्त्वाचे मानले जाते.
शॉप ऍक्ट लायसन्स : स्थानिक नगरपरिषद किंवा ग्रामपंचायतीकडून मिळणारा व्यवसाय परवाना.
जीएसटी नोंदणी : जर तुमच्या व्यवसायाची उलाढाल जास्त असेल तर (सर्व व्यवसायांना सुरुवातीला हे बंधनकारक नसते).
mudra yojana लोन मंजुरीचा कालावधी जाणून घेऊया .
बरेच उद्योजक विचारतात की अर्ज केल्यानंतर कर्ज किती दिवसांत मंजूर होते?
शिशु कर्ज (₹५०,००० पर्यंत): जर सर्व कागदपत्रे योग्य असतील, तर नियमानुसार बँक हे कर्ज ७ ते १५ दिवसांच्या आत मंजूर करू शकते.
किशोर आणि तरुण कर्ज (₹५०,००० ते ₹२० लाख): या mudra yojana कर्ज प्रकारांमध्ये व्यवसायाची पाहणी आणि प्रोजेक्ट रिपोर्टची तपासणी केली जाते. त्यामुळे या प्रक्रियेला साधारणपणे ३ ते ४ आठवडे लागू शकतात.
mudra yojana कर्जाचा मुख्य उद्देश आणि मर्यादा समजून घेऊया .
mudra yojana लोनमधून मिळालेले पैसे तुम्ही व्यवसायासाठी कसे वापरू शकता, याचे काही नियम आहेत.
1) परवानगी असलेली कामे (योग्य वापर).
2) व्यवसायासाठी लागणारी यंत्रसामग्री किंवा उपकरणे खरेदी करणे.
3) दुकानाचा किंवा ऑफिसचा साचा/फर्निचर बनवणे.
4) कच्चा माल किंवा विक्रीचे सामान खरेदी करणे.
5) व्यावसायिक वाहन (उदा. टेम्पो, ऑटो रिक्षा, ट्रॅक्टर) खरेदी करणे.
बंदी असलेली कामे (अयोग्य वापर):
तुम्ही या पैशांचा वापर स्वतःचे वैयक्तिक कर्ज फेडण्यासाठी करू शकत नाही.
घरगुती किंवा वैयक्तिक खर्चासाठी (उदा. लग्न, घर दुरुस्ती) हा निधी वापरता येत नाही.
जुनी व्यावसायिक कर्जे बंद करण्यासाठी मुद्रा लोन दिले जात नाही.
ऑनलाइन अर्जासाठी ‘जनसमर्थ पोर्टल’ वापरण्याची सोपी पद्धत समजून घेऊया .
जर तुम्हाला घरबसल्या अर्ज करायचा असेल, तर JanSamarth Portal हा २०२६ मधील सर्वात प्रभावी मार्ग आहे:
१. गुगलवर JanSamarth Portal सर्च करून अधिकृत वेबसाईटवर जा.
२. तिथे ‘Business Activity Loan’ (व्यवसाय कर्ज) या पर्यायावर क्लिक करा.
३. तुमच्या व्यवसायाचे स्वरूप आणि तुम्हाला हवी असलेली कर्जाची रक्कम टाका.
४. पोर्टल तुम्हाला आपोआप दाखवेल की तुम्ही ‘मुद्रा योजने’साठी पात्र आहात की नाही.
५. त्यानंतर आवश्यक कागदपत्रे डिजिटल स्वरूपात अपलोड करा. डिजिटल पडताळणी झाल्यानंतर तुम्हाला विविध बँकांचे पर्याय आणि त्यांचे व्याजदर दिसतील, त्यातून तुम्ही योग्य बँक निवडू शकता.
बँक व्यवस्थापकांशी बोलताना घ्यायची काळजी समजून घेऊया .
बँकेत प्रत्यक्ष भेट देऊन कर्ज मंजुरीची शक्यता वाढवण्यासाठी या गोष्टी लक्षात ठेवा:
आत्मविश्वास आणि स्पष्टता: तुम्हाला तुमचा व्यवसाय काय आहे आणि तो कसा चालणार आहे, याची पूर्ण माहिती तोंडपाठ असावी.
व्यवसायाची जागा: जर जागा भाड्याने असेल तर ‘भाडे करारनामा’ आणि स्वतःची असेल तर जागेचा पुरावा सोबत ठेवा.
नफ्याचे गणित: बँक मॅनेजरला प्रामुख्याने हे पाहायचे असते की तुमचा व्यवसाय दरमहा किती कमाई करेल, जेणेकरून बँकेचा हप्ता वेळेवर जमा होईल.
mudra yojana लोन अंतर्गत ‘सबसिडी’ (अनुदान) आणि ‘ग्रेस पिरियड’ समजून घेऊया .
उद्योजकांना सुरुवातीच्या काळात मदत व्हावी म्हणून सरकारने काही विशेष सवलती दिल्या आहेत:
ग्रेस पिरियड : कर्ज मंजूर झाल्यानंतर व्यवसाय लगेच नफा देू शकत नाही, हे बँकांना ठाऊक असते. म्हणूनच, व्यवसायाच्या स्वरूपानुसार बँक तुम्हाला १ ते ६ महिन्यांचा ‘ग्रेस पिरियड’ देऊ शकते. या काळात तुम्हाला कर्जाचा मुख्य हप्ता भरावा लागत नाही, फक्त व्याज भरावे लागते.
शिशु कर्जावरील व्याज सवलत: आधी उल्लेख केल्याप्रमाणे, जर तुम्ही ‘शिशु’ कर्जाचे (₹५०,००० पर्यंत) हप्ते अगदी वेळेवर भरले, तर सरकार तुम्हाला २% व्याज सवलत देते. ही रक्कम थेट तुमच्या बँक खात्यात जमा केली जाते.
मुद्रा कर्जासाठी ‘उद्यम नोंदणी’ महत्त्व समजून घेऊया .
२०२६ मध्ये कोणत्याही सरकारी व्यावसायिक pm mudra yojana चा किंवा कर्जाचा लाभ घेण्यासाठी ‘उद्यम नोंदणी’ प्रमाणपत्र असणे जवळपास अनिवार्य झाले आहे.
हे काय आहे? हा केंद्र सरकारचा एमएसएमई विभाग द्वारे दिला जाणारा एक मोफत आणि डिजिटल व्यवसाय ओळख क्रमांक आहे.
जर तुमच्याकडे उद्यम नोंदणी असेल, तर बँक तुम्हाला ‘प्राधान्य क्षेत्र कर्ज’ अंतर्गत ठेवते. यामुळे तुमचे मुद्रा लोन मंजूर होण्याची शक्यता ९०% वाढते आणि बँकेकडून कागदपत्रांची जास्त कटकट केली जात नाही.
कसे मिळवायचे? तुम्ही udyamregistration.gov.in या अधिकृत वेबसाईटवर जाऊन तुमच्या व्यवसायाची माहिती भरून हे प्रमाणपत्र मोफत मिळवू शकता.
मुद्रा लोनचे ‘क्रेडिट गॅरंटी फंड’ समजून घेऊया .
अनेकदा बँक व्यवस्थापक सुरक्षिततेसाठी गॅरंटी किंवा तारण मागतात. अशा वेळी तुम्हाला या नियमाची माहिती असणे आवश्यक आहे:
pm mudra yojana नेअंतर्गत सरकारचे स्पष्ट निर्देश आहेत की ₹२० लाख रुपयांपर्यंतच्या कर्जासाठी कर्जदाराकडून कोणतीही वैयक्तिक मालमत्ता किंवा थर्ड-पार्टी गॅरंटी मागता येणार नाही.
जर तुमचे कर्ज बुडाले, तर त्याची भरपाई करण्यासाठी सरकारने ‘क्रेडिट गॅरंटी फंड ट्रस्ट फॉर मायक्रो अँड स्मॉल एंटरप्रायझेस’ ची स्थापना केली आहे. बँक या फंडाच्या माध्यमातून स्वतःचे कर्ज सुरक्षित करते, त्यामुळे ते तुमच्याकडे वेगळी गॅरंटी मागू शकत नाहीत. (या गॅरंटीसाठी बँक अगदी नाममात्र वार्षिक फी आकारू शकते, जी कर्जाच्या रकमेतून कापली जाते).
अर्ज करताना घ्यावयाची अंतिम काळजी जाणून घेऊया .
1) तुमच्या नावावर आधीचे कोणतेही कर्ज थकीत नसावे.
2) तुमच्याकडे व्यवसायाच्या जागेचा पक्का पुरावा (उदा. वीज बिल किंवा भाडे करारनामा) असावा.
3) ज्या बँकेत तुमचे आधीपासून ‘करंट अकाउंट’ किंवा जुने बचत खाते आहे, तिथे अर्ज केल्यास कर्ज प्रक्रिया वेगाने होते.
मुद्रा लोन मंजुरीनंतर ‘फॉलो-अप’ जाणून घेऊया .
बऱ्याचदा कर्ज मंजूर होते, पण काही तांत्रिक गोष्टींमुळे प्रत्यक्ष पैसे हातात यायला वेळ लागतो. कर्ज मंजूर झाल्यावर या गोष्टी लक्षात ठेवा:
अकाउंट ओपनिंग: जर तुमचे त्या बँकेत आधीच खाते नसेल, तर बँक तुमचे एक नवीन ‘करंट अकाउंट’ उघडेल. व्यवसायाचे सर्व आर्थिक व्यवहार याच खात्यातून करणे बंधनकारक असते.
कोटेशन आणि थेट पेमेंट: जर तुम्ही यंत्रसामग्री किंवा दुकानाचे फर्निचर खरेदी करण्यासाठी कर्ज घेतले असेल, तर बँक अनेकदा पैसे थेट तुमच्या खात्यात न देता, तुम्ही ज्या विक्रेत्याकडून सामान खरेदी करणार आहात, त्याच्या बँक खात्यात थेट पैसे जमा करते. यासाठी तुम्हाला त्या विक्रेत्याचे ‘प्रोफॉर्मा इन्व्हॉइस’ (Proforma Invoice/कोटेशन) बँकेत जमा करावे लागते.
मुद्रा लोनचे ‘उद्देश्य-निहाय’ वर्गीकरण जाणून घेऊया .
mudra yojana फक्त दुकानांपुरती मर्यादित नाही. याचे वर्गीकरण खालीलप्रमाणे तीन मुख्य व्यावसायिक गरजांमध्ये केले जाते:
भूसंपत्ती/वाहतूक कर्ज : व्यावसायिक वापरासाठी ऑटो रिक्षा, छोटा हत्ती (टेम्पो), ई-रिक्षा, किंवा मालवाहू वाहने खरेदी करण्यासाठी हे कर्ज मिळते.
कम्युनिटी, सोशल आणि पर्सनल सर्व्हिसेस: सलून, ब्युटी पार्लर, बुटीक, टेलरिंग शॉप, ड्राय क्लिनिंग, फोटोकॉपी (झेरॉक्स) दुकान, आणि केटरिंग व्यवसायासाठी.
फूड प्रॉडक्ट्स सेक्टर: लोणचे/पापड बनवणे, बेकरी, पेढ्यांचे दुकान, कोल्ड स्टोरेज, आईस्क्रीम बनवणे, किंवा लहान हॉटेल सुरू करण्यासाठी.
ऑनलाईन अर्जाचा मागोवा जाणून घेऊया .
जर तुम्ही ‘जनसमर्थ’ (JanSamarth) किंवा ‘उद्यमी मित्र’ पोर्टलवरून ऑनलाईन अर्ज केला असेल, तर तुम्ही तुमच्या अर्जाची स्थिती स्वतः तपासू शकता:
पोर्टलवर लॉगिन करा.
‘Track Application’ या पर्यायावर क्लिक करा.
तिथे तुम्हाला तुमचा अर्ज कोणत्या बँकेकडे प्रलंबित आहे , मंजूर झाला आहे की नाकारला गेला आहे , हे स्पष्ट दिसते.
जर बँकेने काही त्रुटी काढली असेल, तर ती तिथेच ऑनलाईन दुरुस्त करून कागदपत्रे पुन्हा अपलोड करता येतात.
शिशु कर्जासाठी ‘थेट बँक डिजिटल ॲप्स’ जाणून घेऊया .
आजकाल अनेक सरकारी आणि खाजगी बँकांनी त्यांच्या मोबाईल ॲप्सवर (उदा. SBI Yono, इत्यादी) ‘Instant E-Mudra Loan’ ची सुविधा सुरू केली आहे.
जर तुम्हाला फक्त ५०,००० रुपयांपर्यंतचे (शिशु श्रेणी) कर्ज हवे असेल आणि तुमचे त्या बँकेत जुने खाते असेल.
तर तुम्हाला कोणतेही कागदपत्र प्रत्यक्ष बँकेत नेऊन देण्याची गरज पडत नाही. बँक तुमच्या खात्याचे जुने व्यवहार पाहून अवघ्या काही मिनिटांत डिजिटल पडताळणी करून कर्ज मंजूर करू शकते.
pm mudra yojana साठी अर्ज करताना किंवा माहिती घेताना कोणत्याही मध्यस्थाला पैसे देऊ नका. सरकारची ही प्रक्रिया पूर्णपणे मोफत आहे आणि बँका थेट कर्ज मंजूर करतात.
mudra yojana लोन आणि सबसिडीचे (अनुदान) गणित जाणून घेऊया .
बरेच उद्योजक विचारतात की या योजनेत काही सबसिडी (माफी) मिळते का? याबद्दलचे नियम स्पष्ट आहेत:
थेट सबसिडी: mudra yojana ही प्रामुख्याने कर्ज देणारी योजना आहे, त्यामुळे यात थेट मोठी सबसिडी (उदा. २५% किंवा ३५% सूट) मिळत नाही.
व्याज सवलत : जर तुम्ही ‘शिशु’ श्रेणीचे (₹५०,००० पर्यंतचे) कर्ज घेतले असेल आणि त्याचे सर्व हप्ते वेळेवर भरले, तर सरकार तुम्हाला २% व्याज सवलत देते. ही सवलतीची रक्कम थेट तुमच्या खात्यात जमा केली जाते.
इतर योजनांशी जोडणी: जर तुम्हाला मोठ्या सबसिडीची गरज असेल, तर तुम्ही पीएमईजीपी किंवा इतर राज्यस्तरीय योजनांचा विचार करू शकता, ज्या मुद्रा पेक्षा वेगळ्या आहेत.
सिबिल स्कोअर चे महत्त्व जाणून घेऊया .
mudra yojana कर्ज जरी विनातारण (गारंटीशिवाय) असले, तरी बँक तुमच्या आर्थिक शिस्तीची तपासणी नक्की करते:
किमान स्कोअर: तुमचे कर्ज मंजूर होण्यासाठी तुमचा सिबिल स्कोअर साधारणपणे ६५० ते ७०० किंवा त्यापेक्षा जास्त असणे आवश्यक आहे.
डिफॉल्ट इतिहास: जर तुम्ही यापूर्वी घेतलेले कोणतेही कर्ज (उदा. वैयक्तिक कर्ज, क्रेडिट कार्डचे बिल, किंवा मोबाईल फायनान्स) वेळेवर भरले नसेल आणि तुम्ही डिफॉल्टर असाल, तर बँक mudra yojana लोन देण्यास नकार देऊ शकते.
नवीन उद्योजक: जर तुम्ही आयुष्यात पहिल्यांदाच कर्ज घेत असाल आणि तुमचा कोणताही सिबिल इतिहास नसेल, तर त्याला ‘No History’ (-1) म्हटले जाते. अशा वेळी बँक तुमच्या खात्यातील नियमित व्यवहारांवरून निर्णय घेते.
मुद्रा लोन अंतर्गत मिळणारे ‘मुद्रा कार्ड’ जाणून घेऊया .
कर्ज मंजूर झाल्यावर बँक तुम्हाला संपूर्ण रक्कम रोख स्वरूपात देत नाही. तर ती दोन भागांत विभागली जाते:
टर्म लोन : यंत्रसामग्री, फर्निचर किंवा दुकानाचे साहित्य खरेदी करण्यासाठी लागणारा निधी. हा थेट विक्रेत्याच्या खात्यात जाऊ शकतो.
खेळते भांडवल : रोजच्या व्यवहारांसाठी लागणारा निधी. हा निधी तुम्हाला ‘मुद्रा कार्ड’ च्या स्वरूपात मिळतो.
फायदा: तुम्ही या कार्डचा वापर एटीएममधून पैसे काढण्यासाठी किंवा कच्चा माल खरेदी करताना स्वाइप करण्यासाठी करू शकता.
महत्त्वाचा नियम: तुम्ही जितके पैसे कार्डमधून काढून वापराल, तेवढ्याच रकमेवर बँक व्याज आकारते. समजा तुम्हाला ५०,००० चे कार्ड मिळाले आहे आणि तुम्ही फक्त १०,००० रुपये वापरले, तर व्याज केवळ १०,००० रुपयांवरच लागेल.