महाराष्ट्रात खेलो इंडिया योजना (khelo india yojana) २०२६ अंतर्गत स्थानिक क्रीडा पायाभूत सुविधांचा झपाट्याने विस्तार होत आहे. जिल्हा-स्तरीय प्रशिक्षण सुविधा उभारून उदयोन्मुख खेळाडूंना ‘तळागाळापासून ते यशाच्या शिखरापर्यंत’ (ग्रासरूट्स-टू-पोडियम) अशा सर्वसमावेशक मार्गाद्वारे पाठिंबा दिला जात आहे.
सुधारित वित्तीय तरतूद आणि राष्ट्रीय बजेट जाणून घेऊया .
केंद्र सरकार क्रीडा क्षेत्राला अधिक बळकट करण्यासाठी कटिबद्ध आहे:
प्रचंड राष्ट्रीय तरतूद: केंद्रीय मंत्रिमंडळाने खेळाडूंच्या विकासाला जवळपास दहापट चालना देण्यासाठी ३६,४४१ कोटी रुपयांच्या राष्ट्रीय क्रीडा महासंघांना मिळणाऱ्या मदतीसह प्रचंड राष्ट्रीय तरतुदीसह विस्तारित खेलो इंडिया योजना (khelo india yojana) नेला मंजुरी दिली आहे.
पायाभूत सुविधांसाठी निधी: केंद्र आणि राज्य यंत्रणा खेलो इंडिया योजना (khelo india yojana) योजनेअंतर्गत जिल्हा-स्तरीय पायाभूत सुविधांना सर्वोच्च प्राधान्य देत आहेत.
महाराष्ट्राला विशेष लाभ: महाराष्ट्रात क्रीडांगणे आणि आधुनिक प्रशिक्षण केंद्रे उभारण्यासाठी भरीव निधी उपलब्ध करून दिला जात आहे (उदा. राज्य-स्तरीय तळागाळातील सुविधांसाठी ५६५ कोटी रुपयांचा राष्ट्रीय निधी).
संस्थात्मक जाळे आणि शैक्षणिक सांगड जाणून घेऊया .
खेळाडूंना शालेय स्तरापासूनच व्यावसायिक प्रशिक्षण मिळावे यासाठी मजबूत संस्थात्मक जाळे तयार करण्यात आले आहे:
- खेलो इंडिया सेंटर्स : स्थानिक स्तरावर खेळाडूंना प्रशिक्षण देण्यासाठी विशेष केंद्र.
- सेंटर ऑफ एक्सलन्स: उच्च दर्जाच्या प्रशिक्षणासाठी ‘खेलो इंडिया स्टेट सेंटर ऑफ एक्सलन्स’ ची स्थापना.
- फीडर स्कूल्स आणि विद्यालये: ‘खेलो इंडिया फीडर स्कूल्स’ आणि ‘खेलो इंडिया उत्कृष्ट विद्यालये’ यांसारख्या नवीन उपक्रमांचा समावेश.
- शिक्षणासोबत क्रीडा: या उपक्रमांमुळे क्रीडा प्रशिक्षणाची सांगड थेट नियमित शैक्षणिक अभ्यासाशी घातली जाते, ज्यामुळे खेळाडूंचे शैक्षणिक नुकसान होत नाही.
आर्थिक मदत आणि शिष्यवृत्ती योजना पाहूया .
प्रतिभावान खेळाडूंना आर्थिक अडचण येऊ नये म्हणून शासनाकडून मोठे अनुदान दिले जाते:
दीर्घकालीन मार्गदर्शन: निवडक प्रतिभावान युवा खेळाडूंना पद्धतशीर दीर्घकालीन मार्गदर्शन आणि आर्थिक पाठिंबा मिळतो.
वार्षिक शिष्यवृत्ती: राष्ट्रीय किंवा राज्य स्तरावरील गुणवत्ता शोध प्रक्रियेद्वारे निवडलेल्या उत्कृष्ट खेळाडूंना आठ वर्षांसाठी दरवर्षी ५.०० लाख रुपयांची शिष्यवृत्ती दिली जाते.
महाराष्ट्रातील राज्याचे रोख पुरस्कार आणि समन्वय पाहूया .
महाराष्ट्र शासन क्रीडा क्षेत्रातील गुणवत्तेला प्रोत्साहन देण्यासाठी खेळाडूंना भरघोस रोख पुरस्कार देते:
- सुवर्ण पदक: ५.०० लाख रुपये
- रजत (रौप्य) पदक: ३.०० लाख रुपये
- कांस्य पदक: २.०० लाख रुपये
- मुख्य समन्वय केंद्र: राज्याच्या स्तरावर या सर्व योजनांचा आणि उपक्रमांचा समन्वय पुणे येथील बालेवाडी येथील ‘शिवछत्रपती क्रीडा संकुला’ द्वारे अत्यंत यशस्वीपणे साधला जातो.
- खेलो इंडिया योजना (khelo india yojana) २०२६ ही महाराष्ट्रातील तरुणांसाठी एक सुवर्णसंधी ठरत आहे. योग्य प्रशिक्षण, आर्थिक स्थैर्य आणि जागतिक दर्जाच्या सुविधांमुळे महाराष्ट्रातील खेळाडू आता राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर देशाचे नाव उज्वल करत आहेत.
खेलो इंडिया स्टेट सेंटर ऑफ एक्सलन्स समजून घेऊया .
प्रमुख केंद्र: पुणे येथील म्हाळुंगे-बालेवाडी येथील ‘श्री शिवछत्रपती क्रीडा संकुल’ हे महाराष्ट्रातील सर्वोच्च ‘खेलो इंडिया स्टेट सेंटर ऑफ एक्सलन्स’ म्हणून कार्यरत आहे.
प्राधान्यक्रमित खेळ: या उच्च प्रातिनिधिक केंद्रात प्रामुख्याने शूटिंग (नेमबाजी), ॲथलेटिक्स (धावण्याच्या व मैदानी स्पर्धा) आणि सायकलिंग या तीन ऑलिम्पिक खेळांवर विशेष भर दिला जातो.
सुविधा: येथे खेळाडूंना ऑलिम्पिक दर्जाचे प्रशिक्षण, २५ मीटर इलेक्ट्रॉनिक टार्गेट शूटिंग रेंज, सायकलिंगसाठी विशेष ट्रॅक, स्पोर्ट्स सायन्स (क्रीडा विज्ञान) बॅकअप आणि तज्ज्ञ परदेशी व देशी प्रशिक्षक उपलब्ध करून दिले जातात.
खेलो इंडिया सेंटर्स आणि जिल्हास्तरीय अकादमी समजून घेऊया .
तळागाळातील जाळे: महाराष्ट्रातील विविध जिल्ह्यांमध्ये स्थानिक खेळांना प्रोत्साहन देण्यासाठी ‘खेलो इंडिया योजना (khelo india yojana)’ची स्थापना करण्यात आली आहे.
माजी चॅम्पियन्सचा सहभाग: या केंद्रांच्या माध्यमातून स्थानिक तरुण खेळाडूंना जुन्या व अनुभवी खेळाडूंच्या मार्गदर्शनाखाली शालेय वयापासूनच उच्च दर्जाचे प्रशिक्षण मिळते.
खाजगी आणि मान्यताप्राप्त क्रीडा अकादमी जाणून घेऊया .
- महाराष्ट्र शासनाने आणि भारतीय क्रीडा प्राधिकरणाने राज्यातील अनेक नामांकित खाजगी क्रीडा अकादमींनाही ‘खेलो इंडिया योजना (khelo india yojana)’ अंतर्गत मान्यता दिली आहे.
- यामध्ये फुटबॉल (उदा. बायेचुंग भुटिया फुटबॉल स्कूल्स सारख्या अकादमी), बॅडमिंटन, कुस्ती आणि हॉकी यांसारख्या खेळांसाठी जिल्ह्या-जिल्ह्यांमध्ये विशेष प्रशिक्षण सत्रे आणि खाजगी अकादमी कार्यरत आहेत, ज्यांना शासनाकडून अर्थसहाय्य व तांत्रिक मदत मिळते.
क्रीडा विज्ञान आणि पुनर्वसन केंद्र पाहूया .
- खेळाडूंना केवळ खेळण्याचे प्रशिक्षण नाही, तर त्यांच्या दुखापतींचे व्यवस्थापन, आहारशास्त्र आणि बायोमेकॅनिक्सच्या आधारे शारीरिक क्षमता सुधारण्यासाठी बालेवाडी संकुलात आधुनिक स्पोर्ट्स सायन्स सेंटर विकसित करण्यात आले आहे, ज्यामुळे खेळाडूंची तंदुरुस्ती दीर्घकाळ टिकून राहण्यास मदत होते.
नॅशनल स्पोर्ट्स रिपॉझिटरी सिस्टम द्वारे नोंदणी पाहूया .
खेलो इंडिया योजना (khelo india yojana) चा लाभ घेण्यासाठी प्रत्येक खेळाडूला सरकार अधिकृत डिजिटल पोर्टलवर नोंदणी करणे बंधनकारक आहे:
पोर्टल: खेळाडूंना account.kheloindia.gov.in या अधिकृत संकेतस्थळावर जाऊन वर क्लिक करावे लागेल.
खेेलो इंडिया आयडी : यशस्वी नोंदणीनंतर प्रत्येक खेळाडूला १० अंकी ‘केआयडी’ मिळते, जी आयुष्यभर वैध असते. सर्व प्रकारच्या शिष्यवृत्ती आणि नामांकनासाठी ही आयडी अनिवार्य आहे.
शुल्क: खेळाडू, प्रशिक्षक आणि क्रीडा अकादमींसाठी हे नोंदणी व पोर्टल पूर्णपणे निःशुल्क आहे.
वयोमर्यादा आणि पात्रता निकष जाणून घेऊया .
खेलो इंडिया योजना (khelo india yojana) स्पर्धा आणि प्रशिक्षण केंद्रांमध्ये प्रवेशासाठी प्रामुख्याने दोन गट पडतात:
- अंडर-१७ गट : १७ वर्षांखालील मुला-मुलींसाठी.
- अंडर-२१ गट : २१ वर्षांखालील युवा खेळाडूंसाठी यामध्ये महाविद्यालयीन विद्यार्थी देखील सहभागी होऊ शकतात .
- वयाची मोजणी: सहसा स्पर्धा वर्षाच्या सुरुवातीच्या तारखेनुसार (उदा. १ जानेवारी) वयाची पात्रता ठरवली जाते. वयाची पडताळणी जन्म दाखला, शाळा सोडल्याचा दाखला आणि वैद्यकीय चाचणीद्वारे होते.
अकादमींमध्ये प्रवेश मिळण्याचे मार्ग पाहूया .
महाराष्ट्रातील खेलो इंडिया योजना (khelo india yojana) किंवा उत्कृष्टता केंद्रांमध्ये प्रवेश घेण्यासाठी खालील मार्गांमधून खेळाडूंना निवडले जाते:
शालेय क्रीडा महासंघ मार्ग: शालेय राष्ट्रीय स्पर्धांमध्ये उत्तम कामगिरी करणारे खेळाडू थेट खेलो इंडियाच्या रडारवर येतात.
राज्य व राष्ट्रीय फेडरेशन स्पर्धा: आपापल्या खेळ प्रकारातील अधिकृत राज्य आणि राष्ट्रीय स्पर्धांमधील कामगिरी.
गुणवत्ता शोध मोहीम : महाराष्ट्र क्रीडा विभाग आणि भारतीय क्रीडा प्राधिकरण वेळोवेळी घेत असलेल्या चाचण्या याद्वारे प्रतिभावान खेळाडूंची निवड केली जाते.
खेलो इंडिया योजना (khelo india yojana) साठी लागणारे आवश्यक कागदपत्रे .
नोंदणी आणि प्रवेश निश्चित करण्यासाठी खालील कागदपत्रे आवश्यक असतात:
- आधार कार्ड ओळख आणि बँक खात्याशी जोडलेले .
- जन्म प्रमाणपत्र म्युनिसिपल कॉर्पोरेशन किंवा शासकीय नोंदणीकृत.
- शाळेचा किंवा कॉलेजचा बोनाफाइड प्रमाणपत्र
- मागील क्रीडा स्पर्धांचे सहभाग व प्राविण्य प्रमाणपत्रे
- खेळाडूच्या स्वतःच्या नावाचे बँक खाते तपशील
राष्ट्रीय स्पर्धा: दरवर्षी आयोजित होणाऱ्या ‘खेलो इंडिया युथ गेम्स’ आणि ‘खेलो इंडिया योजना (khelo india yojana)’ मध्ये महाराष्ट्राचे पथक नेहमीच अग्रस्थानी असते.
सहभाग: राज्यातील खेळाडूंना राष्ट्रीय स्तरावर आपली गुणवत्ता दाखवण्यासाठी हे सर्वोत्तम व्यासपीठ आहे. यात ऑलिम्पिक आणि प्रादेशिक खेळांचा समावेश असतो.
खेलो इंडिया अस्मिता महिला लीग जाणून घेऊया .
- महिला खेळाडूंना जास्तीत जास्त संधी मिळावी यासाठी खेलो इंडिया योजना (khelo india yojana) अंतर्गत ‘अस्मिता लीग’ देशभरात राबवली जाते.
- महाराष्ट्रात उदा. अमरावती व इतर जिल्ह्यांमध्ये सायकलिंग, खो-खो, मल्लखांब, वेटलिफ्टिंग, आर्चरी (धनुर्विद्या) यांसारख्या खेळांमध्ये स्थानिक स्तरावर महिला व मुलींसाठी विशेष स्पर्धांचे आयोजन केले जाते.
खेलो इंडिया योजना (khelo india yojana) दस का दम समजून घेऊया .
- महिलांच्या सहभागाला चालना देण्यासाठी खेलो इंडियातर्फे ‘दस का दम’ सारख्या विशेष क्रीडा महोत्सवांचे आयोजन केले जाते.
- यामध्ये विविध वयोगटातील महिला खेळाडूंना विविध खेळ प्रकारांमध्ये आपली कला गुण दाखवण्याची संधी मिळते.
जिल्हा आणि तालुकास्तरीय स्पर्धांचा साखळी मार्ग समजून घेऊया .
उदयोन्मुख खेळाडूंना थेट राष्ट्रीय स्तरापर्यंत पोहोचण्यासाठी खालील टप्प्याटप्प्याने स्पर्धा खेळाव्या लागतात:
- तालुका / शाळा स्तर: शालेय स्पर्धांमधून निवड.
जिल्हा स्तर: जिल्हा क्रीडा अधिकारी कार्यालय आणि संबंधित जिल्हा संघटनांमार्फत स्पर्धा.
राज्य स्तर: राज्यस्तरीय स्पर्धेतून उत्कृष्ट कामगिरी करणाऱ्यांची राष्ट्रीय ‘खेलो इंडिया’ कॅम्प्ससाठी निवड.
अमरावतीमधील खेलो इंडिया केंद्र व यश जाणून घेऊया .
एकलव्य आर्चरी अकादमी : अमरावती जिल्ह्यातील नांदगाव येथील ही अकादमी ‘खेलो इंडिया योजना (khelo india yojana)’ अंतर्गत एक नामांकित केंद्र म्हणून कार्यरत आहे.
अभिमानास्पद यश: याच खेलो इंडिया योजना (khelo india yojana) सेंटरच्या कुमकुम मोहोड या युवा खेळाडूने जागतिक स्तरावर सुवर्णपदक पटकावून अमरावतीसह संपूर्ण महाराष्ट्राचे नाव उज्ज्वल केले आहे. तिची आंतरराष्ट्रीय विदर्भ आणि अमरावती विभागातील खेळाडूंसाठी संधी जाणून घेऊया .
स्थानिक पातळीवर प्रशिक्षण: अमरावतीमधील उदयोन्मुख खेळाडूंना ऑलिम्पिक आणि राष्ट्रीय स्तराचे धडे मिळावेत म्हणून जिल्हा क्रीडा अधिकारी कार्यालय आणि खेलो इंडियाच्या मार्गदर्शनाखाली विविध क्रीडा प्रकारांचे प्रशिक्षण कॅम्प्स आयोजित केले जातात.
शाळा व महाविद्यालयीन सहभाग: ‘खेलो इंडिया संवाद’ व विविध स्पर्धांच्या माध्यमातून अमरावतीमधील अभियांत्रिकी व महाविद्यालयीन तरुणांना क्रीडा क्षेत्रात करिअर करण्यासाठी प्रवृत्त केले जात आहे.
जिल्हा क्रीडा अधिकारी कार्यालय, अमरावती .
खेलो इंडिया योजना (khelo india yojana), शिष्यवृत्ती, किंवा स्थानिक क्रीडा प्रशिक्षण केंद्रांच्या प्रवेशाबाबत प्रत्यक्ष चौकशी करायची असल्यास खालील अधिकृत पत्त्यावर संपर्क साधू शकता:
पत्ता: जिल्हा क्रीडा अधिकारी कार्यालय, विभागीय क्रीडा संकुल, जवाहरलाल नेहरू स्टेडियम, मोर्शी रोड, अमरावती – ४४४६०३.
दूरध्वनी / लँडलाईन: ०७२१-२६६०६६९
ई-मेल: dsoamravati.dsys-mh@gov.in
विभागीय क्रीडा संकुल, अमरावती सुविधा जाणून घेऊया .
- मोर्शी रोडवरील या भव्य संकुलामध्ये खेळाडूंना इनडोअर आणि आउटडोअर खेळांसाठी आधुनिक प्रशिक्षण सुविधा मिळतात.
- येथे खो-खो, कबड्डी, बास्केटबॉल, टेनिस यांसारख्या खेळांच्या नियमित सरावासाठी योग्य वातावरण उपलब्ध आहे.
मार्गदर्शक सूचना व सहभागासाठी पावले समजून घेऊया .
वेळापत्रक व स्पर्धा: अमरावती जिल्हा क्रीडा अधिकारी कार्यालयामार्फत वेळोवेळी शालेय व जिल्हास्तरीय खेलो इंडिया योजना (khelo india yojana) अंतर्गत स्पर्धांचे आयोजन केले जाते, ज्याची सूचनेची महिती स्थानिक वर्तमानपत्रे आणि शासकीय पोर्टलवर जाहीर केली जाते.
वेबसाइट: अधिक माहितीसाठी महाराष्ट्र शासनाच्या mahasports.maharashtra.gov.in या संकेतस्थळाला भेट देऊ शकता.
मेरा युवा भारत आणि ‘खेलो इंडिया संवाद’ पाहूया .
युवा सहभाग: केंद्रीय युवा व्यवहार मंत्रालयांतर्गत अमरावतीमधील नामांकित महाविद्यालयांमध्ये (उदा. पी. आर. पोटे पाटील कॉलेज ऑफ इंजिनिअरिंग अँड मॅनेजमेंट) ‘खेलो इंडिया संवाद’ (खेळ की बात प्रधानमंत्री के साथ) सारखे उपक्रम राबवले जातात.
उद्देश: या व्यासपीठाच्या माध्यमातून स्थानिक तरुण खेळाडूंना ऑलिम्पिक आणि राष्ट्रीय स्तरावरील भविष्यातील क्रीडा धोरणांवर चर्चा करण्याची, तसेच देशाच्या क्रीडा संस्कृतीत योगदान देण्याची संधी मिळते.
क्रीडा सुविधा आणि डिजिटल मार्गदर्शक मंच पाहूया .
विभागीय क्रीडा संकुल, अमरावती: मोर्शी रोड येथील जवाहरलाल नेहरू स्टेडियम परिसरातील या संकुलामध्ये खेळाडूंना आधुनिक प्रशिक्षण आणि मार्गदर्शनासाठी विशेष कक्ष उपलब्ध करून दिले जातात.
ऑनलाइन पोर्टल मदत: खेळाडूंना खेलो इंडिया योजना (khelo india yojana) ची माहिती मिळवण्यासाठी mahasports.maharashtra.gov.in या अधिकृत पोर्टलवर जाऊन जिल्हा क्रीडा अधिकारी कार्यालयाच्या संपर्कात राहता येते.
खेलो इंडिया अंतर्गत क्रीडा करिअरच्या संधी जाणून घेऊया .
शासकीय नोकऱ्यांमध्ये प्राधान्य: खेलो इंडिया राष्ट्रीय स्पर्धा, युथ गेम्स किंवा आंतरराष्ट्रीय स्तरावर पदक मिळवणाऱ्या खेळाडूंना महाराष्ट्र शासनाच्या ‘शिवछत्रपती राज्य क्रीडा पुरस्कार’ आणि क्रीडा कोट्यातून शासकीय व निमशासकीय नोकऱ्यांमध्ये थेट प्राधान्य मिळते.
क्रीडा मार्गदर्शक व प्रशिक्षक : खेलो इंडिया सेंटर्समध्ये प्रतिभावान खेळाडूंना पुढे जाऊन अधिकृत ‘नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ स्पोर्ट्स’ चे प्रशिक्षण घेऊन प्रमाणित कोच बनण्याची संधी मिळते.
पालकांसाठी आणि खेळाडूंसाठी महत्त्वाच्या टिप्स जाणून घेऊया .
वेळोवेळी नोंदणी करा: तुमची प्रोफाइल कायम अपडेट ठेवा, जेणेकरून कोणत्याही नवीन शिष्यवृत्ती किंवा चाचण्यांची माहिती वेळेवर मिळेल.
आहार आणि तंदुरुस्ती: बालेवाडी किंवा अमरावतीमधील जिल्हा क्रीडा संकुलातील तज्ज्ञांच्या मार्गदर्शनाखाली योग्य ‘स्पोर्ट्स डाएट’ (आहार) आणि फिटनेसकडे विशेष लक्ष द्या.
पुरस्काराचे स्वरूप आणि श्रेणी समजून घेऊया .
गोषवारा: महाराष्ट्रातील क्रीडा संस्कृतीला प्रोत्साहन देण्यासाठी, उत्कृष्ट कामगिरी करणाऱ्या खेळाडू, मार्गदर्शक, आणि क्रीडा क्षेत्रासाठी जीवनकार्य करणाऱ्या व्यक्तींना हा पुरस्कार दिला जातो.
पुरस्काराचे स्वरूप: यामध्ये मानचिन्ह, स्मृतीचिन्ह, मानपत्र आणि भरघोस रोख पुरस्कार (सर्वोच्च श्रेणीनुसार) प्रदान केला जातो.
- विविध श्रेणी:
उत्कृष्ट खेळाडू पुरस्कार: (राज्य, राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर पदक मिळवणाऱ्या खेळाडूंसाठी).
दिव्यांग खेळाडू पुरस्कार: (दिव्यांग क्रीडापटूंसाठी विशेष श्रेणी).
जिजामाता पुरस्कार: (उत्कृष्ट क्रीडा मार्गदर्शन करणाऱ्या महिला मार्गदर्शकांसाठी).
शिवछत्रपती राज्य क्रीडा मार्गदर्शक पुरस्कार: (उत्कृष्ट प्रशिक्षकांसाठी).
जीवनगौरव / क्रीडा सेवा पुरस्कार: (ज्यांनी क्रीडा क्षेत्रात आपले आयुष्य वेचले आहे अशा व्यक्तींसाठी).
अर्ज करण्याची पात्रता आणि निकष समजून घेऊया .
खेळाडूंची पात्रता: खेळाडू महाराष्ट्राचा मूळ रहिवासी असणे आवश्यक आहे. मागील काही वर्षांमधील (सामान्यतः मागील ३ ते ५ वर्षांमधील) राष्ट्रीय किंवा आंतरराष्ट्रीय स्पर्धांमधील (उदा. ऑलिम्पिक, आशियाई, राष्ट्रकुल किंवा अधिकृत राष्ट्रीय अजिंक्यपद स्पर्धा) उत्कृष्ट कामगिरी ग्राह्य धरली जाते.
शिफारस: अर्ज थेट किंवा संबंधित जिल्हा क्रीडा अधिकारी कार्यालयाच्या माध्यमातून व मान्यताप्राप्त राज्य क्रीडा संघटनेच्या शिफारशीसह सादर करावा लागतो.
अर्ज प्रक्रिया आणि आवश्यक कागदपत्रे जाणून घेऊया .
ऑनलाइन / ऑफलाइन अर्ज: महाराष्ट्र शासनाच्या क्रीडा व युवक सेवा संचालनालयाच्या (dsh.maharashtra.gov.in किंवा mahasports.maharashtra.gov.in) अधिकृत पोर्टलवर या पुरस्कारांचे अर्ज जाहीर केले जातात.
- आवश्यक कागदपत्रे:
- आधार कार्ड व अधिवास प्रमाणपत्र .
- क्रीडा स्पर्धांचे सहभाग व प्राविण्य प्रमाणपत्रे (सत्यापित केलेल्या प्रती).
- कामगिरीची कागदपत्रे आणि मीडिया रिपोर्टस् (असल्यास).
- जिल्हा क्रीडा अधिकारी कार्यालयाचा अभिप्राय व शिफारस पत्र.
पुरस्कारांचे वर्धित आर्थिक स्वरूप जाणून घेऊया .
महाराष्ट्र शासनाने उत्कृष्ट कामगिरी करणाऱ्या खेळाडू व मार्गदर्शकांसाठी पुरस्काराची रोख रक्कम वाढवली आहे:
शिवछत्रपती राज्य क्रीडा जीवनगौरव पुरस्कार: ५,००,००० रुपये
उत्कृष्ट क्रीडा मार्गदर्शक / जिजामाता पुरस्कार: ३,००,००० रुपये
- शिवछत्रपती राज्य क्रीडा पुरस्कार (खेळाडू / साहसी / दिव्यांग खेळाडू): प्रत्येकी ३,००,००० रुपये (पूर्वी ही रक्कम १,००,००० रुपये होती).
जिल्हा क्रीडा पुरस्कार: १०,००,००० रुपये (प्रत्येकी १०,००० रुपये) सोबतच ब्लेझर सिলাইसाठी ३,००० रुपये अतिरिक्त.
अमरावती विभागातील खेळाडूंचा विशेष गौरव जाणून घेऊया .
- नुकत्याच जाहीर झालेल्या शिवछत्रपती क्रीडा पुरस्कारांच्या यादीत अमरावती जिल्ह्यातील नामांकित खेळाडूंनी (उदा. तिरंदाजी आणि जलतरण/वॉटरपोलो क्षेत्रातील प्रतिभावान खेळाडू जसे की जितेश शर्मा, सांजली वानखेडे, मंजिरी अलोणे, यशदीप भोगे इत्यादी) आपली चमकदार कामगिरी नोंदवत पुरस्कार पटकावले आहेत.
- यामुळे विदर्भातील इतर उदयोन्मुख खेळाडूंनाही या पुरस्कारासाठी प्रेरित केले जात आहे.
अर्ज करण्यासाठी महत्त्वाची प्रक्रिया जाणून घेऊया .
वेळापत्रक: क्रीडा व युवक सेवा संचालनालय, पुणे यांच्यामार्फत दरवर्षी क्रीडा पुरस्कारांचे प्रस्ताव मागवले जातात.
संपर्क माध्यम: अमरावतीमधील खेळाडूंनी आपल्या क्षेत्रातील कामगिरीचे प्रस्ताव जिल्हा क्रीडा अधिकारी कार्यालय, मोर्शी रोड, अमरावती येथे मुदतीत सादर करणे आवश्यक असते, जेणेकरून तिथून शिफारस राज्य स्तरावर पाठवता येईल.
खेलो इंडिया योजना (khelo india yojana) शिष्यवृत्तीचे स्वरूप आणि निकष पाहूया .
आर्थिक सहाय्य: खेलो इंडिया योजना (khelo india yojana) प्रक्रियेद्वारे निवडलेल्या प्रतिभावान खेळाडूंना दरवर्षी ५.०० लाख रुपयांची आर्थिक मदत दिली जाते.
खर्चाचे विभाजन: ही रक्कम थेट खेळाडूच्या बँक खात्यात जमा होते, ज्याचा वापर प्रशिक्षण, आहार , किट आणि उपचारांसाठी केला जातो.
दीर्घकालीन लाभ: खेलो इंडिया योजना (khelo india yojana) खेळाडूला शालेय किंवा महाविद्यालयीन स्तरावरून थेट ऑलिम्पिक तयारीपर्यंत ८ वर्षांपर्यंत हा सवलतीचा आणि मार्गदर्शनाचा लाभ मिळतो.
क्रीडा विज्ञान आणि वैद्यकीय सहाय्य समजून घेऊया .
खेलो इंडिया योजना (khelo india yojana)अंतर्गत खेळाडूंना केवळ पैशांची मदत नाही, तर वैज्ञानिक दृष्टिकोनातून खालील सुविधा मोफत किंवा सवलतीच्या दरात मिळतात:
स्पोर्ट्स सायन्स सपोर्ट: स्नायूंची ताकद मोजणे, बायोमेकॅनिक्स आणि नियमित फिटनेस चाचण्या.
फिजियोथेरपी आणि पुनर्वसन : दुखापत झाल्यास तज्ज्ञ डाॅक्टरांकडून मोफत किंवा सवलतीचे उपचार.
अमरावतीमधील खेळाडूंसाठी मार्गदर्शक सूचना समजून घेऊया .
शिष्यवृत्तीसाठी पात्रता: ज्या खेळाडूंनी राष्ट्रीय किंवा राज्यस्तरीय खेलो इंडिया युथ गेम्स किंवा अधिकृत फेडरेशन स्पर्धांमध्ये उत्तम कामगिरी केली आहे, ते या शिष्यवृत्तीसाठी पात्र ठरतात.
अद्ययावत माहिती: तुमच्या अर्जाची स्थिती तपासण्यासाठी account.kheloindia.gov.in या पोर्टलवर लॉग इन करून तुमची प्रोफाइल तपासावी.
किर्ती उपक्रम म्हणजे काय?
उद्दिष्ट: ९ ते १८ वयोगटातील शाळकरी मुलांमधील क्रीडागुण शोधून त्यांना योग्य व्यासपीठ उपलब्ध करून देणे. हा प्रकल्प देशभरातून तळागाळातील प्रतिभा शोधण्यासाठी सुरू करण्यात आला आहे.
तंत्रज्ञानाचा वापर: यात आधुनिक माहिती तंत्रज्ञान आणि कृत्रिम बुद्धिमत्ता वर आधारित साधनांचा वापर करून खेळाडूंच्या शारीरिक क्षमतेची व कौशल्याची चाचणी घेतली जाते.
मुख्य वैशिष्ट्ये आणि स्वरूप समजून घेऊया .
खेळांचा समावेश: यामध्ये ॲथलेटिक्स, बॉक्सिंग, कुस्ती, हॉकी, फुटबॉल यांसारख्या प्रमुख ऑलिम्पिक खेळांवर भर दिला जातो.
जिल्हा पातळीवर मूल्यांकन: प्रत्येक जिल्ह्याला एक युनिट मानून देशभरात मूल्यांकन केंद्रे तयार केली गेली आहेत, जेणेकरून ग्रामीण भागातील मुलांनाही सहज संधी मिळेल.
व्यसनमुक्ती आणि फिटनेस: खेलो इंडिया योजना (khelo india yojana) खेळाच्या माध्यमातून तरुणांना मोबाईल किंवा इतर व्यसनांपासून दूर ठेवणे हा यामागचा एक मुख्य उद्देश आहे.
नोंदणी कशी करावी?
खेळाडूंना ‘मेरा युवा भारत’ पोर्टल किंवा खेलो इंडियाच्या अधिकृत संकेतस्थळावरून ‘किर्ती’ अंतर्गत नोंदणी करता येते.
यशस्वी नोंदणीनंतर मुलांना नजीकच्या चाचणी केंद्रावर बोलावून त्यांची वैज्ञानिक निकषांवर शारीरिक व क्रीडा चाचणी घेतली जाते.
विभागीय क्रीडा संकुल, अमरावती सुविधा व इंफ्रास्ट्रक्चर जाणून घेऊया .
आधुनिक प्रशिक्षण: अमरावतीमधील मोर्शी रोड येथील जवाहरलाल नेहरू स्टेडियम परिसरातील विभागीय क्रीडा संकुलात खेळाडूंसाठी इनडोअर आणि आऊटडोअर मैदानांची उत्तम व्यवस्था आहे.
खेळांचे प्रकार: येथे कुस्ती, ॲथलेटिक्स, फुटबॉल, खो-खो, कबड्डी आणि बॅडमिंटन या खेळांसाठी विशेष सराव सत्रे व कोचींग कॅम्प्स आयोजित केले जातात.
जिल्हा क्रीडा अधिकारी कार्यालयाची भूमिका व मार्गदर्शन जाणून घेऊया .
योजनांची अंमलबजावणी: खेलो इंडिया योजना (khelo india yojana) अंतर्गत येणाऱ्या विविध स्पर्धांचे आयोजन, खेळाडूंची निवड चाचणी आणि कागदपत्रांची पूर्तता करण्याचे मुख्य केंद्र हे जिल्हा क्रीडा अधिकारी कार्यालय आहे.
शासकीय व निमशासकीय नोकऱ्यांमध्ये ५% आरक्षण जाणून घेऊया .
आरक्षणाचे धोरण: महाराष्ट्र शासनाने राज्याच्या विविध विभागांमध्ये (उदा. महसूल, पोलीस, शिक्षण, आणि इतर शासकीय खाती) गुणी खेळाडूंसाठी थेट ५% आरक्षण राखीव ठेवले आहे.
पात्रता: ज्या खेळाडूंनी ऑलिम्पिक, आशियाई क्रीडा स्पर्धा, राष्ट्रकुल खेळ, अधिकृत राष्ट्रीय स्पर्धा किंवा खेलो इंडिया युथ गेम्स व आंतरराष्ट्रीय स्तरावर देशाचे किंवा राज्याचे प्रतिनिधित्व करून पदके जिंकली आहेत, ते या क्रीडा खेलो इंडिया योजना (khelo india yojana) तर्गत नोकरीसाठी पात्र ठरतात.
गट ‘अ’, ‘ब’, ‘क’ आणि ‘ड’ मधील पदे पाहूया .
खेलो इंडिया योजना (khelo india yojana) ऑलिम्पिक किंवा जागतिक स्तरावर पदक मिळवणाऱ्या खेळाडूंना शासनाकडून थेट वर्ग-१ किंवा वर्ग-२ च्या राजपत्रित पदांवर (उदा. उपअधीक्षक किंवा क्रीडा अधिकारी) नियुक्त्या दिल्या जातात.
वर्ग ‘क’ आणि ‘ड’ पदे: राष्ट्रीय आणि राज्यस्तरीय स्पर्धांमध्ये प्राविण्य मिळवणाऱ्या खेळाडूंसाठी महसूल व पोलीस विभागात क आणि ड श्रेणीतील पदांसाठी विशेष भरती प्रक्रिया राबवली जाते.
अर्ज कसा करावा?
- जेव्हा क्रीडा कोट्यांतर्गत शासकीय नोकऱ्यांच्या जाहिरात येतात, तेव्हा अर्ज करताना खेळाडूंना त्यांची ‘तपासणी केलेली आणि प्राधिकृत प्राविण्य प्रमाणपत्रे’ जोडणे बंधनकारक असते.
- ही प्रमाणपत्रे क्रीडा व युवक सेवा संचालनालय, पुणे किंवा जिल्हा क्रीडा अधिकारी कार्यालयाकडून प्रमाणित करून घ्यावी लागतात. अधिक माहितीसाठी महाराष्ट्राच्या sports.maharashtra.gov.in या अधिकृत संकेतस्थळाला भेट द्यावी.
पोलीस दलातील क्रीडा आरक्षण जाणून घेऊया .
आरक्षणाचे प्रमाण: महाराष्ट्र पोलीस दलात (सिपाही ते इतर पदे) खेळाडूंसाठी विशेष ५% आरक्षण राखीव असते.
- मान्यताप्राप्त राष्ट्रीय स्पर्धा, अखिल भारतीय आंतर-विद्यापीठ स्पर्धा, किंवा खेलो इंडिया युथ गेम्स मध्ये पदक जिंकलेले किंवा सहभाग घेतलेले खेळाडू अर्ज करू शकतात.
- उमेदवाराने महाराष्ट्र शासनाच्या क्रीडा संचालनालयाकडून आपली प्रमाणपत्रे तपासणी व पडताळणी करून घेणे अनिवार्य असते.
शारीरिक व मैदान चाचणी: क्रीडा कोट्यातून अर्ज करणाऱ्या उमेदवारांनाही प्राथमिक शारीरिक मोजमाप (उंची, छाती इ.) आणि मैदानी चाचणीच्या निकषांमधून जावे लागते, परंतु गुणवत्तेच्या आधारावर त्यांना विशेष प्राधान्य मिळते.