वनार्टी शिष्यवृत्ती योजना (vanatri shishyvruti yojana) महाराष्ट्रातील विमुक्त जाती आणि भटक्या जमाती प्रवर्गातील विद्यार्थ्यांच्या शैक्षणिक, आर्थिक आणि सामाजिक विकासासाठी राज्य शासन विविध उपक्रम राबवत असते. उच्च शिक्षण आणि स्पर्धा परीक्षांच्या तयारीत आर्थिक अडसर येऊ नये यासाठी वनार्टी शिष्यवृत्ती योजना (vanatri shishyvruti yojana) ही संस्था अत्यंत महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावत आहे.
वनार्टी शिष्यवृत्ती योजना (vanatri shishyvruti yojana) म्हणजे काय?
वनार्टी शिष्यवृत्ती योजना (vanatri shishyvruti yojana) – वसंतराव नाईक संशोधन व प्रशिक्षण संस्था, नागपूर) ही महाराष्ट्र शासनाच्या इतर मागास व बहुजन कल्याण विभागांतर्गत स्थापन झालेली एक स्वायत्त संस्था (Autonomous Institute) आहे.
या वनार्टी शिष्यवृत्ती योजना (vanatri shishyvruti yojana) संस्थेची स्थापना प्रामुख्याने खालील प्रवर्गातील विद्यार्थ्यांचे शैक्षणिक आणि आर्थिक सक्षमीकरण करण्यासाठी करण्यात आली आहे:
विमुक्त जाती (VJ-A)
भटक्या जमाती (NT-B, NT-C, NT-D)
या प्रवर्गातील नॉन-क्रिमीलेअर गटात येणाऱ्या विद्यार्थ्यांना विविध स्पर्धा परीक्षांचे मोफत प्रशिक्षण, मासिक विद्यावेतन (Stipend), शैक्षणिक निधी आणि मार्गदर्शन पुरवण्याचे काम वनार्टीमार्फत केले जाते.
वनार्टी शिष्यवृत्ती योजना (vanatri shishyvruti yojana) योजनेचे प्रमुख फायदे आणि उपक्रम
वनार्टी शिष्यवृत्ती योजना (vanatri shishyvruti yojana) मार्फत थेट पारंपारिक शिष्यवृत्ती देण्याऐवजी विद्यार्थ्यांच्या भवितव्याला दिशा देणारे विविध प्रशिक्षण उपक्रम राबवले जातात. यातील प्रमुख योजना व फायदे खालीलप्रमाणे आहेत:
१. स्पर्धा परीक्षा पूर्व प्रशिक्षण
केंद्रीय आणि राज्य पातळीवरील महत्त्वाच्या स्पर्धा परीक्षांसाठी विद्यार्थ्यांना नामवंत संस्थांमार्फत मोफत ऑफलाईन व निवासी (Residential) मार्गदर्शन दिले जाते:
UPSC Civil Services (नागरी सेवा परीक्षा)
MPSC (राज्यसेवा, गट-ब आणि गट-क परीक्षा)
बँकिंग परीक्षा (IBPS, SBI, RBI)
रेल्वे भरती परीक्षा (RRB)
कर्मचारी चयन आयोग (SSC-CGL, CHSL)
२. आर्थिक मदत आणि मासिक विद्यावेतन
प्रशिक्षण कालावधीत विद्यार्थ्यांना आर्थिक अडचणींचा सामना करावा लागू नये म्हणून थेट बँक खात्यात विद्यावेतन जमा केले जाते:
मासिक विद्यावेतन: निवडक प्रशिक्षण कार्यक्रमांसाठी (उदा. MPSC/UPSC) पात्र विद्यार्थ्यांना दरमहा ₹१०,०००/- विद्यावेतन दिले जाते. (टीप: यासाठी वर्गात किमान ७५% उपस्थिती अनिवार्य असते.)
एकरकमी आकस्मिक निधी (Contingency Grant): पुस्तके, स्टडी मटेरियल आणि इतर शैक्षणिक साहित खरेदीसाठी विद्यार्थ्यांना ₹१२,०००/- पर्यंतचा आकस्मिक निधी दिला जातो.
३. शालेय व व्यावसायिक प्रवेश परीक्षा प्रशिक्षण
इयत्ता १० वी नंतर वैद्यकीय (Medical) आणि अभियांत्रिकी (Engineering) क्षेत्रात करिअर करू इच्छिणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी वनार्टी शिष्यवृत्ती योजना (vanatri shishyvruti yojana):
वर्षांचे मोफत ऑनलाईन प्रशिक्षण: JEE, NEET आणि MHT-CET परीक्षांच्या तयारीसाठी तज्ज्ञ मार्गदर्शकांद्वारे ऑनलाईन कोचिंग.
डिजिटल साहित्य: ऑनलाईन अभ्यासासाठी विद्यार्थ्यांना मोफत डिजिटल टॅबलेट (Tab) आणि इंटरनेट सुविधा/डेटा पॅक पुरवला जातो.
इतर कौशल्य विकास व भरती पूर्व प्रशिक्षण
लष्कर आणि पोलीस भरती पूर्व प्रशिक्षण: शारीरिक व लेखी परीक्षेची तयारी.
शिक्षक अभियोग्यता परीक्षा (TAIT): शिक्षकांसाठी आवश्यक परीक्षेचे मार्गदर्शन.
MBA-CAT प्रवेश परीक्षा: व्यावसायिक शिक्षणासाठी प्रवेश परीक्षा प्रशिक्षण.
कौशल्य विकास (Skill Development): रोजगाराभिमुख विविध अल्पमुदतीचे कोर्सेस.
पात्रता निकष
वनार्टी शिष्यवृत्ती योजना (vanatri shishyvruti yojana) चा लाभ घेण्यासाठी अर्जदार विद्यार्थ्याने खालील अटी पूर्ण करणे आवश्यक आहे:
अधिवास (Domicile): विद्यार्थी हा मूळ महाराष्ट्राचा रहिवासी असावा.
सामाजिक प्रवर्ग (Category): अर्जदार केवळ विमुक्त जाती (VJ-A) किंवा भटक्या जमाती (NT-B, NT-C, NT-D) या प्रवर्गातील असावा.
उत्पन्न गट (Income Limit): विद्यार्थी कुटुंब नॉन-क्रिमीलेअर (Non-Creamy Layer) गटात मोडणारे असावे. (वैध प्रमाणपत्र असणे आवश्यक).
शैक्षणिक पात्रता: संबंधित परीक्षा किंवा कोर्सच्या नियमानुसार आवश्यक असलेली किमान शैक्षणिक पात्रता (उदा. १० वी, १२ वी किंवा पदवी) पूर्ण केलेली असावी.
वनार्टी शिष्यवृत्ती योजना (vanatri shishyvruti yojana) साठी लागणारे आवश्यक कागदपत्रे
ऑनलाईन अर्ज भरताना खालील कागदपत्रांची स्कॅन केलेली प्रत (PDF / Image Format) अपलोड करावी लागते:
ओळख पुरावा: आधार कार्ड (Aadhaar Card)
महाराष्ट्राचा रहिवासी दाखला (Domicile Certificate)
जातीचा दाखला: सक्षम प्राधिकर्याने दिलेले जातीचे प्रमाणपत्र (Caste Certificate)
उत्पन्नाचा/Non-Creamy Layer दाखला: चालू आर्थिक वर्षातील वैध नॉन-क्रिमीलेअर प्रमाणपत्र
शैक्षणिक कागदपत्रे: गुणपत्रिका (Mark Sheets), सनद किंवा बोनाफाईड प्रमाणपत्र (Bonafide Certificate)
बँक तपशील: विद्यार्थ्याचे स्वतःचे बँक पासबुक छायाप्रत (विद्यावेतन आणि निधी जमा करण्यासाठी)
इतर: अद्ययावत पासपोर्ट आकाराचा फोटो आणि स्वाक्षरी (Signature)
ऑनलाईन अर्ज कसा करावा?
वनार्टी शिष्यवृत्ती योजना (vanatri shishyvruti yojana) सर्व योजनांचे अर्ज केवळ ऑनलाईन पद्धतीनेच स्वीकारले जातात. अर्ज भरण्यासाठी खालील सोप्या पायऱ्यांचा वापर करा:
अधिकृत संकेतस्थळाला भेट द्या: सर्वप्रथम वनार्टीच्या VANARTI Official Website वर जा.
नवीन नोंदणी (Registration): जर तुम्ही पहिल्यांदाच अर्ज करत असाल, तर VANARTI Registration Page वर जाऊन आपली प्राथमिक माहिती भरा आणि नोंदणी करा.
लॉगईन करा: नोंदणी पूर्ण झाल्यावर मिळालेला User ID आणि Password वापरून VANARTI Student Login पेजवर लॉगईन करा.
योजनेची निवड करा: लॉगईन झाल्यानंतर सध्या सुरु असलेल्या योजनांची (उदा. UPSC, MPSC, JEE/NEET Coaching) यादी दिसेल. त्यातून तुमच्या पात्रतेनुसार योग्य योजनेवर क्लिक करा.
माहिती भरा व कागदपत्रे अपलोड करा: अर्जात विचारलेली सर्व वैयक्तिक, शैक्षणिक आणि पत्त्याची माहिती अचूक भरा. त्यानंतर सर्व आवश्यक कागदपत्रे स्पष्ट दिसेल अशा स्वरूपात अपलोड करा.
अर्ज सबमिट करा: भरलेली सर्व माहिती एकदा पुनरावलोकन (Preview) करून अर्ज अंतिम सबमिट (Submit) करा आणि अर्जाची प्रिंटआऊट काढून स्वतःकडे सुरक्षित ठेवा.
‘वनार्टी शिष्यवृत्ती योजना (vanatri shishyvruti yojana)’ ही संस्था विमुक्त जाती व भटक्या जमातीतील गुणवंत विद्यार्थ्यांसाठी एक आशेचा किरण ठरत आहे. आर्थिक परिस्थितीमुळे उच्च शिक्षण किंवा स्पर्धा परीक्षांच्या महागड्या क्लासेसपासून वंचित राहणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी ही सुवर्णसंधी आहे. जर तुम्ही या प्रवर्गात येत असाल आणि स्पर्धा परीक्षा किंवा प्रवेश परीक्षांची तयारी करत असाल, तर वनार्टीच्या अधिकृत वेबसाईटला नक्की भेट द्या आणि आजच अर्ज करा!
वनार्टी शिष्यवृत्ती योजना (vanatri shishyvruti yojana) ची रचना आणि मुख्य उद्दिष्टे
‘वनार्टी शिष्यवृत्ती योजना (vanatri shishyvruti yojana)’ (वसंतराव नाईक संशोधन व प्रशिक्षण संस्था, नागपूर) ही संस्था विशेषतः विमुक्त जाती (VJ-A) आणि भटक्या जमाती (NT-B, NT-C, NT-D) या प्रवर्गातील तरुण-तरुणींना आर्थिक सहाय्य व मोफत शिक्षण देऊन रोजगाराच्या संधी उपलब्ध करून देते.
उपलब्ध प्रमुख योजनांची सविस्तर माहिती
१. UPSC व MPSC स्पर्धा परीक्षा पूर्व प्रशिक्षण
प्रशिक्षण प्रकार: नामवंत कोचिंग संस्थांद्वारे दिल्ली, पुणे, मुंबई आणि नागपूर सारख्या शहरांमध्ये मोफत ऑफलाईन / निवासी प्रशिक्षण.
निवड प्रक्रिया: वनार्टी शिष्यवृत्ती योजना (vanatri shishyvruti yojana) वनार्टीमार्फत आयोजित केली जाणारी छाननी परीक्षा (CET) आणि गुणांच्या गुणवत्तेनुसार (Merit List) विद्यार्थ्यांची निवड होते.
विद्यावेतन (Stipend):
UPSC कोचिंग: दरमहा ₹१३,००० ते ₹१५,०वा० पर्यंत विद्यावेतन (उपस्थितीनुसार).
MPSC कोचिंग: दरमहा ₹१०,००० विद्यावेतन.
एकदाच मिळणारा आकस्मिक निधी (Contingency): पुस्तके आणि शैक्षणिक साहित्यासाठी ₹१२,००० एकरकमी दिले जातात.
२. JEE / NEET आणि MHT-CET ऑनलाइन कोचिंग
कोणासाठी: इयत्ता ११ वी व १२ वी मध्ये शिकणारे VJNT प्रवर्गातील विद्यार्थी.
कालावधी: २ वर्षे (इयत्ता ११ वी आणि १२ वी दोन्ही वर्षांसाठी).
मिळणारे विशेष फायदे:
मोफत ऑनलाइन क्लासेस आणि टेस्ट सिरीज.
अभ्यासासाठी मोफत ब्रँडेड टॅबलेट (Tab).
ऑनलाइन वर्गांसाठी दरमहा मोफत सिम कार्ड/इंटरनेट डेटा रिचार्ज.
३. बँक, रेल्वे, SSC आणि इतर भरती पूर्व प्रशिक्षण
परीक्षा समाविष्ट: IBPS (बँक PO/Clerk), Railway (RRB), SSC CGL, Police Recruitment, Army Bharti.
प्रशिक्षण कालावधी: साधारणपणे ३ ते ६ महिने.
फायदे: मोफत प्रशिक्षण वर्ग आणि प्रतिमहिना विद्यावेतन (योजनेच्या अटींनुसार).
महत्त्वाच्या अटी आणि नियम
उपस्थितीची अट: विद्यावेतन (Stipend) थेट खात्यात जमा होण्यासाठी प्रशिक्षण वर्गात किमान ७५% हजेरी असणे बंधनकारक आहे.
उत्पन्न मर्यादा: कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न नॉन-क्रिमीलेअर (Non-Creamy Layer) च्या मर्यादेत (सध्या ₹८ लाख/वर्ष) असावे.
एकापेक्षा जास्त लाभ: विद्यार्थी एका वेळी वनार्टीच्या एकाच मुख्य प्रशिक्षण योजनेचा लाभ घेऊ शकतो.
उपयुक्त दुवे आणि संपर्क
अधिकृत संकेतस्थळ: vanarti.maharashtra.gov.in
मुख्यालय: वसंतराव नाईक संशोधन व प्रशिक्षण संस्था (वनार्टी), नागपूर, महाराष्ट्र.
संस्थात्मक पार्श्वभूमी व मुख्य उद्दिष्टे
पूर्ण नाव: वसंतराव नाईक संशोधन व प्रशिक्षण संस्था (नागपूर).
संबंधित विभाग: इतर मागास व बहुजन कल्याण विभाग, महाराष्ट्र शासन.
ध्येय: विमुक्त जाती (VJ-A) आणि भटक्या जमाती (NT-B, NT-C, NT-D) प्रवर्गातील विद्यार्थ्यांना स्पर्धा परीक्षा, उच्च शिक्षण व रोजगाराच्या क्षेत्रात सक्षम करणे.
स्पर्धा परीक्षा प्रशिक्षणाची निवड प्रक्रिया
वनार्टी शिष्यवृत्ती योजना (vanatri shishyvruti yojana) वनार्टीमार्फत दिल्या जाणाऱ्या UPSC, MPSC किंवा इतर स्पर्धा परीक्षांच्या मोफत प्रशिक्षणासाठी विद्यार्थ्यांची निवड खालील टप्प्यांद्वारे केली जाते:
छाननी परीक्षा (Entrance Test / CET): वनार्टीद्वारे राज्यभरात एकाच वेळी निवड चाचणी परीक्षा आयोजित केली जाते.
गुणवत्ता यादी (Merit List): परीक्षेतील गुण आणि सामाजिक प्रवर्गातील आरक्षणाचे निकष लक्षात घेऊन गुणवत्ता यादी जाहीर केली जाते.
कागदपत्र पडताळणी: निवड झालेल्या विद्यार्थ्यांना मूळ कागदपत्रांच्या पडताळणीसाठी (Document Verification) बोलावले जाते.
संस्था निवड: गुणवत्तेनुसार विद्यार्थ्यांना नोंदणीकृत कोचिंग संस्थांमध्ये मोफत प्रवेश दिला जातो.
JEE/NEET टॅबलेट व ऑनलाईन कोचिंग योजना
पात्रता: १० वी उत्तीर्ण होऊन ११ वी विज्ञान शाखेत प्रवेश घेतलेले VJNT प्रवर्गातील विद्यार्थी.
स्वरूप: २ वर्षांचे मोफत ऑनलाईन कोचिंग + टॅबलेट (Tab) + दरमहा स्टडी डेटा (इंटरनेट).
अट: विद्यार्थ्यांनी नियमितपणे ऑनलाईन टेस्ट आणि लेक्चर्स पूर्ण करणे आवश्यक असते.
महत्त्वाचे नियम व अटी
हजेरी अट: विद्यावेतन (Stipend) दरमहा मिळवण्यासाठी प्रशिक्षण वर्गात किमान ७५% उपस्थिती असणे अनिवार्य आहे.
उत्पन्न मर्यादा: विद्यार्थ्याचे कौटुंबिक उत्पन्न नॉन-क्रिमीलेअर (Non-Creamy Layer) मर्यादेत असणे गरजेचे आहे.
लाभ मर्यादा: एका विद्यार्थ्याला वनार्टीच्या एकाच मुख्य प्रशिक्षण योजनेचा लाभ घेता येतो.
‘वनार्टी शिष्यवृत्ती योजना (vanatri shishyvruti yojana)’ संस्थेचे मुख्य विभाग व कार्यप्रणाली
वसंतराव नाईक संशोधन व प्रशिक्षण संस्था (नागपूर) ही संस्था केवळ स्पर्धा परीक्षा प्रशिक्षणापुरती मर्यादित नसून, VJNT प्रवर्गाच्या सर्वांगीण विकासासाठी खालील ४ मुख्य विभागांद्वारे काम करते:
संशोधन विभाग (Research Wing): विमुक्त जाती व भटक्या जमातींच्या सामाजिक, आर्थिक व शैक्षणिक स्थितीचा अभ्यास करणे आणि शासनाला धोरणात्मक शिफारसी करणे.
प्रशिक्षण विभाग (Training Wing): स्पर्धा परीक्षा, कौशल्य विकास, लष्कर/पोलीस भरती पूर्व प्रशिक्षण आयोजित करणे.
योजना व अंमलबजावणी विभाग: शिष्यवृत्ती, टॅबलेट वाटप आणि विद्यावेतन वितरणाची प्रक्रिया नियंत्रित करणे.
सल्लागार व मार्गदर्शक केंद्र: विद्यार्थ्यांना करिअर समुपदेशन (Career Counseling) पुरवणे.
वनार्टीच्या इतर विशेष योजना
कौशल्य विकास प्रशिक्षण (Skill Development): आयटीआय (ITI) किंवा पदविका झालेल्या तरुणांसाठी उद्योजकता विकास व तांत्रिक कौशल्यांचे अल्पमुदतीचे प्रशिक्षण.
MPhil / PhD फेलोशिप (प्रस्तावित/संभाव्य): उच्च संशोधनात सहभागी असणाऱ्या VJNT प्रवर्गातील संशोधक विद्यार्थ्यांसाठी आर्थिक सहाय्य.
महिला सक्षमीकरण उपक्रम: VJNT प्रवर्गातील महिलांसाठी विशेष स्वयंरोजगार व कौशल्य विकास कार्यक्रम.
अर्ज करताना घ्यावयाची काळजी
कागदपत्रांची वैधता: तुमचे ‘नॉन-क्रिमीलेअर’ प्रमाणपत्र चालू आर्थिक वर्षासाठी वैध असणे अत्यंत आवश्यक आहे.
आधार सीडिंग (Aadhaar Seeding): विद्यावेतन (Stipend) थेट खात्यात जमा होण्यासाठी तुमचे बँक खाते आधार कार्डशी लिंक (NPCI Mapping) असणे गरजेचे आहे.
एकच अर्ज नियम: एका नोंदणीकृत खात्यावरून एका वेळी एकाच प्रशिक्षणासाठी पात्रतेनुसार अर्ज करता येतो.
थेट संकेतस्थळ व लॉगिन
अधिकृत पोर्टल: vanarti.in
वनार्टी शिष्यवृत्ती योजना (vanatri shishyvruti yojana) वेबसाईटवरील ‘Latest News’ किंवा ‘Notice Board’ विभागात चालू असलेल्या सर्व योजनांची जाहिरात व अर्जाची थेट लिंक उपलब्ध असते.
संस्थेची उद्दिष्टे आणि कार्यक्षेत्र
वसंतराव नाईक संशोधन व प्रशिक्षण संस्था (नागपूर) ही संस्था विशेषतः VJ-A (विमुक्त जाती) आणि NT-B, NT-C, NT-D (भटक्या जमाती) या सामाजिक प्रवर्गातील तरुण-तरुणींच्या सर्वांगीण विकासासाठी कार्य करते.
मुख्य ध्येय: आर्थिक परिस्थितीमुळे शिक्षण किंवा स्पर्धा परीक्षांच्या तयारीपासून वंचित राहणाऱ्या विद्यार्थ्यांना आर्थिक व शैक्षणिक पाठबळ देणे.
व्याप्ती: महाराष्ट्र राज्यातील सर्व जिल्ह्यांमधील पात्र विद्यार्थी या योजनांचा लाभ घेऊ शकतात.
विविध प्रशिक्षण योजना आणि त्यांची सविस्तर माहिती
१. UPSC Civil Services मोफत प्रशिक्षण
स्थान: दिल्ली, पुणे, मुंबई आणि नागपूर येथील नामांकित कोचिंग संस्थांमध्ये.
मिळणारे फायदे:
मोफत निवासी/ऑफलाईन मार्गदर्शन.
दरमहा ₹१३,००० ते ₹१५,००० पर्यंत विद्यावेतन (उपस्थितीनुसार).
पुस्तके व इतर शैक्षणिक साहित्यासाठी ₹१२,००० एकरकमी निधी.
२. MPSC (राज्यसेवा, गट-ब आणि गट-क) प्रशिक्षण
स्थान: महाराष्ट्रातील प्रमुख शहरांमध्ये.
विद्यावेतन: प्रतिमहिना ₹१०,००० (वर्ग उपस्थिती ७५% पेक्षा जास्त असणे आवश्यक).
कालावधी: योजनेच्या नियमानुसार ६ महिने ते १ वर्ष.
३. JEE / NEET / MHT-CET (इयत्ता ११ वी व १२ वी)
स्वरुप: २ वर्षांचे मोफत ऑनलाईन कोचिंग.
डिजिटल साहित्य: विद्यार्थ्यांना अभ्यासासाठी मोफत टॅबलेट (Tab) आणि ऑनलाईन क्लाससाठी दरमहा इंटरनेट डेटा पॅक.
४. इतर कौशल्य व भरती पूर्व प्रशिक्षण
पोलीस व लष्कर भरती: शारीरिक चाचणी आणि लेखी परीक्षेची पूर्ण तयारी.
बँकिंग व एसएससी: IBPS, SBI, RRB, SSC-CGL परीक्षांसाठी मोफत मार्गदर्शन.
शिक्षक पात्रता (TAIT) व MBA-CAT: व्यावसायिक प्रवेश परीक्षांचे मोफत क्लास.
अर्जासाठी आवश्यक पात्रतेचे निकष
अधिवास: अर्जदार हा महाराष्ट्राचा मूळ रहिवासी असावा.
सामाजिक प्रवर्ग: केवळ VJ-A, NT-B, NT-C, किंवा NT-D प्रवर्गातील विद्यार्थी.
उत्पन्न मर्यादा: विद्यार्थी Non-Creamy Layer (नॉन-क्रिमीलेअर) गटातील असावा (कौटुंबिक वार्षिक उत्पन्न ₹८ लाखांच्या आत).
बँक खाते: विद्यार्थ्याचे स्वतःचे बँक खाते असणे आवश्यक असून ते आधार कार्डशी लिंक (NPCI Active) असणे अनिवार्य आहे.
वनार्टी शिष्यवृत्ती योजना (vanatri shishyvruti yojana) चे मुख्य कार्य आणि उद्दिष्टे
संस्थेचे नाव: वसंतराव नाईक संशोधन व प्रशिक्षण संस्था (नागपूर).
कार्यक्षेत्र: महाराष्ट्र राज्य (सर्व जिल्हे).
लक्ष्यित गट: विमुक्त जाती (VJ-A) आणि भटक्या जमाती (NT-B, NT-C, NT-D) प्रवर्गातील विद्यार्थी आणि तरुण.
उद्दिष्ट: उच्च शिक्षण, स्पर्धा परीक्षा आणि रोजगार निर्मितीच्या क्षेत्रात VJNT प्रवर्गातील विद्यार्थ्यांचा सहभाग वाढवणे व त्यांना आर्थिक व तांत्रिक सहाय्य देणे.
निवड प्रक्रिया कशी असते?
जाहिरात व ऑनलाईन अर्ज: वनार्टीच्या संकेतस्थळावर वेळोवेळी विविध कोर्सेससाठी जाहिरात प्रसिद्ध केली जाते.
छाननी परीक्षा (CET): पात्र अर्जांमधून गुणवत्तेवर आधारित निवडीसाठी वनार्टी प्रवेश परीक्षा (Entrance Exam) आयोजित करते.
गुणवत्ता यादी व समुपदेशन: परीक्षेतील गुण आणि सामाजिक आरक्षण नियमांनुसार अंतिम यादी जाहीर केली जाते.
अर्ज करताना आवश्यक असलेल्या प्रमुख अटी
हजेरीची अट: विद्यावेतन मिळण्यासाठी प्रशिक्षण वर्गांमध्ये ७५% पेक्षा जास्त उपस्थिती अनिवार्य आहे.
नॉन-क्रिमीलेअर: अर्जदाराकडे चालू आर्थिक वर्षातील वैध Non-Creamy Layer दाखला असणे आवश्यक आहे.
बँक खाते: विद्यावेतन थेट खात्यात (DBT) जमा होत असल्याने बँक खाते आधारशी (NPCI Active) जोडलेले असावे.
संस्थात्मक धोरण व मुख्य उद्दिष्टे
स्वायत्त संस्था: वसंतराव नाईक संशोधन व प्रशिक्षण संस्था (नागपूर) ही महाराष्ट्र शासनाच्या इतर मागास व बहुजन कल्याण विभागांतर्गत कार्यरत असलेली एक स्वायत्त संस्था आहे.
उद्दिष्ट: विमुक्त जाती (VJ-A) आणि भटक्या जमाती (NT-B, NT-C, NT-D) या प्रवर्गातील नॉन-क्रिमीलेअर गटातील विद्यार्थ्यांचे सामाजिक, आर्थिक आणि शैक्षणिक सक्षमीकरण करणे.
व्याप्ती: संपूर्ण महाराष्ट्र राज्यातील पात्र विद्यार्थी या संस्थात्मक वनार्टी शिष्यवृत्ती योजना (vanatri shishyvruti yojana) चा लाभ घेऊ शकतात.
विविध प्रशिक्षण योजना आणि मिळणारे फायदे
१. UPSC Civil Services मोफत प्रशिक्षण
मार्गदर्शन: दिल्ली, पुणे, मुंबई आणि नागपूर येथील नामवंत कोचिंग संस्थांमार्फत मोफत ऑफलाइन व निवासी मार्गदर्शन.
विद्यावेतन: दरमहा ₹१३,००० ते ₹१५,००० पर्यंत विद्यावेतन (७५% हजेरीच्या अटीवर).
आकस्मिक निधी: पुस्तके व अभ्यासाच्या साहित्यासाठी ₹१२,००० एकरकमी निधी.
२. MPSC (राज्यसेवा, गट-ब व गट-क) प्रशिक्षण
मार्गदर्शन: महाराष्ट्रातील प्रमुख शहरांमधील अधिकृत केंद्रांवर मोफत वर्ग.
विद्यावेतन: प्रतिमहिना ₹१०,००० विद्यावेतन (७५% हजेरी अनिवार्य).
३. JEE / NEET आणि MHT-CET ऑनलाइन कोचिंग
पात्रता: ११ वी विज्ञान शाखेत प्रवेश घेतलेले VJNT प्रवर्गातील विद्यार्थी.
स्वरूप: २ वर्षांचे मोफत ऑनलाइन कोचिंग.
डिजिटल सुविधा: अभ्यासासाठी मोफत ब्रँडेड टॅबलेट (Tab) आणि दरमहा मोफत इंटरनेट डेटा पॅक.
४. इतर भरती पूर्व व कौशल्य प्रशिक्षण
लष्कर व पोलीस भरती: शारीरिक व लेखी परीक्षेची मोफत तयारी.
बँकिंग, SSC व रेल्वे: IBPS, RRB, SSC-CGL परीक्षांसाठी विशेष मार्गदर्शन वर्ग.
व्यावसायिक परीक्षा: TAIT (शिक्षक अभियोग्यता) आणि MBA-CAT प्रवेश परीक्षांचे मोफत क्लास.
पात्रता व आवश्यक कागदपत्रे
वनार्टी शिष्यवृत्ती योजना (vanatri shishyvruti yojana) विद्यार्थी महाराष्ट्राचा मूळ रहिवासी असावा.
केवळ VJ-A, NT-B, NT-C, NT-D या सामाजिक प्रवर्गातील विद्यार्थी.
कुटुंब नॉन-क्रिमीलेअर (Non-Creamy Layer) गटात मोडणारे असावे.
आवश्यक कागदपत्रे:
आधार कार्ड
महाराष्ट्राचा अधिवास दाखला (Domicile Certificate)
जातीचे प्रमाणपत्र (Caste Certificate)
वैध नॉन-क्रिमीलेअर प्रमाणपत्र (NCL)
संबंधित शैक्षणिक गुणपत्रिका / बोनाफाईड प्रमाणपत्र
बँक पासबुक (खाते आधार कार्डशी linked / Direct Benefit Transfer साठी Active असणे अनिवार्य)
ऑनलाईन अर्ज प्रक्रिया
वनार्टीच्या vanarti.in या अधिकृत संकेतस्थळाला भेट द्या.
‘New Registration’ लिंकवर जाऊन आपली प्राथमिक माहिती भरून खाते तयार करा.
मिळालेल्या युझर आयडी व पासवर्डने Student Login करा.
उपलब्ध वनार्टी शिष्यवृत्ती योजना (vanatri shishyvruti yojana) योजनांमधून (उदा. UPSC, MPSC, JEE/NEET Coaching) आपल्या पात्रतेनुसार योजनेची निवड करा.
विचारलेली माहिती अचूक भरून सर्व आवश्यक कागदपत्रे स्पष्ट स्वरूपात अपलोड करा आणि अर्ज सबमिट (Submit) करा.
संस्थात्मक उद्दिष्टे आणि कार्यपद्धती
उद्दिष्ट: विमुक्त जाती (VJ-A) व भटक्या जमाती (NT-B, NT-C, NT-D) या प्रवर्गातील नॉन-क्रिमीलेअर गटातील विद्यार्थ्यांचे शैक्षणिक, आर्थिक व सामाजिक सक्षमीकरण करणे.
अंमलबजावणी: ही संस्था महाराष्ट्र शासनाच्या इतर मागास व बहुजन कल्याण विभागाच्या वनार्टी शिष्यवृत्ती योजना (vanatri shishyvruti yojana) अंतर्गत स्वायत्तपणे (Autonomous) कार्य करते.
कार्यान्वयन: स्पर्धा परीक्षांचे मोफत शिक्षण, विद्यावेतन (Stipend), ऑनलाईन कोचिंगसाठी डिजिटल साधने आणि शैक्षणिक साहित्यासाठी थेट आर्थिक मदत दिली जाते.
आवश्यक कागदपत्रे आणि निकष
अर्ज करताना खालील कागदपत्रे अचूक व स्पष्ट स्वरूपात असणे आवश्यक आहे:
सामाजिक प्रवर्ग: विमुक्त जाती (VJ-A) किंवा भटक्या जमाती (NT-B, NT-C, NT-D) मधील असणे अनिवार्य.
इतर पुरावे: महाराष्ट्राचा रहिवासी दाखला (Domicile Certificate), जातीचा दाखला (Caste Certificate), आधार कार्ड.
बँक खाते: वनार्टी शिष्यवृत्ती योजना (vanatri shishyvruti yojana) विद्यार्थ्याचे स्वतःचे बँक खाते आधार कार्डशी (NPCI Active/Aadhaar Seeding) जोडलेले असावे, जेणेकरून विद्यावेतन (Stipend) थेट खात्यात (DBT) जमा होईल.
संस्थात्मक माहिती व मुख्य ध्येय
संस्थेचे नाव: वनार्टी शिष्यवृत्ती योजना (vanatri shishyvruti yojana) संस्था (नागपूर).
शासकीय विभाग: इतर मागास व बहुजन कल्याण विभाग, महाराष्ट्र शासन.
उद्दिष्ट: विमुक्त जाती (VJ-A) व भटक्या जमाती (NT-B, NT-C, NT-D) प्रवर्गातील नॉन-क्रिमीलेअर गटातील विद्यार्थ्यांचे सामाजिक, आर्थिक आणि शैक्षणिक सक्षमीकरण करणे.
आवश्यक कागदपत्रे आणि अटी
सामाजिक प्रवर्ग: विमुक्त जाती (VJ-A) किंवा भटक्या जमाती (NT-B, NT-C, NT-D) मधील असणे अनिवार्य.
नॉन-क्रिमीलेअर प्रमाणपत्र (NCL): चालू वर्षातील वैध Non-Creamy Layer प्रमाणपत्र.
इतर पुरावे: महाराष्ट्राचा रहिवासी दाखला (Domicile Certificate), जातीचा दाखला (Caste Certificate), आधार कार्ड, पदवी/शालेय गुणपत्रिका.
बँक खाते: विद्यार्थ्याचे स्वतःचे बँक खाते आधारशी जोडलेले (NPCI Active / Direct Benefit Transfer साठी) असणे आवश्यक आहे.
संस्थात्मक माहिती व वैधानिक आधार
संस्थेचे स्वरूप: वसंतराव नाईक संशोधन व प्रशिक्षण संस्था ही महाराष्ट्र शासनाच्या इतर मागास व बहुजन कल्याण विभागाच्या अंतर्गत काम करणारी एक स्वायत्त संस्था (Autonomous Institute) आहे.
कार्यालय: नागपूर (महाराष्ट्र).
उद्दिष्ट: विमुक्त जाती (VJ-A) आणि भटक्या जमाती (NT-B, NT-C, NT-D) प्रवर्गातील विद्यार्थ्यांचे शैक्षणिक, सामाजिक व आर्थिक सक्षमीकरण करणे.
जाहिरात आणि ऑनलाईन अर्ज प्रक्रिया
जाहिरात: वनार्टी शिष्यवृत्ती योजना (vanatri shishyvruti yojana) वनार्टीच्या अधिकृत संकेतस्थळावर (vanarti.in) आणि राज्यातील प्रमुख वृत्तपत्रांमध्ये प्रवेश परीक्षेची (CET) जाहिरात प्रसिद्ध केली जाते.
अर्ज करणे: पात्र विद्यार्थ्यांना (VJ-A, NT-B, NT-C, NT-D प्रवर्गातील नॉन-क्रिमीलेअर गट) ऑनलाईन नोंदणी करून या प्रशिक्षणासाठी अर्ज करावा लागतो.