प्रधानमंत्री श्रम योगी मानधन योजना (pm shram yogi mandhan yojana) भारतातील एक खूप मोठी लोकसंख्या असंगठित क्षेत्रात काम करते. यामध्ये रोजंदारीवर काम करणारे मजूर, रिक्षाचालक, फेरीवाले, बांधकाम मजूर, मोची, आणि घरकाम करणाऱ्या महिलांचा समावेश होतो. या कामगारांचे उत्पन्न निश्चित नसते आणि वयोवृद्ध झाल्यावर त्यांच्याकडे सुरक्षिततेचे कोणतेही साधन नसते. हीच अडचण ओळखून भारत सरकारच्या श्रम आणि रोजगार मंत्रालयाने १५ फेब्रुवारी २०१९ रोजी ‘प्रधानमंत्री श्रम योगी मानधन योजना’ सुरू केली.
सरकारी आकडेवारीनुसार, भारतात सुमारे ४२ कोटी लोक असंगठित क्षेत्रात कार्यरत आहेत. या सर्व आर्थिकदृष्ट्या कमकुवत असणाऱ्या कामगारांना त्यांच्या वृद्धापकाळात नियमित पेन्शन देऊन आर्थिकदृष्ट्या स्वावलंबी बनवणे हा या योजनेचा मुख्य उद्देश आहे.
प्रधानमंत्री श्रम योगी मानधन योजना (pm shram yogi mandhan yojana) काय आहे?
प्रधानमंत्री श्रम योगी मानधन योजना (pm shram yogi mandhan yojana) ही असंगठित क्षेत्रातील कामगारांसाठी केंद्र सरकारची एक स्वैच्छिक आणि अंशदायी पेन्शन योजना आहे. याचा अर्थ असा की, या योजनेत सामील होणे ऐच्छिक आहे आणि लाभार्थीला त्यांच्या वयानुसार दरमहा ठराविक रक्कम जमा करावी लागते. pm shram yogi mandhan yojana योजनेचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे, जितकी रक्कम लाभार्थी जमा करेल, तितकीच (५०:५० च्या प्रमाणात) समान रक्कम केंद्र सरकार देखील त्याच्या पेन्शन खात्यात जमा करते.
जेव्हा लाभार्थीचे वय ६० वर्षे पूर्ण होईल, तेव्हा त्याला सरकारकडून दरमहा ₹३,००० ची निश्चित किमान पेन्शन मिळण्यास सुरुवात होईल. यामुळे कामगारांना वयाच्या उत्तरार्धात कोणावरही अवलंबून राहावे लागणार नाही.
प्रधानमंत्री श्रम योगी मानधन योजना (pm shram yogi mandhan yojana) च्या मुख्य तरतुदी आणि वैशिष्ट्ये जाणून घेऊया .
या प्रधानमंत्री श्रम योगी मानधन योजना (pm shram yogi mandhan yojana) ची रचना अतिशय विचारपूर्वक करण्यात आली असून, कामगारांच्या गरजा लक्षात घेऊन यामध्ये अनेक लवचिक तरतुदी करण्यात आल्या आहेत.
किमान आणि कमाल वय: या योजनेत सहभागी होण्यासाठी कामगाराचे वय किमान १८ वर्षे ते कमाल ४० वर्षे दरम्यान असणे आवश्यक आहे.
निश्चित पेन्शन: ६० वर्षांचे वय पूर्ण झाल्यानंतर लाभार्थीला दरमहा ₹३,००० (वार्षिक ₹३६,०००) पेन्शन आयुष्यभर दिली जाते.
मासिक उत्पन्न मर्यादा: या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी कामगाराचे मासिक उत्पन्न ₹१५,००० किंवा त्यापेक्षा कमी असणे अनिवार्य आहे.
कमीतकमी योगदान: वयानुसार मासिक योगदान ₹५५ ते ₹२०० च्या दरम्यान असते. १८ व्या वर्षी योजनेत सामील झाल्यास दरमहा फक्त ₹५५ भरावे लागतील, तर ४० व्या वर्षी सामील झाल्यास दरमहा ₹२०० भरावे लागतील. एका वर्षात जास्तीत जास्त योगदान ₹२,४०० पेक्षा जास्त असू शकत नाही.
प्रधानमंत्री श्रम योगी मानधन योजना (pm shram yogi mandhan yojana) अंतर्गत फायदे आणि विशेष नियम जाणून घेऊया .
पैसे जमा करत असताना किंवा पेन्शन सुरू असताना काही अनपेक्षित घटना घडल्यास, या योजनेमध्ये कामगाराच्या कुटुंबाला सुरक्षा देणारे अनेक नियम समाविष्ट आहेत.
१. कौटुंबिक पेन्शन
पेन्शन सुरू असताना जर दुर्दैवाने लाभार्थीचा मृत्यू झाला, तर त्याच्या पती किंवा पत्नीला कौटुंबिक पेन्शन म्हणून मूळ पेन्शनच्या ५०% रक्कम (म्हणजेच दरमहा ₹१,५००) मिळण्याचा अधिकार असेल. ही कौटुंबिक पेन्शन फक्त पती/पत्नीसाठीच लागू आहे, मुलांसाठी किंवा इतर नातेवाईकांसाठी नाही.
२. ६० वर्षांपूर्वी मृत्यू झाल्यास मिळणारे पर्याय
योजना सुरू ठेवण्याचा पर्याय: जर एखाद्या लाभार्थीने नियमित पैसे भरले आहेत, परंतु ६० वर्षे वय पूर्ण होण्यापूर्वीच त्याचा मृत्यू झाला, तर त्याच्या पती किंवा पत्नीला उर्वरित कालावधीसाठी नियमित योगदान देऊन ही योजना पुढे चालू ठेवण्याचा पूर्ण अधिकार असेल.
योजनेतून बाहेर पडण्याचा पर्याय: जर पती किंवा पत्नीला ही योजना पुढे चालवायची नसेल, तर ते योजनेतून बाहेर पडू शकतात. अशा वेळी लाभार्थीने जमा केलेले एकूण पैसे, त्यावर फंडातून मिळालेले प्रत्यक्ष व्याज किंवा बचत बँकेचा चालू व्याजदर (या दोन्हीपैकी जे जास्त असेल ते) जोडून संपूर्ण रक्कम परत केली जाते.
३. योजनेतून वेळेपूर्वी बाहेर पडण्याचे लवचिक नियम
असंघठित क्षेत्रातील कामगारांचे काम आणि उत्पन्न अनिश्चित असते. त्यामुळे ते कधीही योजना सोडू शकतात. यासाठी खालील नियम आहेत:
१० वर्षांपेक्षा कमी कालावधीत बाहेर पडल्यास: जर ग्राहक योजना सुरू झाल्यापासून १० वर्षांच्या आत बाहेर पडला, तर त्याने जमा केलेली रक्कम फक्त बचत बँकेच्या (Saving Bank) व्याजदरासह परत केली जाईल.
१० वर्षे किंवा अधिक काळानंतर बाहेर पडल्यास: जर ग्राहकाने १० वर्षे किंवा त्याहून अधिक काळ योगदान दिले असेल, परंतु ६० वर्षे पूर्ण होण्यापूर्वी तो बाहेर पडला, तर त्याचा हिस्सा फंडातून मिळालेल्या प्रत्यक्ष व्याजासह किंवा बचत बँकेच्या व्याजासह (जे जास्त असेल ते) परत दिला जाईल.
पात्रता निकष जाणून घेऊया .
प्रधानमंत्री श्रम योगी मानधन योजना (pm shram yogi mandhan yojana) चा लाभ घेण्यासाठी अर्जदाराने खालील अटी पूर्ण करणे आवश्यक आहे.
अर्जदार हा अनिवार्यपणे असंघठित क्षेत्रातील श्रमिक असावा (उदा. फेरीवाले, रिक्षाचालक, बांधकाम मजूर, वीटभट्टी कामगार, मोची, घरगुती कामगार, शेतमजूर इत्यादी).
1) वय मर्यादा १८ ते ४० वर्षे दरम्यान असावी.
2) मासिक उत्पन्न ₹१५,०००/- किंवा त्यापेक्षा कमी असावे.
3) अर्जदाराकडे बचत बँक खाते किंवा जन धन खाते असणे आवश्यक आहे, ज्याला आयएफएससी (IFSC) कोड असावा.
4) अर्जदाराकडे स्वतःचा मोबाईल नंबर असणे अनिवार्य आहे.
अपात्रता कोणाला लाभ मिळणार नाही?
खालील प्रवर्गातील व्यक्ती या योजनेसाठी पात्र ठरत नाहीत.
कोणताही आयकर दाता या योजनेचा भाग होऊ शकत नाही.
संघठित क्षेत्रात औपचारिक रोजगार असलेले नागरिक.
ज्यांचे आधीपासूनच खालील सरकारी भविष्य निर्वाह निधी किंवा विमा योजनांमध्ये खाते आहे:
कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधी संघटना
राष्ट्रीय पेन्शन प्रणाली
कर्मचारी राज्य विमा निगम
प्रधानमंत्री श्रम योगी मानधन योजना (pm shram yogi mandhan yojana) साठी लागणारी आवश्यक कागदपत्रे जाणून घेऊया .
1) नोंदणी करण्यासाठी खालील कागदपत्रे सोबत असणे आवश्यक आहे.
2) आधार कार्ड
3) बचत बँक खाते पासबुक किंवा जन-धन खाते पासबुक
4) सक्रिय मोबाईल नंबर
5) स्व-प्रमाणन नोंदणी करताना मी असंगठित कामगार असून अटी पूर्ण करतो, असे घोषणापत्र (हे ऑनलाईन अंगठा/स्वाक्षरीद्वारे होते).
ऑनलाईन अर्ज प्रक्रिया जाणून घेऊया .
या प्रधानमंत्री श्रम योगी मानधन योजना (pm shram yogi mandhan yojana) साठी नोंदणी करण्याची प्रक्रिया अतिशय सोपी असून ती सामान्य सेवा केंद्रा द्वारे पूर्ण केली जाते.
१: पात्र कामगाराने आपल्या जवळील कोणत्याही सामान्य सेवा केंद्रात जावे.
२: केंद्रावरील व्हीएलई तुमचा आधार क्रमांक, आधार कार्डवर असलेले तुमचे अचूक नाव आणि जन्मतारीख सिस्टीममध्ये नोंदवेल. ही माहिती यूआईडीएआई डेटाबेसद्वारे त्वरित सत्यापित केली जाईल.
३: त्यानंतर व्हीएलई तुमची इतर माहिती जसे की बँक खाते तपशील, मोबाईल नंबर, ईमेल आयडी, पती/पत्नी आणि वारसदाराचे नाव नोंदवेल. याच वेळी पात्रतेचे स्व-प्रमाणन डिजिटल पद्धतीने पूर्ण केले जाईल.
४: सिस्टीम तुमच्या वयानुसार तुमचे मासिक योगदान स्वतः मोजेल. पहिल्या महिन्याचे योगदान तुम्हाला व्हीएलईला रोख स्वरूपात द्यावे लागेल. व्हीएलई तुम्हाला त्याची पावती देईल.
५: कॉम्प्युटरमधून एक नामांकन फॉर्म आणि ऑटो-डेबिट मँडेट (बँकेतून पैसे कापून घेण्याची परवानगी) प्रिंट होईल. त्यावर ग्राहकाला स्वाक्षरी करावी लागेल. व्हीएलई हा फॉर्म स्कॅन करून सिस्टीमवर अपलोड करेल.
६: ही प्रक्रिया पूर्ण होताच एक विशिष्ट श्रम योगी पेन्शन खाते संख्या तयार होईल आणि ‘श्रम योगी कार्ड’ लगेच प्रिंट करून ग्राहकाला दिले जाईल.
पुढील पायऱ्या आणि ऑटो-डेबिट सुविधा जाणून घेऊया .
एसएमएस सूचना: नोंदणी झाल्यानंतर ग्राहकाच्या मोबाईलवर ऑटो-डेबिट सुविधा सुरू झाल्याचा संदेश येईल. तसेच दरमहा खात्यातून पैसे कापले गेल्यावर मिनी-स्टेटमेंटचा मेसेज येईल.
खात्यात पुरेशी शिल्लक: पहिल्या महिन्यानंतरचे सर्व हप्ते दरमहा तुमच्या लिंक केलेल्या बँक खात्यातून किंवा जन-धन खात्यातून एका निश्चित तारखेला स्वतःच वजा होतील. त्यामुळे ग्राहकाने आपल्या बँक खात्यात पुरेशी रक्कम ठेवणे आवश्यक आहे, जेणेकरून दंड किंवा व्याज आकारले जाणार नाही.
तक्रार निवारण आणि मदत केंद्र जाणून घेऊया .
प्रधानमंत्री श्रम योगी मानधन योजना (pm shram yogi mandhan yojana) संदर्भात काही समस्या असल्यास किंवा माहिती हवी असल्यास खालील सुविधा उपलब्ध आहेत.
टोल-फ्री क्रमांक: ग्राहक २४ तास सुरू असणाऱ्या 1800 267 6888 या क्रमांकावर थेट संपर्क साधू शकतात.
डिजिटल पोर्टल: ‘MyScheme’ वेब पोर्टल किंवा श्रम आणि रोजगार मंत्रालयाच्या अधिकृत मोबाईल ॲप्लिकेशनवर डिजिटल पद्धतीने तक्रार नोंदवण्याची सोय उपलब्ध आहे.
वयानुसार पैशांचा तक्ता जाणून घेऊया .
या प्रधानमंत्री श्रम योगी मानधन योजना (pm shram yogi mandhan yojana) त तुम्ही ज्या वयात सामील होता, त्यानुसार तुमचा मासिक हप्ता ठरतो. ६० वर्षांचे होईपर्यंत तुम्हाला दरमहा ही रक्कम भरावी लागते. जितकी रक्कम तुम्ही भरणार, तितकीच रक्कम सरकार तुमच्या खात्यात जमा करणार.
काही प्रमुख वयानुसार मासिक हप्त्यांचा तक्ता खालीलप्रमाणे आहे:
| सामील होण्याचे वय | सामील होण्याचे वय | सरकारचा मासिक हिस्सा (₹) | एकूण दरमहा जमा रक्कम (₹) |
| १८ वर्षे | ₹ ५५ |
₹ ५५ |
₹ ११० |
| २० वर्षे | ₹ ६१ | ₹ ६१ | ₹१२२ |
| २५ वर्षे | ₹ ८० | ₹ ८० | ₹ १६० |
| ३० वर्षे | ₹ १०५ | ₹ १०५ | ₹ २१० |
| ३५ वर्षे | ₹ १५० | ₹ १५० | ₹ ३०० |
| ४० वर्षे | ₹ २०० | ₹ २०० | ₹ ४०० |
खाते बंद किंवा स्थगित पडल्यास काय करावे?
जर काही कारणास्तव तुमच्या बँक खात्यात पैसे नसल्यामुळे तुमचे मासिक हप्ते थकले, तर तुमचे पेन्शन खाते स्थगित होते. परंतु, हे खाते तुम्ही पुन्हा सुरू करू शकता:
खाते पुन्हा सुरू करण्याची पद्धत: लाभार्थी थकीत असलेली सर्व रक्कम आणि बँकेने किंवा सरकारने ठरवलेला अल्प दंड एकत्र भरून आपले खाते पुन्हा सुरू करू शकतो.
दंड किती असतो? हा दंड खूप मोठा नसतो. योजनेच्या नियमांनुसार जो काही नाममात्र व्याज किंवा दंड असेल, तो भरून खाते पूर्ववत करता येते.
कुठे जावे? खाते पुन्हा सुरू करण्यासाठी तुम्हाला पुन्हा जवळच्या सीएससी केंद्रात जाऊन थकीत रक्कम जमा करावी लागेल.
६० वर्षांनंतर पेन्शन कशी मिळते?
जेव्हा तुमचे वय ६० वर्षे पूर्ण होईल, तेव्हा तुमचे मासिक योगदान (पैसे भरणे) बंद होईल.
यानंतर, दरमहा ₹३,००० ची पेन्शन थेट तुमच्या लिंक केलेल्या बचत बँक खात्यात ऑटो-क्रेडिट (Auto-Credit) द्वारे जमा केली जाईल. म्हणजेच तुम्हाला दरमहा कुठेही जाण्याची गरज पडणार नाही.
तुमच्या जवळील नोंदणी केंद्र कसे शोधायचे?
pm shram yogi mandhan yojana योजनेचा फॉर्म भरण्यासाठी तुम्हाला कॉम्प्युटर सेंटर किंवा ‘सामान्या सेवा केंद्रात’ जावे लागते.
तुमच्या गावात किंवा शहरात जे ‘आपले सरकार सेवा केंद्र’ किंवा ‘महा-ई-सेवा केंद्र’ असते, तेच सीएससी केंद्र म्हणून काम करते.
तुम्ही सरकारच्या अधिकृत maadhan.in किंवा myscheme.gov.in या वेबसाईटवर जाऊन ‘Find My CSC’ या पर्यायाद्वारे तुमच्या भागातील अधिकृत केंद्राचा पत्ता शोधू शकता.
काही विशेष महत्त्वाच्या गोष्टी
बँक खाते बदलणे: जर तुम्ही तुमचे बँक खाते बदलले, तर त्वरित सीएससी केंद्रात जाऊन नवीन बँक खात्याचा तपशील अपडेट करा, जेणेकरून ऑटो-डेबिट प्रक्रियेत अडचण येणार नाही.
नॉमिनी (वारसदार): फॉर्म भरताना तुमच्या पती/पत्नीचे नाव वारसदार म्हणून नक्की नोंदवा, कारण नियमांनुसार फक्त पती किंवा पत्नीलाच ५०% कौटुंबिक पेन्शन मिळण्याचा अधिकार आहे.
खात्याचे वर्गीकरण आणि अंशतः पैसे काढणे
अनेक कामगारांना प्रश्न पडतो की, आणीबाणीच्या काळात किंवा पैशांची अत्यंत गरज असताना या खात्यातून काही पैसे काढता येतात का?
या योजनेमध्ये अंशतः (अर्धे-अधुरे) पैसे काढण्याची सोय नाही.
जर तुम्हाला पैशांची गरज असेल, तर तुम्हाला योजना पूर्णपणे बंद करूनच (Exit) तुमचे पैसे परत मिळवावे लागतील. अर्धवट पैसे काढून योजना चालू ठेवता येत नाही.
पेन्शन फंडचे व्यवस्थापन जाणून घेऊया .
तुम्ही आणि सरकार जमा करत असलेला हा पैसा कुठे जातो आणि तो सुरक्षित आहे का?
pm shram yogi mandhan yojana योजनेचे संपूर्ण व्यवस्थापन भारतीय आयुर्विमा महामंडळ (LIC) कडे सोपवण्यात आले आहे.
LIC हे या योजनेचे पेन्शन फंड मॅनेजर म्हणून काम करते आणि ६० वर्षांनंतर पेन्शन देण्याची संपूर्ण जबाबदारी देखील LIC चीच असते. त्यामुळे तुमचे पैसे केंद्र सरकार आणि LIC कडे पूर्णपणे सुरक्षित राहतात.
जर लाभार्थी अपंग झाला तर काय?
जर एखाद्या कामगाराने नियमित योगदान दिले आहे, परंतु ६० वर्षे वय पूर्ण होण्यापूर्वीच तो एखाद्या अपघातामुळे किंवा आजारपणामुळे कायमचा अपंग झाला आणि पुढे हप्ते भरण्यास असमर्थ ठरला, तर त्याला दोन पर्याय मिळतात:
त्याचा पती किंवा पत्नी नियमित मासिक हप्ता भरून ही योजना पुढे चालू ठेवू शकतात.
किंवा, लाभार्थी योजनेतून बाहेर पडू शकतो. अशा वेळी त्याने जमा केलेले पैसे फंडातून मिळालेल्या प्रत्यक्ष व्याजासह किंवा बचत बँकेच्या व्याजासह (जे जास्त असेल ते) संपूर्ण परत केले जातात.
चुकीची माहिती देऊन नोंदणी केल्यास काय होते?
जर एखाद्या व्यक्तीने स्वतःची माहिती लपवून (उदा. तो संघठित क्षेत्रात काम करत असताना किंवा आयकर दाता असतानाही) या योजनेत नोंदणी केली, तर तपासणी दरम्यान त्याचे खाते त्वरित रद्द केले जाते.
अशा वेळी त्याने जमा केलेली रक्कम फक्त बचत बँकेच्या व्याजदरासह त्याला परत केली जाते आणि सरकारचा हिस्सा काढून घेतला जातो.
ऑनलाईन सेल्फ-एनरोलमेंट (स्वतः अर्ज करण्याची पद्धत)
जर तुम्हाला सीएससी (CSC) केंद्रात जायचे नसेल, तर तुम्ही स्वतः देखील मोबाईल किंवा कॉम्प्युटरवरून अर्ज करू शकता:
श्रम मंत्रालयाच्या maadhan.in या अधिकृत पोर्टलवर जा.
तिथे ‘Enrollment’ या पर्यायावर क्लिक करून ‘Self Enrollment’ निवडा.
तुमचा मोबाईल नंबर टाकून ओटीपी (OTP) द्वारे लॉग-इन करा.
तुमची वैयक्तिक माहिती, बँक खाते आणि ओळख तपशील भरा.
तुमच्या बँकेचे ‘ऑटो-डेबिट मॅंडेट’ ऑनलाईन सबमिट करा.
इतर पेन्शन योजनांसोबत तुलना (अटल पेन्शन योजना विरुद्ध PM-SYM)
अनेक कामगारांना ‘अटल पेन्शन योजना’ (APY) आणि ‘PM-SYM’ मधील फरक समजत नाही.
अटल पेन्शन योजना (APY): यामध्ये बँक खाते असलेल्या कोणत्याही भारतीय नागरिकाला (वय १८ ते ४०) प्रवेश मिळतो, मग तो संघठित क्षेत्रातील असो वा असंगठित. यात पेन्शनची रक्कम ₹१,००० ते ₹५,००० पर्यंत निवडता येते.
pm shram yogi mandhan yojana योजना: ही योजना फक्त आणि फक्त असंगठित क्षेत्रातील गरीब कामगारांसाठीच राखीव आहे. यामध्ये पेन्शनची रक्कम ₹३,००० निश्चित आहे आणि यात सरकार स्वतः तुमच्या बरोबरीचे ५०% योगदान देते.
बँक खाते आणि पडताळणी प्रक्रिया
थेट लाभ हस्तांतरण (DBT): ६० वर्षांनंतर मिळणारी पेन्शन ही ‘Direct Benefit Transfer’ म्हणजेच डीबीटीद्वारे थेट तुमच्या खात्यात जमा होते. त्यामुळे तुमचे बँक खाते तुमच्या आधार कार्डशी लिंक असणे अनिवार्य आहे.
जर तुमचे बँक खाते आधारशी लिंक नसेल, तर ६० वर्षांनंतर पेन्शन जमा होण्यात तांत्रिक अडचणी येऊ शकतात.
‘श्रम योगी कार्ड’ हरवल्यास काय करावे?
नोंदणी केल्यानंतर मिळणारे ‘श्रम योगी पेन्शन कार्ड’ (Unikal Pension Account Number – KPAN) जर हरवले किंवा खराब झाले, तर काळजी करण्याची गरज नाही.
तुम्ही कोणत्याही जवळच्या सीएससी (CSC) केंद्रात जाऊन तुमचा मोबाईल नंबर किंवा आधारद्वारे ते कार्ड पुन्हा डाऊनलोड करू शकता.
यासाठी सीएससी केंद्राला सरकारद्वारे ठरवलेले अगदी नाममात्र शुल्क (Duplicate Card Fee) द्यावे लागू शकते.
स्थलांतर झाल्यास योजना कशी चालवावी?
असंघटित क्षेत्रातील कामगार (उदा. बांधकाम मजूर किंवा ऊसतोड कामगार) कामासाठी अनेकदा एका गावातून दुसऱ्या गावात किंवा एका राज्यातून दुसऱ्या राज्यात स्थलांतर करतात.
पूर्ण लवचिकता : ही योजना केंद्र सरकारची असल्याने संपूर्ण भारतात लागू आहे. तुम्ही भारतात कुठेही गेलात, तरी तुमच्या बँक खात्यातून पैसे ऑटो-डेबिट होत राहतील.
जर तुम्ही बँक बदलली, तरच तुम्हाला नवीन बँकेचा तपशील जवळच्या सीएससी केंद्रात जाऊन अपडेट करावा लागेल.
कायदेशीर वारसदार बदलणे जाणून घेऊया .
जर योजनेच्या सुरुवातीला तुम्ही वारसदार (Nominee) म्हणून कोणाचे नाव नोंदवले नसेल किंवा लग्न झाल्यानंतर तुम्हाला पती/पत्नीचे नाव जोडायचे असेल, तर तुम्ही सीएससी केंद्रात जाऊन किंवा maadhan.in या अधिकृत पोर्टलवर लॉगिन करून वारसदाराचे नाव बदलू किंवा अपडेट करू शकता.
लक्षात ठेवा, पेन्शनधारकाच्या मृत्यूनंतर कौटुंबिक पेन्शन (५०% रक्कम) मिळण्याचा पहिला कायदेशीर हक्क केवळ पती किंवा पत्नीचाच असतो.
इतर सामाजिक सुरक्षा योजनांसोबत समन्वय जाणून घेऊया .
अनेक कामगारांना प्रश्न पडतो की ते इतर सरकारी योजनांचा लाभ घेत असतील, तर ही योजना लागू होते का?
जर तुम्ही राज्य सरकार किंवा केंद्र सरकारच्या इतर कामगार कल्याणकारी योजनांचे (उदा. बांधकाम कामगार कल्याण मंडळ – BOCW, किंवा इतर महामंडळे) सभासद असाल आणि त्यांच्याकडून काही आर्थिक मदत किंवा विमा मिळत असेल, तरीही तुम्ही या पेन्शन योजनेसाठी पात्र आहात.
फक्त अट एकच आहे की, तुम्ही ‘आयकर दाता’ किंवा EPFO/NPS/ESIC चे सदस्य नसावेत.
बँक खात्यातील ‘इन्सुफिशियंट फंड’ (पैसे कमी असणे) आणि त्याचे परिणाम
दरमहा खात्यातून पैसे ऑटो-डेबिट होतात. जर एखाद्या महिन्यात खात्यात पैसे नसतील तर काय होते?
सवलतीचा कालावधी : जर एखाद्या विशिष्ट महिन्यात खात्यात पैसे नसल्यामुळे हप्ता कट झाला नाही, तर सरकार लगेच खाते बंद करत नाही. कामगाराला पुढील महिन्यात मागील थकबाकीसह पैसे भरण्याची संधी दिली जाते.
बँकेचे चार्जेस: जर खात्यात पैसे नसल्यामुळे ऑटो-डेबिट ‘बाउन्स’ झाले, तर बँक काही वेळा स्वतःचे पेनल्टी चार्जेस लावू शकते. त्यामुळे दरमहा हप्त्याची तारीख येण्यापूर्वी खात्यात पुरेशी शिल्लक ठेवणे नेहमी फायदेशीर ठरते.
पूर्वी आपण कायमच्या संपूर्ण अपंगत्वाबद्दल पाहिले, परंतु जर कामगाराला अंशात्मक अपंगत्व आले (ज्यामुळे तो पूर्वीसारखे काम करू शकत नाही, पण हप्ते भरू शकतो):
अशा वेळी लाभार्थी स्वतःचा मासिक हप्ता कमी करू शकत नाही. त्याला योजनेच्या नियमाप्रमाणे ठरलेला पूर्ण हप्ताच भरावा लागेल. जर हप्ता भरणे अशक्य झाले, तर तो योजना बंद करून जमा झालेले पैसे व्याजासह परत घेऊ शकतो. केंद्र सरकारची देखरेख आणि निधीची सुरक्षा या योजनेवर कोणाचे नियंत्रण असते ही योजना पूर्णपणे केंद्रीय श्रम आणि रोजगार मंत्रालयाद्वारे चालवली जाते.
pm shram yogi mandhan yojana योजनेच्या अंमलबजावणीवर आणि निधीवर लक्ष ठेवण्यासाठी एक उच्चस्तरीय ‘राष्ट्रीय सामाजिक सुरक्षा मंडळ’ स्थापन करण्यात आले आहे. त्यामुळे या निधीमध्ये कोणताही फेरफार किंवा फसवणूक होण्याची शक्यता नसते.
डिजिटल पासबुक आणि ट्रॅकिंग जाणून घेऊया .
नोंदणी झाल्यानंतर लाभार्थी maadhan.in या अधिकृत पोर्टलवर जाऊन आपल्या मोबाईल नंबर आणि ओटीपी (OTP) द्वारे स्वतःचे ‘ऑनलाईन डॅशबोर्ड’ पाहू शकतात.
या डॅशबोर्डवर तुम्ही आतापर्यंत किती हप्ते भरले आहेत, सरकारचा हिस्सा कधी जमा झाला आणि तुमच्या खात्याची सध्याची स्थिती काय आहे.