शैक्षणिक सहाय्य योजना (shaikshanik sahaya yojana) शिक्षण हे प्रत्येक विद्यार्थ्याच्या उज्ज्वल भविष्याची पायाभरणी असते. परंतु, अनेकदा आर्थिक अडचणींमुळे अनेक प्रज्ञावंत विद्यार्थ्यांना आपले शिक्षण मध्येच सोडावे लागते किंवा इच्छित उच्च शिक्षण घेता येत नाही. हीच बाब लक्षात घेऊन भारत सरकार, महाराष्ट्र शासन आणि विविध स्थानिक स्वराज्य संस्थांद्वारे दरवर्षी अनेक प्रकारच्या ‘शैक्षणिक सहाय्य योजना’ (Educational Assistance Schemes) राबविल्या जातात.
शैक्षणिक सहाय्य योजना (shaikshanik sahaya yojana) म्हणजे काय?
शैक्षणिक सहाय्य योजना (shaikshanik sahaya yojana) ही मुख्यत्वे आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल घटक (EWS), मागासवर्गीय (SC, ST, OBC, VJNT, SBC), आणि असंघटित/बांधकाम कामगारांच्या पाल्यांसाठी तयार केलेली एक कल्याणकारी योजना आहे.
या शैक्षणिक सहाय्य योजना (shaikshanik sahaya yojana) मुख्य उद्देश हा आहे की, अर्थाभावी कोणताही गुणवंत विद्यार्थी शिक्षणापासून वंचित राहू नये. याअंतर्गत विद्यार्थ्यांना खालील प्रकारे मदत केली जाते:
थेट आर्थिक अनुदान (Direct Cash Benefit)
शिक्षण शुल्क (Tuition Fee) आणि परीक्षा शुल्क माफी
वसतिगृह आणि निर्वाह भत्ता सहाय्य
उच्च शिक्षणासाठी विशेष शिष्यवृत्ती
महाराष्ट्रातील प्रमुख शैक्षणिक सहाय्य योजना (shaikshanik sahaya yojana) योजना (२०२६)
महाराष्ट्रात विविध वर्गांतील विद्यार्थ्यांसाठी अनेक विभागांमार्फत योजना चालवल्या जातात. त्यापैकी मुख्य योजनांची माहिती खालीलप्रमाणे आहे:
महाराष्ट्र कामगार कल्याण मंडळ / BOCW शैक्षणिक सहाय्य योजना (shaikshanik sahaya yojana)
ही शैक्षणिक सहाय्य योजना (shaikshanik sahaya yojana) विशेषतः राज्यातील नोंदणीकृत बांधकाम कामगार आणि असंघटित क्षेत्रातील कामगारांच्या पाल्यांसाठी अतिशय वरदान ठरली आहे.
पात्रतेचे निकष:
विद्यार्थ्याचे पालक महाराष्ट्र कामगार कल्याण मंडळाकडे किंवा इमारत व इतर बांधकाम कामगार कल्याणकारी मंडळाकडे (BOCW) नोंदणीकृत कामगार असावेत (नोंदणी सद्यस्थितीत Active असावी).
विद्यार्थी १०वी किंवा १२वीच्या परीक्षेत किमान ५०% किंवा त्याहून अधिक गुणांनी उत्तीर्ण झालेला असावा.
शैक्षणिक सहाय्य योजना (shaikshanik sahaya yojana) योजनेचे फायदे:
७वी ते १०वी: ₹५,००० पर्यंत वार्षिक मदत.
११वी व १२वी: ₹१०,००० पर्यंत शैक्षणिक मदत.
पदवी, ITI व डिप्लोमा: ₹२०,००० ते ₹२५,००० पर्यंत अनुदान.
वैद्यकीय (MBBS) किंवा अभियांत्रिकी (Engineering): ₹५०,००० ते ₹१ लाख पर्यंतची विशेष शिष्यवृत्ती.
पोस्ट मॅट्रिक स्कॉलरशिप (मागासवर्गीय विद्यार्थ्यांसाठी)
महाराष्ट्रातील समाज कल्याण विभागामार्फत महाडीबीटी (MahaDBT) पोर्टलद्वारे ही लोकप्रिय शैक्षणिक सहाय्य योजना (shaikshanik sahaya yojana) राबवली जाते.
पात्रतेचे निकष:
विद्यार्थी महाराष्ट्राचा कायमचा रहिवासी असावा.
SC / ST प्रवर्गासाठी: कौटुंबिक वार्षिक उत्पन्न ₹२,५०,००० किंवा त्यापेक्षा कमी असावे.
OBC / VJNT / SBC प्रवर्गासाठी: कौटुंबिक वार्षिक उत्पन्न नियम व प्रवर्गांनुसार ₹१,५०,००० ते ₹२,००,००० च्या आत असावे.
शैक्षणिक सहाय्य योजना (shaikshanik sahaya yojana) योजनेचे फायदे:
पात्र विद्यार्थ्यांचे संपूर्ण शिक्षण शुल्क आणि परीक्षा शुल्क शासन भरते/माफ करते.
भारतरत्न डॉ. बी. आर. आंबेडकर स्वाधार योजना (SC साठी): सरकारी वसतिगृहात प्रवेश न मिळालेल्या विद्यार्थ्यांना थेट राहण्याचा, खाण्याचा आणि पुस्तकांचा खर्च (वार्षिक ₹४३,००० ते ₹६०,०००) थेट बँक खात्यात दिला जातो.
ज्ञानज्योती सावित्रीबाई फुले आधार योजना (VJNT/SBC साठी): निवासासाठी ₹३८,००० ते ₹६०,००० पर्यंत वार्षिक आर्थिक सहाय्य.
राजर्षी छत्रपती शाहू महाराज शिक्षण शुल्क शिष्यवृत्ती योजना (EBC / EWS / Open)
पात्रता: ज्यांचे कौटुंबिक वार्षिक उत्पन्न ₹८ लाखांपेक्षा कमी आहे आणि ज्यांना इतर आरक्षणाचा लाभ मिळत नाही असे खुल्या प्रवर्गातील विद्यार्थी.
फायदे: व्यावसायिक व उच्च शिक्षणाच्या शिक्षण शुल्कात (Tuition Fee) ५०% सूट/माफी दिली जाते.
पुणे महानगरपालिका (PMC) शैक्षणिक सहाय्य योजना (shaikshanik sahaya yojana)
पात्रता: विद्यार्थी पुणे महानगरपालिका हद्दीतील रहिवासी असावा आणि १०वी/१२वीत ७०% ते ८०% गुण मिळालेले असावेत.
फायदे: पुढील शिक्षणासाठी ₹१५,००० ते ₹२५,००० पर्यंतची थेट आर्थिक मदत.
दिव्यांग (PwD) विद्यार्थ्यांसाठी विशेष योजना
पात्रता: ४०% किंवा त्याहून अधिक अपंगत्व असलेले विद्यार्थी.
फायदे: मोफत शिक्षणासोबत प्रवास भत्ता, वाचक भत्ता आणि विशेष उपकरणांसाठी आर्थिक मदत.
आवश्यक कागदपत्रांची चेकलिस्ट
अर्ज करताना खालील सर्व कागदपत्रे वेळेवर आणि योग्य स्वरूपात तयार ठेवणे अत्यंत आवश्यक आहे:
१. विद्यार्थ्याशी संबंधित कागदपत्रे:
आधार कार्ड: मोबाईल नंबर आणि सक्रिय बँक खात्याशी (DBT Enabled) लिंक असणे अनिवार्य.
गुणपत्रके (Marksheets): १०वी, १२वी किंवा मागील सर्व सत्रांचे (Semesters) गुणपत्रक.
बोनाफाईड प्रमाणपत्र (Bonafide Certificate) & फी पावती: चालू शैक्षणिक वर्षाची मूळ पावती.
रहिवासी दाखला (Domicile Certificate): सक्षम प्राधिकरणाने दिलेला.
शाळा सोडल्याचा दाखला (TC / LC): जन्माच्या पुराव्यासाठी.
२. पालकांशी व प्रवर्गाशी संबंधित कागदपत्रे:
उत्पन्नाचा दाखला (Income Certificate): चालू आर्थिक वर्षाचा (तहसीलदार स्वाक्षरीचा/डिजिटल).
जातीचे प्रमाणपत्र (Cast Certificate) & जात वैधता (Cast Validity): उच्च व व्यावसायिक अभ्यासक्रमांसाठी वैधता आवश्यक.
कामगार नोंदणी कार्ड: कामगार कल्याण योजनेसाठी पालकांचे जिवंत (Active) कार्ड.
३. बँक व इतर तपशील:
बँक पासबुक: बँक खाते विद्यार्थ्याच्या नावे असणे व IFSC कोड स्पष्ट दिसणे आवश्यक.
रेशन कार्ड (Ration Card)
स्वयंघोषणा पत्र (Self Declaration/Affidavit)
सर्व कागदपत्रे मूळ (Original) प्रतीवरून स्कॅन केलेली असावीत (Size: 50 KB ते 250 KB). तुमचे बँक खाते Direct Benefit Transfer (DBT) द्वारे आधारशी लिंक असणे आवश्यक आहे.
अर्ज कसा करावा?
MahaDBT पोर्टलवरून अर्ज करण्याची प्रक्रिया:
अधिकृत संकेतस्थळाला भेट द्या: mahadbt.maharashtra.gov.in वर जा.
नवीन नोंदणी: ‘New Applicant Registration’ वर क्लिक करून आधार पडताळणीद्वारे युझर आयडी आणि पासवर्ड तयार करा.
प्रोफाइल अपडेट करा: वैयक्तिक माहिती, पत्ता, जात, उत्पन्न आणि शैक्षणिक तपशील अचूक भरा.
योजना निवडा: तुमच्या समाज कल्याण किंवा संबंधित विभागानुसार योग्य योजनेची निवड करा.
कागदपत्रे अपलोड व सबमिट: विचारलेली सर्व कागदपत्रे अपलोड करा, माहिती तपासा आणि ‘Submit’ बटनावर क्लिक करा.
कामगार कल्याण मंडळ (BOCW) पोर्टलवरून अर्ज करण्याची प्रक्रिया:
पोर्टलला भेट द्या: mahabocw.in वर जा.
नोंदणी व पडताळणी: ‘New Registration’ वर क्लिक करून पालकांचा कामगार नोंदणी क्रमांक व OTP द्वारे पडताळणी करा.
माहिती व कागदपत्रे: शैक्षणिक माहिती भरा आणि १०वी/१२वी गुणपत्रक, बोनाफाईड, कामगार ओळखपत्र इत्यादी अपलोड करा.
सबमिट करा: फॉर्म सबमिट करून मिळालेला Application Reference Number जतन करा.
अर्जाची स्थिती (Application Status) कशी तपासावी?
MahaDBT वर: लॉगिन करून ‘My Applied Scheme’ विभागावर क्लिक करा.
BOCW वर: होमपेजवरील ‘Check Claim Status’ वर क्लिक करून अर्ज क्रमांक टाका.
Status चे अर्थ:
Under Scrutiny: अर्ज शासकीय कर्मचाऱ्याकडून तपासला जात आहे.
Approved: अर्ज मंजूर झाला असून शिष्यवृत्ती लवकरच खात्यात जमा होईल.
Pending for Re-apply: अर्जात चूक किंवा अस्पष्ट कागदपत्र असल्यास दुरुस्तीसाठी परत आला आहे.
Rejected: अर्ज नाकारला गेला आहे (कारण तिथे दर्शवले जाते).
हेल्पलाईन आणि संपर्क (Contact Details)
MahaDBT टोल-फ्री क्रमांक: 022-49150800 (सकाळी ९:०० ते संध्याकाळी ६:००)
BOCW कामगार कल्याण हेल्पलाईन: 1800-8892-816 (Email: info@mahabocw.in)
पुणे महानगरपालिका (PMC) कॉल सेंटर: 1800-1030-222
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
प्र.१: एकाच वेळी दोन वेगवेगळ्या सरकारी शिष्यवृत्तींचा लाभ घेता येतो का?
उत्तर: नाही, शासकीय नियमांनुसार विद्यार्थी एका शैक्षणिक वर्षात एकाच सरकारी शिष्यवृत्ती योजनेचा लाभ घेऊ शकतो.
प्र.२: अर्ज मंजूर झाला आहे की नाही हे कसे तपासावे?
उत्तर: तुम्ही ज्या पोर्टलवर अर्ज केला आहे (उदा. महाडीबीटी), तिथे लॉगिन करून ‘My Applied Scheme’ मध्ये सद्यस्थिती पाहू शकता.
शैक्षणिक सहाय्य योजना (shaikshanik sahaya yojana) २०२६ ही राज्यातील हजारो विद्यार्थ्यांच्या स्वप्नांना पंख देण्याचे काम करत आहे. जर तुम्ही किंवा तुमच्या ओळखीतील कोणी विद्यार्थी या योजनेच्या अटींमध्ये बसत असेल, तर शेवटच्या तारखेची वाट न पाहता त्वरित सर्व कागदपत्रे जमा करून ऑनलाईन अर्ज भरावा.
प्रमुख शैक्षणिक सहाय्य योजना (shaikshanik sahaya yojana) (SC प्रवर्गासाठी)
भारत सरकार पोस्ट-मॅट्रिक शिष्यवृत्ती (SC)
१०वी नंतर पुढील उच्च शिक्षण (Diploma, Graduation, Post-Graduation, Ph.D.) घेणाऱ्या अनुसूचित जातीच्या विद्यार्थ्यांसाठी ही सर्वात महत्त्वाची योजना आहे.
कौटुंबिक उत्पन्न मर्यादा: पालकांचे वार्षिक उत्पन्न ₹२,५०,२०० (अडीच लाख) किंवा त्यापेक्षा कमी असावे.
फायदे:
महाविद्यालयाचे १००% शिक्षण शुल्क (Tuition Fee) आणि परीक्षा शुल्क (Exam Fee) शासन थेट भरते.
विद्यार्थ्याला दरमहा निर्वाह भत्ता (Maintenance Allowance) दिला जातो.
राजर्षी छत्रपती शाहू महाराज गुणवत्ता शिष्यवृत्ती
१०वी आणि १२वीच्या परीक्षेत उत्तम गुण मिळवणाऱ्या SC विद्यार्थ्यांसाठी ही विशेष गुणवत्ता शिष्यवृत्ती आहे.
पात्रता: १०वी किंवा १२वीत किमान ७५% गुण मिळवणे आवश्यक.
फायदे: पुढील शिक्षणासाठी विशेष आर्थिक प्रोत्साहन रक्कम दिली जाते.
वसतिगृह आणि निवासासाठी विशेष योजना
भारतरत्न डॉ. बी. आर. आंबेडकर स्वाधार योजना
ज्या SC विद्यार्थ्यांना शासकीय वसतिगृहात (Government Hostel) प्रवेश मिळालेला नाही, अशा विद्यार्थ्यांना शहरात राहून शिक्षण घेण्यासाठी ही योजना आर्थिक मदत करते.
पात्रता: विद्यार्थी १०वी नंतरच्या व्यावसायिक किंवा बिगर-व्यावसायिक अभ्यासक्रमात शिकत असावा आणि पालकांचे उत्पन्न ₹२.५० लाखांच्या आत असावे.
फायदे:
भोजन, निवास (राहणे) आणि पुस्तकांच्या खर्चासाठी वार्षिक ₹४३,००० ते ₹६०,००० (शहराच्या वर्गीकरणानुसार) थेट विद्यार्थ्याच्या बँक खात्यात जमा केले जातात.
आवश्यक कागदपत्रे
या योजनांचा लाभ घेण्यासाठी खालील कागदपत्रे आवश्यक आहेत:
जातीचे प्रमाणपत्र (Caste Certificate): सक्षम प्राधिकरणाने (उपजिल्हाधिकारी/उपविभागीय अधिकारी) दिलेले.
जातीचे वैधता प्रमाणपत्र (Caste Validity): उच्च व व्यावसायिक अभ्यासक्रमांसाठी अनिवार्य.
उत्पन्नाचा दाखला (Income Certificate): तहसीलदार स्वाक्षरीचा (चालू वर्षाचा).
आधार कार्ड: बँक खात्याशी आणि मोबाईल नंबरशी DBT Active (Linked) असणे अनिवार्य.
गुणपत्रक (Marksheet): १०वी, १२वी किंवा मागील सत्रांचे गुणपत्रक.
बोनाफाईड प्रमाणपत्र व फी पावती: चालू वर्षाचे.
रहिवासी दाखला (Domicile Certificate)
बँक पासबुक आणि रेशन कार्ड
अर्ज कसा करावा?
MahaDBT पोर्टलला भेट द्या: mahadbt.maharashtra.gov.in
New Student Registration वर क्लिक करून आधार कार्डद्वारे नोंदणी करा.
Profile Fill Up: वैयक्तिक माहिती, जात, उत्पन्न आणि शैक्षणिक तपशील अचूक भरा.
Select Scheme: Social Justice and Special Assistance Department (समाज कल्याण विभाग) निवडून तुमच्या योजनेचा अर्ज सबमिट करा.
राजर्षी शाहू महाराज परदेशी शिष्यवृत्ती योजना (महाराष्ट्र शासन)
महाराष्ट्र शासनाच्या सामाजिक न्याय व विशेष सहाय्य विभागाद्वारे ही योजना राबवली जाते. दरवर्षी राज्यातील SC प्रवर्गातील विद्यार्थ्यांना पदव्युत्तर पदवी (Master’s Degree) आणि पीएचडी (Ph.D.) साठी परदेशात जाण्यासाठी ही शिष्यवृत्ती दिली जाते.
मुख्य फायदे:
१००% ट्यूशन फी (Tuition Fee): परदेशी विद्यापीठाची संपूर्ण शिक्षण फी थेट विद्यापीठाला किंवा शासनाकडून दिली जाते.
निर्वाह भत्ता (Living Allowance): राहण्याचा आणि खाण्याचा खर्च म्हणून अमेरिकेसाठी सुमारे $15,400/वर्ष आणि युकेसाठी £9,900/वर्ष (अंदाजे ₹१० ते १३ लाख प्रतिवर्ष) मिळतात.
विमान प्रवास खर्च: भारतातून जाण्या-येण्याचा इकॉनॉमी क्लासचा विमान प्रवास खर्च.
इतर खर्च (Contingency Allowance): पुस्तके, संगणक, आणि स्थानिक प्रवासासाठी वार्षिक सुमारे $1,500 / £1,100 अतिरिक्त भत्ता.
पात्रतेचे प्रमुख निकष:
रहिवासी व जात: विद्यार्थी महाराष्ट्राचा मूळ रहिवासी आणि अनुसूचित जाती (SC) किंवा नवबौद्ध प्रवर्गातील असावा.
उत्पन्न मर्यादा: कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न ₹८,००,००० (८ लाख) पेक्षा कमी असावे.
वयोमर्यादा: पदव्युत्तर (Master’s) साठी ३५ वर्षे आणि पीएचडी (Ph.D.) साठी ४० वर्षांपेक्षा कमी.
विद्यापीठ रँकिंग (QS Ranking): विद्यार्थ्यांनी जगातील Top 200 QS World University Ranking मध्ये येणाऱ्या परदेशी विद्यापीठात Unconditional Offer Letter (बिनशर्त प्रवेश) मिळवलेला असावा.
नॅशनल ओव्हरसीज स्कॉलरशिप – NOS (केंद्र सरकार)
केवळ महाराष्ट्रच नव्हे, तर भारत सरकारच्या सामाजिक न्याय आणि सक्षमीकरण मंत्रालयाद्वारे (Ministry of Social Justice and Empowerment) संपूर्ण भारतातील SC विद्यार्थ्यांसाठी ‘National Overseas Scholarship (NOS)’ ही केंद्रीय शैक्षणिक सहाय्य योजना (shaikshanik sahaya yojana)चालवली जाते.
मुख्य फायदे:
ट्यूशन फी, वैद्यकीय विमा (Health Insurance), वार्षिक निर्वाह भत्ता आणि विमान प्रवास खर्च थेट केंद्र सरकारकडून केला जातो.
पात्रतेचे प्रमुख निकष:
उत्पन्न मर्यादा: कौटुंबिक उत्पन्न ₹८,००,००० (८ लाख) पेक्षा कमी असावे.
गुण: मागील पदवी परीक्षेत किमान ६०% गुण असणे अनिवार्य.
QS Ranking: जागतिक रँकिंगमध्ये Top 500 मध्ये येणाऱ्या विद्यापीठात प्रवेश मिळालेला असावा.
आवश्यक प्रमुख कागदपत्रे
मूळ जातीचे प्रमाणपत्र (Caste Certificate) आणि जात वैधता (Caste Validity Certificate)
परदेशी विद्यापीठाचे Unconditional Offer Letter
पासपोर्ट (Valid Passport)
चालू आर्थिक वर्षाचा सक्षम प्राधिकरणाचा उत्पन्नाचा दाखला
महाराष्ट्राचा रहिवासी दाखला (Domicile Certificate)
१०वी, १२वी आणि पदवी/पदव्युत्तर गुणपत्रके व पदवी प्रमाणपत्र
दोन राजपत्रित अधिकाऱ्यांची (Gazetted Officer) शिफारस पत्रे (LORs)
अर्ज कसा आणि कुठे करावा?
महाराष्ट्र शासन (राजर्षी शाहू महाराज योजना): socialjustice-fs.trti-maha.in किंवा सामाजिक न्याय विभागाच्या अधिकृत संकेतस्थळावरून (sjsa.maharashtra.gov.in) जाहिरात प्रसिद्ध झाल्यावर ऑनलाईन फॉर्म भरावा लागतो.
केंद्र सरकार (NOS Scheme): nosmsje.gov.in या अधिकृत पोर्टलवरून ऑनलाईन अर्ज सादर करावा लागतो.
MahaDBT पोर्टलवर नवीन नोंदणी करण्याची टप्प्याटप्प्याने प्रक्रिया (Step-by-Step Guide)
1.अधिकृत संकेतस्थळाला भेट द्या:
सर्वप्रथम mahadbt.maharashtra.gov.in या अधिकृत वेबसाईटवर जा. मुख्य पानावर उजव्या बाजूला ‘New Applicant Registration’ (नवीन अर्जदार नोंदणी) या पर्यायावर क्लिक करा.
2.वैयक्तिक तपशील व लॉगिन आयडी तयार करा:युझरनेम आणि पासवर्ड.
Applicant Name: विद्यार्थ्याचे नाव (आधार कार्डवर आहे तसेच) टाका.
Create Username & Password: तुमचा आवडता युझरनेम आणि एक मजबूत पासवर्ड (उदा. Student@123) तयार करा.
Email & Mobile Verification: तुमचा मोबाईल नंबर आणि ई-मेल आयडी टाकून Get OTP वर क्लिक करा. आलेला OTP (वन टाईम पासवर्ड) टाकून व्हेरिफाय करून घ्या.
शेवटी ‘Register’ बटनावर क्लिक करा.
3.आधार पडताळणी (Aadhaar Authentication):आधार कार्ड लिंकिंग.
नोंदणी यशस्वी झाल्यानंतर युझरनेम व पासवर्ड वापरून ‘Applicant Login’ करा.
लॉगिन केल्यावर ‘Are you Aadhaar holder?’ असा प्रश्न विचारला जाईल, तिथे ‘Yes’ निवडा.
तुमचा १२ अंकी आधार क्रमांक प्रविष्ट करा.
Authentication Type: OTP हा पर्याय निवडा (तुमच्या आधारशी लिंक असलेल्या मोबाईलवर OTP येईल). OTP टाकून पडताळणी पूर्ण करा.
4.प्रोफाइल माहिती भरा (Profile Completion):सर्वात महत्त्वाचा टप्पा (6 Steps).
डॅशबोर्डवर डाव्या बाजूला ‘Profile’ पर्यायावर क्लिक करा. येथे खालील ६ विभागांमधील माहिती भरावी लागते:
Personal Information: नाव, जन्मतारीख, मोबाईल नंबर, लिंग, वैवाहिक स्थिती इत्यादी.
Address Information: कायमचा आणि सध्याचा पत्ता (Address, District, Taluka, Pincode).
Other Information: आई-वडिलांचा व्यवसाय, उत्पन्न दाखल्याचा तपशील आणि जात/प्रवर्ग (Caste Details).
Current Course Details: सध्या शिकत असलेल्या कॉलेजचे नाव, कोर्स, वर्ष आणि प्रवेश प्रकार (CAP/Management).
Past Qualification Details: १०वी, १२वी किंवा मागील सत्रांचे (Marksheets) व गुणांचा तपशील.
Hostel Details: तुम्ही हॉस्टेलमध्ये राहता की नाही (Day Scholar / Hosteller) याची माहिती.
5.कागदपत्रे अपलोड करा (Documents Upload):मूळ कागदपत्रे.
विचारल्यानुसार चालू वर्षाचा उत्पन्नाचा दाखला, जातीचे प्रमाणपत्र, डोमिसाईल (रहिवासी दाखला), मार्कशीट, आणि बोनाफाईड/फी पावती स्कॅन करून (PDF/JPEG, 50 KB ते 250 KB) अपलोड करा.
6.योग्य योजना निवडा व अर्ज सबमिट करा:
प्रोफाइल १००% पूर्ण झाल्यानंतर ‘All Schemes’ या पर्यायावर जा.
तुमच्या विभागानुसार (उदा. Social Justice and Special Assistance Department किंवा Tribal Development Department) योग्य योजना निवडा.
योजनेच्या अटी तपासून ‘Apply’ वर क्लिक करा.
सर्व माहिती पुन्हा एकदा तपासून ‘Submit’ बटनावर क्लिक करा. अर्जाची Print काढून जतन करा.
मोबाईलचा वापर करून (सर्वात सोपा मार्ग)
CamScanner किंवा Adobe Scan ॲप वापरा:
CamScanner किंवा Adobe Scan ॲप डाउनलोड करा.
कागदपत्राचा फोटो काढा (Scanner Mode मध्ये).
Save / Export करताना ‘Compress’ चा पर्याय निवडा.
तिथे Low, Medium, किंवा High Quality निवडून कागदपत्राची साईज २५० KB च्या आत आणून PDF / JPG मध्ये सेव्ह करा.
ऑनलाईन मोबाईल ब्राऊजरवरून (No App Required):
मोबाईलच्या क्रोम ब्राऊजरवर जा आणि “Compress Image Online” किंवा “Compress PDF” सर्च करा (उदा. ilovepdf.com किंवा tinyjpg.com).
तुमचे कागदपत्र अपलोड करा.
साईज ऑटोमॅटिक कमी (Compress) होईल. ते तपास सरकारी पोर्टलसाठी २५० KB पेक्षा कमी झाले आहे का याची खात्री करा आणि Download वर क्लिक करा.
कॉम्प्युटर / लॅपटॉपवर (MS Paint द्वारे)
तुमच्याकडे कॉम्प्युटर किंवा लॅपटॉप असेल, तर कोणत्याही सॉफ्टवेअरशिवाय MS Paint वापरून साईज कमी करता येते:
फोटोवर Right Click करा -> Open With -> Paint निवडा.
वरच्या मेनूमध्ये ‘Resize’ पर्यायावर क्लिक करा.
‘Percentage’ किंवा ‘Pixels’ निवडा (उदा. १०० ऐवजी ५० किंवा ६० करा).
OK वर क्लिक करा आणि File -> Save As -> JPEG Picture म्हणून सेव्ह करा.
फोटोची साईज आपोआप २५० KB पेक्षा कमी होईल.
बँक खाते आधार DBT सोबत कसे लिंक करावे?
जर तुमचे बँक खाते आधारशी DBT साठी लिंक नसेल, तर खालील सोप्या स्टेप्स वापरा:
बँकेच्या शाखेत (Branch) जाऊन ऑफलाइन पद्धत (सर्वात यशस्वी मार्ग):
तुमच्या बँकेच्या शाखेत (Branch) जा.
बँक कर्मचार्याकडे ‘Aadhaar Seeding Form’ किंवा ‘NPCI Mapping Form’ मागा.
अर्जामध्ये तुमचा बँक खाते क्रमांक, आधार क्रमांक आणि नाव अचूक भरा.
‘I want to receive Direct Benefit Transfer (DBT) in this account’ या पर्यायासमोर बरोबरची (✓) खूण करा.
अर्जासोबत तुमच्या आधार कार्डची प्रत आणि बँक पासबुकची प्रत जोडून बँक अधिकार्याकडे जमा करा.
साधारणपणे २ ते ४ कामकाजाच्या दिवसांत (Working Days) तुमचे खाते आधार DBT सह लिंक होते.
बँक ॲप किंवा नेट बँकिंगद्वारे (काही प्रमुख बँकांसाठी):
SBI, Bank of Baroda, HDFC, ICICI किंवा Union Bank यांसारख्या बँकांचे Net Banking / Mobile App वापरत असल्यास, तुम्ही Service Request -> Aadhaar Seeding / NPCI Mapping या पर्यायावर जाऊन ऑनलाईन रिक्वेस्ट पाठवू शकता.
आधार DBT / सेडिंग स्टेटस कसे तपासावे?
तुमचे बँक खाते आधार DBT सोबत लिंक झाले आहे की नाही हे तपासण्याचे २ सोपे मार्ग आहेत:
१: MahaDBT पोर्टलवरून थेट स्टेटस तपासणे (Recommended)
mahadbt.maharashtra.gov.in वर Applicant Login करा.
तुमच्या डॅशबोर्डवर ‘Profile’ किंवा मुख्य पानावर ‘Check Aadhaar Bank Seeding Status’ असा पर्याय दिसेल, त्यावर क्लिक करा.
प्रणाली थेट तुमच्या आधार लिंकिंगची स्थिती दर्शवेल:
Active / Seeded: तुमचे खाते यशस्वीपणे जोडलेले आहे (तुम्ही अर्ज करू शकता).
Not Seeded / Inactive: खाते अजुन लिंक झालेले नाही (वर दिलेल्या पद्धतीनुसार बँकेत जाऊन फॉर्म भरावा लागेल).
२: UIDAI (आधार) च्या अधिकृत संकेतस्थळावरून तपासणे
myaadhaar.uidai.gov.in वर जा.
तुमचा आधार क्रमांक आणि मोबाईलवर आलेला OTP टाकून Login करा.
‘Bank Seeding Status’ या पर्यायावर क्लिक करा.
स्क्रिनवर तुमच्या बँकेचे नाव आणि Bank Seeding Status: Active असे दिसेल.
फॉर्म ऑनलाईन डाउनलोड कसा करावा?
तुम्ही थेट NPCI (National Payments Corporation of India) च्या अधिकृत संकेतस्थळावरून हा फॉर्म डाउनलोड करू शकता:
ब्राऊजरमध्ये सर्च करा: Google वर NPCI Aadhaar Seeding Form PDF किंवा Aadhaar DBT Bank Seeding Form PDF असे सर्च करा.
अधिकृत लिंक: NPCI च्या अधिकृत वेबसाईटवरून (npci.org.in) किंवा महाडीबीटी/कोणत्याही बँकेच्या वेबसाईटवरून मिळालेली PDF फाइल डाउनलोड करा.
प्रिंट काढून घ्या: डाउनलोड केलेल्या PDF ची १ ए-४ (A4) साईजची प्रिंट काढून घ्या.
फॉर्ममध्ये कोणती माहिती भरावी?
फॉर्म प्रिंट केल्यानंतर खालील माहिती अचूक भरा:
Bank Name & Branch: तुमच्या बँकेचे नाव आणि शाखेचे नाव.
Account Number: तुमचा सक्रिय बँक खाते क्रमांक.
Name as per Aadhaar: तुमच्या आधार कार्डवर जसे नाव आहे तसेच नाव.
Aadhaar Number: तुमचा १२ अंकी आधार क्रमांक.
Option Selection: “I wish to seed my Aadhaar with NPCI mapper to receive Direct Benefit Transfer (DBT)” या पर्यायावर खूण (✓) करा.
Signature/Thumb Impression: अर्जाच्या शेवटी विद्यार्थ्याची स्वाक्षरी किंवा अंगठा.