मुख्यमंत्री तीर्थ दर्शन योजना (mukhyamantri tirth darshan yojana) भारतात वृद्धापकाळात तीर्थयात्रेला जाणे हे प्रत्येक जेष्ठ नागरिकाचे स्वप्न असते. मात्र, आर्थिक परिस्थिती किंवा प्रवासातील अडचणींमुळे अनेक वृद्धांना आपल्या आयुष्यात हे स्वप्न पूर्ण करता येत नाही. हीच बाब लक्षात घेऊन विविध राज्य सरकारांनी (जसे की महाराष्ट्र, मध्य प्रदेश, दिल्ली आणि छत्तीसगड) ‘मुख्यमंत्री तीर्थ दर्शन योजना (mukhyamantri tirth darshan yojana)’ सुरू केली आहे.
या मुख्यमंत्री तीर्थ दर्शन योजना (mukhyamantri tirth darshan yojana) योजनेअंतर्गत ६० वर्षे किंवा त्याहून अधिक वयाच्या नागरिकांना देशातील प्रमुख तीर्थक्षेत्रांचे मोफत दर्शन घडवले जाते. जर तुमच्या घरात किंवा ओळखीच्या वर्तुळात जेष्ठ नागरिक असतील, तर ही मुख्यमंत्री तीर्थ दर्शन योजना (mukhyamantri tirth darshan yojana) त्यांच्यासाठी अत्यंत फायदेशीर ठरू शकते.
मुख्यमंत्री तीर्थ दर्शन योजना (mukhyamantri tirth darshan yojana) योजनेची मुख्य वैशिष्ट्ये जाणून घेऊया .
पूर्णपणे मोफत प्रवास: या मुख्यमंत्री तीर्थ दर्शन योजना (mukhyamantri tirth darshan yojana) योजनेअंतर्गत लाभार्थ्यांना प्रवासासाठी एकही रुपया खर्च करावा लागत नाही. रेल्वे किंवा बसचे भाडे, राहण्याची व्यवस्था, चहा-नाश्ता, जेवण आणि मार्गदर्शक या सर्व सुविधा सरकारतर्फे पुरवल्या जातात.
सुरक्षितता आणि वैद्यकीय मदत: प्रवासादरम्यान जेष्ठ नागरिकांच्या आरोग्याची काळजी घेण्यासाठी वैद्यकीय पथक आणि सुरक्षेसाठी कर्मचाऱ्यांची विशेष नियुक्ती केली जाते.
सहकाऱ्याची सुविधा: अनेक राज्यांमध्ये ७० वर्षांवरील वयोवृद्ध नागरिकांसोबत त्यांची काळजी घेण्यासाठी एका सहाय्यकाला प्रवास करण्याची परवानगी दिली जाते.
प्रमुख तीर्थक्षेत्रांची यादी जाणून घेऊया .
या मुख्यमंत्री तीर्थ दर्शन योजना (mukhyamantri tirth darshan yojana) योजनेअंतर्गत लाभार्थ्यांना देशातील विविध पवित्र आणि धार्मिक स्थळांना भेट देण्याची संधी मिळते. प्रमुख स्थळांची यादी खालीलप्रमाणे आहे:
- उत्तर भारत: काशी (वाराणसी), अयोध्या, मथुरा-वृंदावन, हरद्वार, ऋषिकेश, वैष्णो देवी.
- दक्षिण भारत: रामेश्वरम, तिरुपती बालाजी, मथुराम.
- पूर्व व पश्चिम भारत: जगन्नाथ पुरी, द्वारकाधीश, अजमेर शरीफ, सुवर्ण मंदिर (अमृतसर).
- महाराष्ट्र व इतर: शिर्डी, त्र्यंबकेश्वर, भीमाशंकर, जोतिबा.
मुख्यमंत्री तीर्थ दर्शन योजना (mukhyamantri tirth darshan yojana) साठी लागणारे आवश्यक कागदपत्रे जाणून घेऊया .
मुख्यमंत्री तीर्थ दर्शन योजना (mukhyamantri tirth darshan yojana) चा अर्ज भरताना खालील कागदपत्रे जोडणे अनिवार्य आहे:
- ओळखपत्र: आधार कार्ड / मतदार ओळखपत्र.
- वयाचा पुरावा: आधार कार्ड, टीसी किंवा जन्म प्रमाणपत्र.
- रहिवासी पुरावा: राशन कार्ड / लाईट बिल / अधिवास प्रमाणपत्र .
- उत्पन्नाचा दाखला: सक्षम प्राधिकरणाने दिलेला उत्पन्नाचा दाखला.
- वैद्यकीय प्रमाणपत्र: सरकारी डॉक्टरांकडून घेतलेले शारीरिक सक्षमतेचे प्रमाणपत्र.
- पासपोर्ट साईज फोटो आणि मोबाईल नंबर.
मुख्यमंत्री तीर्थ दर्शन योजना (mukhyamantri tirth darshan yojana) चा अर्ज कसा करावा?
ऑनलाइन अर्ज: राज्याच्या अधिकृत पोर्टलवर (उदा. महाराष्ट्रासाठी ‘आपले सरकार’ किंवा संबंधित योजनेची वेबसाईट) जाऊन ऑनलाइन फॉर्म भरा.
ऑफलाइन अर्ज: स्थानिक तहसील कार्यालय, समाज कल्याण विभाग किंवा ग्रामपंचायतीमध्ये जाऊन या मुख्यमंत्री तीर्थ दर्शन योजना (mukhyamantri tirth darshan yojana) योजनेचा छापील अर्ज मिळवून तो भरून सादर करा.
छाननी व निवड: प्राप्त झालेल्या अर्जांची छाननी केली जाते आणि मंजूर अर्जदारांची यादी प्रसिद्ध केली जाते. नाव लॉटरी किंवा प्राधान्यक्रमानुसार निवडले जाते.
मुख्यमंत्री तीर्थ दर्शन योजना (mukhyamantri tirth darshan yojana) ही जेष्ठ नागरिकांचा सन्मान करणारी आणि त्यांच्या धार्मिक भावनांचा आदर करणारी एक अत्यंत महत्त्वाकांक्षी योजना आहे. जर तुमच्या घरातील जेष्ठ नागरिकांना या मुख्यमंत्री तीर्थ दर्शन योजना (mukhyamantri tirth darshan yojana)चा लाभ घ्यायचा असेल, तर आजच आवश्यक कागदपत्रांची पूर्तता करून अर्ज प्रक्रिया पूर्ण करा.
- अधिकृत पोर्टलवर नोंदणी:अर्ज सुरू करण्यापूर्वी वैयक्तिक खाते तयार करणे आवश्यक आहे.
- आपले सरकार किंवा योजनेच्या अधिकृत पोर्टलवर (aaplesarkar.mahaonline.gov.in) जा.
- नवीन वापरकर्ता असल्यास “New User? Register Here” वर क्लिक करा.
- तुमचा मोबाईल नंबर टाका आणि आलेला OTP टाकून पडताळणी करा.
- तुमचा User ID आणि Password तयार करा.
योजनेची निवड करा:
- लॉगिन झाल्यानंतर सेवांच्या यादीतून “सामाजिक न्याय व विशेष सहाय्य विभाग” निवडा.
- उपलब्ध योजनांमधून “मुख्यमंत्री तीर्थ दर्शन योजना (mukhyamantri tirth darshan yojana) या पर्यायावर क्लिक करा.
- अर्ज फॉर्म भरा:सर्व माहिती आधार कार्ड आणि दाखल्यांनुसार भरा.
- अर्जात विचारलेली वैयक्तिक माहिती, आधार क्रमांक आणि पत्ता भरा.
उत्पन्न आणि बँक खात्याचा तपशील: वार्षिक उत्पन्न आणि बँक खात्याचा क्रमांक प्रविष्ट करा.
तीर्थक्षेत्राची निवड: दिलेल्या यादीतून तुम्हाला भेट द्यावयाच्या तीर्थक्षेत्राचा पर्याय निवडा.
- ७० वर्षांपेक्षा जास्त वय असल्यास सोबत सहाय्यक जाणार आहे का, त्याची माहिती नोंदवा.
- कागदपत्रे अपलोड करा:फाईल साईझ २५० KB पेक्षा कमी व PDF/JPEG स्वरूपात असावी.
- ओळख व वयाचा पुरावा: आधार कार्ड किंवा मतदार ओळखपत्र.
- रहिवासी पुरावा: अधिवास प्रमाणपत्र किंवा रेशन कार्ड.
- उत्पन्नाचा दाखला: सक्षम प्राधिकरणाचा उत्पन्नाचा दाखला.
- वैद्यकीय प्रमाणपत्र: सरकारी डॉक्टरांचे शारीरिक सक्षमतेचे प्रमाणपत्र .
- पासपोर्ट साईज फोटो आणि सही/अंगठ्याचा ठसा अपलोड करा.
अर्ज सादर करा आणि पावती जतन करा:
- भरलेली सर्व माहिती एकदा पुन्हा तपासून घ्या.
- Submit बटनावर क्लिक करा.
- अर्ज यशस्वीरीत्या सादर झाल्यानंतर स्क्रीनवर एक अर्ज क्रमांक दिसेल.
- भविष्यातील संदर्भासाठी अर्जाची पोचपावती डाउनलोड करून प्रिंट काढून ठेवा.
महत्त्वाचे नियम व अटी जाणून घेऊया .
एकदाच लाभ: या मुख्यमंत्री तीर्थ दर्शन योजना (mukhyamantri tirth darshan yojana) योजनेअंतर्गत एका जेष्ठ नागरिकाला आयुष्यभरात केवळ एकदाच मोफत तीर्थयात्रेचा लाभ घेता येतो.
७० वर्षांवरील नागरिकांसाठी सहाय्यक: अर्जदाराचे वय ७० वर्षांपेक्षा जास्त असल्यास त्यांच्यासोबत एका सहाय्यकाला (पती/पत्नी किंवा जवळचा नातेवाईक/काळजीवाहू) जाण्याची परवानगी असते. सहाय्यकाचाही सर्व खर्च शासन करते.
वैद्यकीय प्रमाणपत्र : अर्जदार प्रवासासाठी शारीरिक व मानसिकदृष्ट्या सक्षम असल्याचे सरकारी डॉक्टरांचे (उदा. उपजिल्हा रुग्णालय किंवा प्राथमिक आरोग्य केंद्रातील डॉक्टर) प्रमाणपत्र जोडणे अनिवार्य आहे.
समाविष्ट असलेल्या सुविधा समजून घेऊया .
- प्रवास खर्च: रेल्वे (३ Tier AC किंवा स्लीपर क्लास) किंवा विशेष बसद्वारे मोफत येण्या-जाण्याचा प्रवास.
- निवास व भोजन: तीर्थक्षेत्राच्या ठिकाणी राहण्याची योग्य व्यवस्था आणि संपूर्ण प्रवासादरम्यान चहा, नाश्ता व तिन्ही वेळचे मोफत जेवण.
- वैद्यकीय सुविधा: प्रवासात आणीबाणीच्या प्रसंगी वैद्यकीय मदतीसाठी डॉक्टरांची टीम व प्रथमोपचार सुविधा सोबत असते.
- प्रवास विमा: प्रत्येक प्रवाशाचा अपघाती प्रवास विमा शासनातर्फे काढला जातो.
अर्ज मंजूर न होण्याची मुख्य कारणे समजून घेऊया .
- कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न विहित मर्यादेपेक्षा (२.५ लाख रुपये) जास्त असणे.
- अर्जदाराने किंवा त्याच्या कुटुंबातील सदस्याने आयकर भरलेला असणे.
- वैद्यकीयदृष्ट्या अयोग्य असल्याचे प्रमाणपत्र असणे.
- कागदपत्रे अस्पष्ट किंवा अपूर्ण अपलोड करणे.
मदतीसाठी संपर्क व हेल्पलाइन जाणून घेऊया .
आपले सरकार कॉल सेंटर: १८०० १२३ १२७५ (टोल-फ्री)
वेबसाईट: aaplesarkar.mahaonline.gov.in
कार्यालय: अधिक माहिती व थेट मदतीसाठी तुमच्या तालुक्यातील तहसील कार्यालय किंवा समाज कल्याण अधिकारी कार्यालय (जिल्हा परिषद) येथे संपर्क साधू शकता.
खर्चाची मर्यादा व निधी जाणून घेऊया .
प्रति लाभार्थी मर्यादा: या मुख्यमंत्री तीर्थ दर्शन योजना (mukhyamantri tirth darshan yojana) योजनेअंतर्गत एका ज्येष्ठ नागरिकाच्या प्रवासासाठी जास्तीत जास्त ₹३०,००० पर्यंतचा खर्च शासन स्वतः करते.
समाविष्ट बाबी: यामध्ये प्रवास भाडे (रेल्वे/बस), मुक्काम (निवास), भोजन, नाश्ता आणि तीर्थक्षेत्र दर्शन मार्गदर्शन या सर्वांचा प्रत्यक्ष खर्च राज्य सरकारद्वारे टूर ऑपरेटरला दिला जातो.
७५ वर्षांवरील ज्येष्ठांसाठी विशेष नियम पाहूया .
वय ७५ किंवा त्याहून अधिक असल्यास: अर्जदाराचे वय ७५ वर्षे किंवा त्यापेक्षा जास्त असल्यास, त्यांच्यासोबत एका सहाय्यकाला (Attendant/काळजीवाहू) किंवा जीवनसाथीला मोफत प्रवासाची परवानगी मिळते.
सहाय्यकाचे प्रतिज्ञापत्र: सोबत जाणाऱ्या सहाय्यकाचे वय २१ ते ५० वर्षांदरम्यान असणे आवश्यक असून त्याच्याकडून विहित नमुन्यात प्रतिज्ञापत्र लिहून घेतले जाते.
लाभार्थी निवड प्रक्रिया जाणून घेऊया .
जिल्हास्तरीय समिती: अर्जांची छाननी आणि मंजुरी जिल्हाधिकारी आणि सहाय्यक आयुक्त, समाज कल्याण विभाग यांच्या अध्यक्षतेखालील समितीद्वारे केली जाते.
लॉटरी पद्धत: प्राप्त अर्जांची संख्या निश्चित केलेल्या कोट्यापेक्षा जास्त असल्यास संगणकीय लॉटरी पद्धतीने नाव निवडले जाते.
प्रतीक्षा यादी : मुख्य निवडीसोबत १०% उमेदवारांची प्रतीक्षा यादी तयार ठेवली जाते.
महत्त्वाचे कायदे आणि मर्यादा समजून घेऊया .
सामानावर मर्यादा: प्रवासात ज्वलनशील पदार्थ, मादक द्रव्ये किंवा अतिमूल्यवान दागिने सोबत नेण्यास बंदी आहे.
वैयक्तिक खरेदी: शासनाने निश्चित केलेल्या सुविधांव्यतिरिक्त इतर कोणतीही वैयक्तिक खरेदी किंवा अतिरिक्त व्यवस्था करायची असल्यास त्याचा खर्च लाभार्थ्याला स्वतः करावा लागतो.
खोटी माहिती दिल्यास कार्यवाही: अर्जात खोटी माहिती किंवा बनावट दाखला सादर केल्यास अर्ज तात्काळ रद्द केला जातो.
नमुन्याची कागदपत्रे आणि हेल्पडेस्क समजून घेऊया .
नोडल विभाग: सामाजिक न्याय व विशेष सहाय्य विभाग, महाराष्ट्र शासन.
राज्य नोडल अधिकारी: आयुक्त, समाज कल्याण कार्यालय, पुणे.
शासकीय शासन निर्णय (GR) व तीर्थक्षेत्रांची संख्या पाहूया .
एकूण तीर्थक्षेत्रे: या मुख्यमंत्री तीर्थ दर्शन योजना (mukhyamantri tirth darshan yojana) योजनेअंतर्गत महाराष्ट्रातील १६१ आणि भारतातील इतर राज्यांतील ८८ अशी एकूण २४९ मान्यताप्राप्त तीर्थक्षेत्रे समाविष्ट करण्यात आली आहेत.
शासन निर्णय: सामाजिक न्याय व विशेष सहाय्य विभागाने १४ जुलै २०२४ रोजी जारी केलेल्या शासन निर्णयानुसार (GR) ही योजना लागू करण्यात आली आहे.
जोडीदाराबाबतचा विशेष नियम जाणून घेऊया .
- जर पती आणि पत्नी दोघांनी स्वतंत्रपणे अर्ज भरला असेल आणि लॉटरी पद्धतीत फक्त एकाचीच निवड झाली असेल, तर आयुक्त, समाजकल्याण (पुणे) दुसऱ्या जोडीदारालाही त्यांच्यासोबत तीर्थयात्रेला पाठवण्याचा विशेष निर्णय घेऊ शकतात.
- यासाठी दुसऱ्या जोडीदाराला सर्व आवश्यक पात्रता व वैद्यकीय निकष पूर्ण करणे आवश्यक असते.
प्रत्यक्ष प्रवासादरम्यानच्या महत्त्वाच्या सूचना पाहूया .
टूर ऑपरेटर व्यवस्था: निवड झालेल्या लाभार्थ्यांचा प्रवास, जेवण आणि मुक्काम ही सर्व व्यवस्था शासनाने नियुक्त केलेल्या अधिकृत टूर ऑपरेटर/एजन्सी द्वारे केली जाते.
वैद्यकीय तपासणी अट: सरकारी डॉक्टरांचे शारीरिक सक्षमतेचे प्रमाणपत्र हे प्रवासाच्या तारखेपासून १५ दिवसांपेक्षा जास्त जुने नसावे.
वैयक्तिक खर्च: शासनाकडून मिळणाऱ्या नि:शुल्क सुविधांव्यतिरिक्त (उदा. पूजा साहित्य, वैयक्तिक खरेदी किंवा अतिरिक्त फिरणे) कोणताही खर्च लाभार्थ्याने स्वतः करायचा असतो.
ऑफलाइन/सेतू केंद्र अर्ज पर्याय जाणून घेऊया .
ज्या ज्येष्ठांना स्वतः ऑनलाइन फॉर्म भरणे शक्य नाही, ते आपल्या जवळच्या सेतू सुविधा केंद्रात जाऊन मोफत किंवा शासकीय शुल्कात अर्ज भरू शकतात.
सेतू केंद्रावर जाताना मूळ आधार कार्ड, रेशन कार्ड आणि पासपोर्ट फोटो सोबत ठेवावेत, कारण तेथे थेट लाइव्ह फोटो / ई-केवायसी केली जाते.
अपात्रतेच्या विशेष अटी जाणून घेऊया .
- कुटुंबातील कोणताही सदस्य नियमित किंवा कायमस्वरूपी सरकारी कर्मचारी किंवा निवृत्तीवेतनधारक असल्यास अर्ज अपात्र ठरतो.
रद्द होणे किंवा आणीबाणी प्रसंगीचे नियम समजून घेऊया .
अर्ज मागे घेणे: जर निवड झालेल्या लाभार्थ्याला काही कारणास्तव प्रवासाला जाणे शक्य नसेल, तर त्यांनी प्रवासाच्या किमान ७ दिवस आधी जिल्हा समाजकल्याण कार्यालयाला लिखित स्वरूपात कळवणे बंधनकारक आहे.
प्रतीक्षा यादीतील उमेदवाराला संधी: एखादा निवडलेला लाभार्थी न गेल्यास प्रतीक्षा यादीतील पुढील लाभार्थ्याला प्रवासाची संधी दिली जाते.
प्रवासात वैद्यकीय आणीबाणी: प्रवासादरम्यान अचानक प्रकृती बिघडल्यास सोबत असणारे वैद्यकीय अधिकारी तात्काळ उपचार पुरवतात. आवश्यक वाटल्यास जवळच्या शासकीय रुग्णालयात दाखल करण्याची जबाबदारी शासनाच्या टूर ऑपरेटरवर असते.
विशेष सवलती व हमीपत्र पाहूया .
- रेशन कार्ड सवलत
जर अर्जदाराकडे पिवळे किंवा केशरी रेशन कार्ड असेल, तर त्यांना स्वतंत्र उत्पन्नाचा दाखला जोडण्याची गरज नाही.
- अधिवास सवलत
अधिवास प्रमाणपत्र नसल्यास १५ वर्षांपूर्वीचे मतदार ओळखपत्र, रेशन कार्ड, किंवा शाळा सोडल्याचा दाखला ग्राह्य धरला जातो.
- हमीपत्र
अर्जासोबत शासनाने दिलेल्या विहित नमुन्यातील हमीपत्र जोडावे लागते, ज्यामध्ये योजनेच्या सर्व अटी पाळण्याचे मान्य करावे लागते.
तीर्थयात्रेदरम्यान कोणती काळजी द्यावयाची .
ओळखपत्र सोबत ठेवणे: संपूर्ण प्रवासादरम्यान मूळ आधार कार्ड आणि शासनाकडून मिळालेले प्रवासी ओळखपत्र नेहमी सोबत ठेवणे अनिवार्य आहे.
साहित्याची मर्यादा: अतिमूल्यवान दागिने किंवा जास्त रोख रक्कम सोबत ठेवू नये. वैयक्तिक औषधोपचार सुरू असल्यास आवश्यक औषधांचा साठा सोबत ठेवावा.
मार्गदर्शकांचे पालन: टूर ऑपरेटर किंवा शासकीय समन्वयकाने दिलेल्या सूचनांचे तंतोतंत पालन करावे लागते.
तक्रार निवारण व मदत सेवा जाणून घेऊया .
पोर्टल मदत: अर्जात तांत्रिक अडचण आल्यास ‘आपले सरकार’ पोर्टलच्या १८०० १२३ १२७५ या टोल-फ्री क्रमांकावर संपर्क साधता येतो.
तालुका व जिल्हा पातळी: अर्जाची स्थिती तपासणे किंवा प्रत्यक्ष मदत मिळवण्यासाठी सहाय्यक आयुक्त, समाज कल्याण विभाग (जिल्हा परिषद) अथवा तहसील कार्यालयात संपर्क साधावा.
प्रवासातील भोजन व राहण्याची व्यवस्था जाणून घेऊया .
भोजन: प्रवासादरम्यान लाभार्थ्यांना शुद्धाहारी नाश्ता, दुपारचे व रात्रीचे जेवण आणि पिण्याचे शुद्ध पाणी टूर ऑपरेटरतर्फे दिले जाते.
निवास: तीर्थक्षेत्राच्या ठिकाणी लाभार्थ्यांसाठी स्वच्छ आणि सुरक्षित हॉटेल्स किंवा धर्मशाळांमध्ये निवासाची मोफत सोय केली जाते.
रद्द झालेला अर्ज पुन्हा भरणे समजून घेऊया .
- जर त्रुटींमुळे (उदा. अस्पष्ट कागदपत्रे) अर्ज झाला, तर तुम्ही खात्यात लॉगिन करून कागदपत्रांची दुरुस्ती करून अर्ज पुन्हा सादर करू शकता.
- मात्र, खोटी माहिती दिल्याने अर्ज कायमचा रद्द झाल्यास नवीन अर्ज स्वीकारला जात नाही.
निवड यादी व एसएमएस समजून घेऊया .
यादी कुठे पाहायची: निवड झालेल्या आणि प्रतीक्षा यादीतील उमेदवारांची यादी संबंधित जिल्ह्याच्या समाज कल्याण विभागाच्या सूचना फलकावर आणि पोर्टलवर प्रसिद्ध केली जाते.
एसएमएस सूचना: निवड झालेल्या मुख्यमंत्री तीर्थ दर्शन योजना (mukhyamantri tirth darshan yojana) लाभार्थ्यांना त्यांच्या नोंदणीकृत मोबाईल नंबरवर प्रवासाची तारीख, रेल्वे/बसचा क्रमांक आणि निघण्याचे ठिकाण याबद्दल SMS द्वारे थेट माहिती पाठवली जाते.
प्रवासातील शिस्त व नियम जाणून घेऊया .
वेळेचे पालन: शासनाने दिलेल्या प्रवासाच्या वेळापत्रकाचे पालन करणे बंधनकारक आहे. उशिरा पोहोचल्यास किंवा ग्रुप सोडल्यास होणाऱ्या गैरसोयीस लाभार्थी स्वतः जबाबदार राहतील.
वर्तवणूक नियम: प्रवासादरम्यान दारू, तंबाखू किंवा इतर कोणत्याही मादक पदार्थांचे सेवन करण्यास पूर्णपणे बंदी आहे. गैरवर्तन केल्यास प्रवासातून मध्यंतरी हटवले जाऊ शकते.
ओळखपत्र व आपत्कालीन संपर्क पाहूया .
प्रवासी आयडी कार्ड: प्रवासाला निघताना टूर ऑपरेटरतर्फे प्रत्येक ज्येष्ठ नागरिकाला नावाचा व पत्त्याचा बिल्ला दिला जातो.
आणीबाणी संपर्क: या टॅगवर लाभार्थ्याचे नाव, रक्ताचा गट, आजाराचा तपशील आणि त्यांच्या घरातील नातेवाईकाचा आपत्कालीन संपर्क क्रमांक नमूद असतो, जेणेकरून गर्दीच्या ठिकाणी किंवा अडचणीच्या वेळी तात्काळ मदत मिळावी.
सर्वधर्मीय तीर्थक्षेत्रांचा समावेश जाणून घेऊया .
ही मुख्यमंत्री तीर्थ दर्शन योजना (mukhyamantri tirth darshan yojana) केवळ एका विशिष्ट धर्म किंवा संप्रदायासाठी नसून सर्वधर्मीय ज्येष्ठ नागरिकांसाठी आहे:
- हिंदू तीर्थक्षेत्रे: अयोध्या (राम मंदिर), चारधाम, वैष्णोदेवी, काशी (वाराणसी), जगन्नाथ पुरी, पंढरपूर, त्र्यंबकेश्वर.
- बौद्ध धर्मस्थळे: दीक्षाभूमी (नागपूर), चैत्यभूमी (मुंबई), ग्लोबल विपश्यना पॅगोडा (गोरई), बोधगया (बिहार), सारनाथ.
- जैन तीर्थक्षेत्रे: शिखरजी (झारखंड), श्रवणबेळगोळा (कर्नाटक), नाशिक जैन मंदिर, पालितणा.
- सिख धर्मस्थळे: सुवर्ण मंदिर (अमृतसर), सचखंड श्री हजूर साहेब (नांदेड).
- ख्रिश्चन व मुस्लिम धर्मस्थळे: माउंट मेरी चर्च (वांद्रे), सेंट अँड्र्यूज चर्च, अजमेर शरीफ दर्गा (राजस्थान).
विशेष गरजा असणाऱ्यांसाठी सोयी जाणून घेऊया .
- दिव्यांग ज्येष्ठांसाठी प्राधान्य: ६० वर्षांवरील दिव्यांग ज्येष्ठ नागरिकांना लॉटरी प्रक्रियेत विशेष प्राधान्य दिले जाते.
- व्हीलचेअर व सहाय्यक: हालचाल करण्यास त्रास असलेल्या किंवा ७५ वर्षांवरील ज्येष्ठांना त्यांच्यासोबत स्वतःचा एक सहाय्यक नेण्यास परवानगी आहे.
- विशेष सुरक्षा: टूर ऑपरेटरद्वारे ज्येष्ठ नागरिकांचे सामान वाहून नेण्यासाठी आणि चढण्या-उतरण्यासाठी स्थानिक कर्मचाऱ्यांची मदत दिली जाते.
जिल्हास्तरीय निवड समितीची रचना जाणून घेऊया .
मुख्यमंत्री तीर्थ दर्शन योजना (mukhyamantri tirth darshan yojana) योजनेचे कामकाज आणि अर्जांची पारदर्शकता राखण्यासाठी प्रत्येक जिल्ह्यात विशेष समिती गठित करण्यात आली आहे:
अध्यक्ष: जिल्ह्याचे पालकमंत्री .
सदस्य सचिव: सहाय्यक आयुक्त, समाज कल्याण विभाग.
इतर सदस्य: जिल्हाधिकारी, पोलीस अधीक्षक आणि जिल्हा परिषद मुख्य कार्यकारी अधिकारी .
रद्दबातल होणे व भरपाईचा नियम समजून घेऊया .
अनुपस्थिती दंड: निवड झाल्यानंतर कोणत्याही पूर्वसूचनेशिवाय किंवा वैद्यकीय कारणाशिवाय ऐनवेळी प्रवासाला न गेल्यास, अर्जदाराला पुढील ३ वर्षांसाठी योजनेचा पुनरर्ज भरता येत नाही.
टूर रद्द झाल्यास: हवामान, आपत्ती किंवा तांत्रिक कारणास्तव शासनाने टूर रद्द केल्यास लाभार्थ्याची संधी वाया जात नाही. त्यांना पुढील उपलब्ध तुकडीत प्राधान्याने समाविष्ट केले जाते.
अर्ज करताना कोणती तांत्रिक काळजी घ्यावयाची .
- मोबाईल नंबर: अर्जात दिलेला मोबाईल क्रमांक active असणे आवश्यक आहे, कारण प्रवासाचे तिकीट PNR आणि रेल्वेचे बोगी क्रमांक थेट SMS द्वारे पाठवले जातात.
- बँक खाते: अर्जात दिल्यास बँक खाते आधार कार्डशी लिंक असणे सोयीचे ठरते.
अमरावती जिल्ह्यातील अर्जदारांसाठी संपर्क व सेतू केंद्र जाणून घेऊया .
अमरावती जिल्ह्यातील अर्जदार खालील ठिकाणी थेट जाऊन अर्ज प्रक्रिया किंवा माहिती मिळवू शकतात:
- मुख्य कार्यालय: सहाय्यक आयुक्त, समाज कल्याण विभाग, अमरावती जिल्हा (जिल्हा परिषद परिसर / डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर सामाजिक न्याय भवन).
- तालुका पातळी: सर्व तहसील कार्यालयांमधील ‘सुलभ/सेतू केंद्र’ किंवा पंचायत समितीचे समाज कल्याण अधिकारी.
- CSC केंद्र: अमरावती शहर व ग्रामीण भागातील कोणत्याही अधिकृत सीएससी सेतू केंद्रावरून अर्ज भरता येतो.
विदर्भातील प्रमुख तीर्थक्षेत्रांचा मुख्यमंत्री तीर्थ दर्शन योजना (mukhyamantri tirth darshan yojana) योजनेत समावेश पाहूया .
महाराष्ट्रातील २४९ तीर्थक्षेत्रांमध्ये विदर्भातील खालील प्रसिद्ध धार्मिक स्थळांचाही समावेश आहे:
अमरावती जिल्हा: श्री रुक्मिणी हरण मंदिर (कौंडिण्यपूर), श्री क्षेत्र ऋद्धपूर, अंबादेवी व एकविरा देवी मंदिर (अमरावती शहर).
इतर विदर्भ स्थळे: शेगाव (श्री गजानन महाराज संस्थान – बुलढाणा), दीक्षाभूमी (नागपूर), कारंजा लाड (श्री नृसिंह सरस्वती स्वामी – वाशीम).
अर्जाची सद्यस्थिती आणि तक्रार नोंदणी समजून घेऊया .
स्टेटस ट्रॅकिंग: अर्ज भरल्यानंतर aaplesarkar.mahaonline.gov.in वर Track Application पर्याय वापरून तुमचा अर्ज ‘मंजूर’ झाला आहे की नाही ते तपासू शकता.
अमरावती जिल्हा हेल्पलाइन: अर्जासंदर्भात कोणतीही अडचण आल्यास किंवा माहिती न मिळाल्यास अमरावती जिल्हाधिकारी कार्यालयाच्या १०७७ या आपत्कालीन / सार्वजनिक मदत क्रमांकावर किंवा समाज कल्याण विभागाशी संपर्क साधता येतो.
अर्ज मंजूर झाल्यानंतर काय होते?
पडताळणी संदेश : तुमचा अर्ज मंजूर झाल्यावर आणि लॉटरीत नाव आल्यावर जिल्हा समाजकल्याण कार्यालयाकडून किंवा नियुक्त टूर ऑपरेटरकडून (उदा. IRCTC) तुम्हाला कॉल किंवा SMS येतो.
प्रवास किट व माहितीपत्रक: प्रवासाच्या ३ ते ५ दिवस आधी लाभार्थ्यांना एक विशेष प्रवासी किट प्रवासाचे वेळापत्रक आणि मार्गदर्शक पुस्तक दिले जाते.
एकत्र येण्याचे ठिकाण : रेल्वे किंवा बस पकडण्यासाठी निश्चित केलेले मध्यवर्ती ठिकाण (उदा. अमरावती/नागपूर/छत्रपती संभाजीनगर/मुंबई स्टेशन) कळवले जाते, जिथे सर्व लाभार्थ्यांना उपस्थित राहावे लागते.
जेष्ठ नागरिकांनी प्रवासात काय सोयीचे सामान न्यावे?
कागदपत्रे: मूळ आधार कार्ड, पासपोर्ट फोटो आणि वैद्यकीय प्रमाणपत्राची प्रत.
वैयक्तिक औषधे: स्वतःला लागणारी नियमित औषधे (किमान १०-१५ दिवसांचा साठा) व डॉक्टरांची चिठ्ठी .
कपडे व वैयक्तिक वस्तू: ऋतूमानानुसार कपडे (हिवाळा असल्यास उबदार कपडे), टॉवेल, सोपे चप्पल/शूज आणि वैयक्तिक स्वच्छतेचे सामान.
किरकोळ रोख रक्कम: वैयक्तिक खरेदी किंवा मंदिरातील देणगीसाठी थोडे पैसे (मोठी रक्कम किंवा दागिने आणणे टाळावे).
ऑनलाइन अर्जातील तांत्रिक अडचणी व उपाय समजून घेऊया .
OTP न येणे: अर्ज भरताना मोबाईलवर OTP न आल्यास १० मिनिटे वाट पाहा किंवा मोबाईल नेटवर्क रिसेट करा. तरीही अडचण आल्यास सकाळी ९ ते सायंकाळी ६ या वेळेत अर्ज भरावा.
फोटो / कागदपत्रे अपलोड न होणे: अपलोड करायच्या कागदपत्रांची फाईल साईझ २५० KB पेक्षा कमी आणि PDF किंवा JPEG स्वरूपात असावी. मोबाईलवरून काढलेले फोटो मोठे असल्यास कागदपत्रे री-साइज करून घ्यावीत.
प्रोफाइल अपडेट त्रुटी: ‘आपले सरकार’ पोर्टलवर नवीन नोंदणी करताना आधार कार्डावरील नाव आणि अर्जातील नावाचे स्पेलिंग हुबेहूब जुळणे आवश्यक आहे.
वैद्यकीय फिटनेस प्रमाणपत्राचे कडक मानके जाणून घेऊया .
या मुख्यमंत्री तीर्थ दर्शन योजना (mukhyamantri tirth darshan yojana)योजनेअंतर्गत लांब पल्ल्याचा प्रवास असल्याने आरोग्य तपासणीबाबत खालील निकष पाळले जातात:
तपासणी घटक: रक्तदाब , मधुमेह , हृदयविकार आणि मानसिक स्वास्थ्य यांची प्राथमिक तपासणी आवश्यक असते.
अपात्र आजार: संसर्गजन्य रोग गंभीर हृदयविकार, किंवा तात्काळ डायलिसिसची गरज असणाऱ्या रुग्णांना प्रवासादरम्यान जोखमीमुळे अपात्र ठरवले जाऊ शकते.
प्रमाणपत्र देणारे अधिकारी: वैद्यकीय प्रमाणपत्र केवळ सरकारी रुग्णालयातील वैद्यकीय अधिकारी , तालुका वैद्यकीय अधिकारी , किंवा प्राथमिक आरोग्य केंद्रातील डॉक्टरांचेच मान्य केले जाते.