लेक लाडकी योजने ( Lek ladki Yojana) महाराष्ट्र शासनाने राज्यातील मुलींच्या उज्वल भविष्यासाठी आणि त्यांच्या सक्षमीकरणासाठी एक अत्यंत महत्त्वाकांक्षी आणि कल्याणकारी योजना सुरू केली आहे. या योजनेच्या माध्यमातून राज्यातील गरीब कुटुंबातील मुलींना त्यांच्या जन्मापासून ते वयाची १८ वर्षे पूर्ण होईपर्यंत टप्प्याटप्प्याने एकूण १,०१,००० रुपये (१ लाख १ हजार) इतकी मोठी आर्थिक मदत दिली जाते.
लेक लाडकी योजने ( Lek ladki Yojana) काय आहे?
महाराष्ट्र राज्य सरकारने महिला सक्षमीकरण आणि मुलींचा घसरणारा जन्मदर सुधारण्यासाठी १ ऑगस्ट २०१७ पासून माझी कन्या भाग्यश्री (सुधारित)’ही योजना लागू केली होती. परंतु या योजनेला अपेक्षेप्रमाणे प्रतिसाद मिळाला नाही. त्यामुळे शासनाने या योजनेत मोठे बदल करून आणि व्याप्ती वाढवून १ एप्रिल २०२३ पासून लेक लाडकी योजने ( Lek ladki Yojana) सुरू करण्याचा निर्णय घेतला.
या लेक लाडकी योजने ( Lek ladki Yojana)ची घोषणा महाराष्ट्राचा अर्थसंकल्प २०२३ मध्ये मुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे आणि उपमुख्यमंत्री तथा अर्थमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्याद्वारे करण्यात आली होती. त्यानंतर ३० ऑक्टोबर २०२३ रोजी या योजनेचा शासन निर्णय अधिकृतपणे जारी करण्यात आला.
या लेक लाडकी योजने ( Lek ladki Yojana)नेअंतर्गत राज्यातील पिवळ्या आणि केशरी रेशनकार्ड धारक कुटुंबांमधील मुलींना आर्थिक लाभ दिला जातो. मुलगी १८ वर्षांची होईपर्यंत तिला एकूण ५ टप्प्यांत पैशांचे वाटप केले जाते आणि शेवटी ती १८ वर्षांची झाल्यावर तिला एकरकमी ७५,००० रुपये दिले जातात.
लेक लाडकी योजने ( Lek ladki Yojana)चा संक्षिप्त तपशील जाणून घेऊया .
योजनेचे नाव : लेक लाडकी योजना महाराष्ट्र (Lek ladki Yojana )
कोणी सुरू केली? मुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे आणि महाराष्ट्र सरकार
योजनेचा शुभारंभ : महाराष्ट्राचा अर्थसंकल्प २०२३ (जीआर: ३० ऑक्टोबर २०२३)
मुख्य उद्देश : मुलींचा जन्मदर वाढवणे, कुपोषण कमी करणे आणि शिक्षणाला चालना देणे
एकूण मिळणारी रक्कम: ₹ १,०१,००० (१ लाख १ हजार रुपये)
लाभार्थी : १ एप्रिल २०२३ नंतर जन्मलेल्या महाराष्ट्रातील मुली
पात्रता : रेशनकार्ड पिवळे आणि केशरी रेशनकार्ड धारक
अर्ज प्रक्रिया : ऑनलाईन आणि ऑफलाईन (अंगणवाडी केंद्राद्वारे)
अधिकृत संकेतस्थळ Lekladkiyojana.com
लेक लाडकी योजने ( Lek ladki Yojana)चे मुख्य उद्दिष्ट जाणून घेऊया .
महाराष्ट्र शासनाने ही योजना सुरू करण्यामागे काही अत्यंत महत्त्वाची आणि सामाजिक उद्दिष्टे ठेवली आहेत. ती खालीलप्रमाणे आहेत.
मुलींच्या जन्मास प्रोत्साहन देणे : समाजात आजही काही ठिकाणी वंशाच्या दिव्यासाठी मुलाला प्राधान्य दिले जाते. हे चित्र बदलून मुलींचा जन्मदर वाढवणे हे लेक लाडकी योजने ( Lek ladki Yojana)चे मुख्य ध्येय आहे.
मुलींच्या शिक्षणास आर्थिक मदत : पैशांअभावी कोणत्याही मुलीचे शिक्षण सुटू नये, म्हणून पहिली ते अकरावी आणि पुढील शिक्षणासाठी टप्प्याटप्प्याने निधी दिला जातो.
बालविवाहास प्रतिबंध घालणे : योजनेचा शेवटचा आणि सर्वात मोठा हप्ता (७५,००० रुपये) मिळवण्यासाठी मुलगी १८ वर्षांची असणे आणि तिचे लग्न न झालेले असणे अनिवार्य आहे. यामुळे बालविवाहाला मोठ्या प्रमाणात आळा बसेल.
बालमृत्यू आणि कुपोषण कमी करणे : मुलीच्या जन्मानंतर तिच्या पोषणासाठी सुरुवातीलाच ५,००० रुपये दिले जातात, ज्यामुळे ग्रामीण आणि गरीब भागातील मुलींमधील कुपोषणाचे प्रमाण कमी होईल.
शाळाबाह्य मुलींचे प्रमाण शून्य करणे : आर्थिक कारणांमुळे शाळा सोडणाऱ्या मुलींचा आकडा शून्य (०) वर आणणे हे शासनाचे उद्दिष्ट आहे.
पालकांवरील आर्थिक बोजा कमी करणे : मुलगी म्हणजे परक्याचे धन किंवा आर्थिक बोजा ही मानसिकता बदलून, तिच्या पाठीशी सरकार खंबीरपणे उभे आहे हा विश्वास पालकांमध्ये निर्माण करणे.
लेक लाडकी योजने ( Lek ladki Yojana)चे ५ टप्पे आणि मिळणारी रक्कम जाणून घेऊया .
या लेक लाडकी योजने ( Lek ladki Yojana)चे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे यामध्ये सर्व रक्कम एकदाच न मिळता, मुलीच्या वाढत्या वयानुसार आणि शिक्षणाच्या गरजेनुसार ५ वेगवेगळ्या टप्प्यांत थेट बँक खात्यात जमा केली जाते.
सदर लेक लाडकी योजने ( Lek ladki Yojana)च्या माध्यमातून लाभार्थी मुलीला एकूण ₹ १,०१,००० चा लाभ कसा मिळतो, त्याचे वर्गीकरण खाली दिले आहे.
हप्त्यांचे वर्गीकरण आणि टप्पे:
मुलगी जन्मली ──> ₹ ५,००० (पहिला हप्ता)
इयत्ता १ ली ──> ₹ ६,००० (दुसरा हप्ता – कुटुंब नियोजन प्रमाणपत्र आवश्यक)
इयत्ता ६ वी ──> ₹ ७,००० (तिसरा हप्ता – कुटुंब नियोजन प्रमाणपत्र आवश्यक)
इयत्ता ११ वी ──> ₹ ८,००० (चौथा हप्ता)
वय १८ वर्षे ──> ₹ ७५,००० (पाचवा व अंतिम हप्ता – मुलगी अविवाहित असावी)
एकूण लाभ ──> ₹ १,०१,००० (१ लाख १ हजार रुपये)
प्रत्येक हप्त्याची सविस्तर माहिती:
पहिला हप्ता (मुलीच्या जन्मानंतर):
बालिकेचा जन्म झाल्याबरोबर माता-पित्याने अर्ज केल्यास, कुटुंब पात्र ठरल्यास मुलीच्या जन्मानंतर लगेच ₹ ५,००० चा पहिला हप्ता पालकांच्या/मुलीच्या बँकेत जमा होतो.
दुसरा हप्ता (पहिलीत प्रवेश केल्यावर):
जेव्हा मुलगी प्राथमिक शाळेत म्हणजेच इयत्ता पहिलीमध्ये प्रवेश घेईल, तेव्हा तिला ₹ ६,००० चा दुसरा हप्ता दिला जातो.
तिसरा हप्ता (सहावीत प्रवेश केल्यावर):
मुलगी जेव्हा माध्यमिक शाळेत म्हणजेच इयत्ता सहावीमध्ये प्रवेश करेल, तेव्हा तिला ₹ ७,००० चा तिसरा हप्ता मिळतो. या हप्त्यासाठी देखील कुटुंब नियोजन प्रमाणपत्र आवश्यक असते.
चौथा हप्ता (अकरावीत प्रवेश केल्यावर):
मुलगी उच्च माध्यमिक शिक्षण म्हणजेच इयत्ता अकरावीमध्ये प्रवेश घेईल, तेव्हा तिला पुढील अभ्यासासाठी ₹ ८,००० रुपयांची चौथी किस्त दिली जाते.
पाचवा आणि अंतिम हप्ता (वय १८ वर्षे पूर्ण झाल्यावर):
हा या योजनेचा सर्वात मुख्य भाग आहे. जेव्हा मुलगी वयाची १८ वर्षे पूर्ण करेल, तेव्हा तिला तिचे उच्च शिक्षण किंवा लग्नासाठी थेट ₹ ७५,००० ची एकरकमी मोठी रक्कम दिली जाते.
लेक लाडकी योजनेसाठी पात्रता काय आहे?
Lek Ladki Yojana या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी शासनाने काही अटी व शर्ती निश्चित केल्या आहेत ज्या खालीलप्रमाणे आहेत.
महाराष्ट्राचे रहिवासी: अर्जदार कुटुंब आणि मुलगी ही मूळ महाराष्ट्र राज्याची स्थायी रहिवासी असणे आवश्यक आहे.
जन्माची तारीख: मुलगी १ एप्रिल २०२३ किंवा त्यानंतर जन्मलेली असावी. १ एप्रिल २०२३ पूर्वी जन्मलेल्या मुली या योजनेसाठी पात्र असणार नाहीत.
रेशनकार्डची अट: लाभार्थी कुटुंब पिवळे किंवा केशरी रेशनकार्ड धारक असणे आवश्यक आहे. पांढरे रेशनकार्ड धारक कुटुंब या योजनेसाठी पात्र नाही.
अपत्यांची संख्या: ही योजना कुटुंबातील पहिल्या दोन अपत्यांसाठी (मुलींसाठी) लागू राहील. जर पहिली मुलगी आणि दुसरेही मुलगी असेल, तर दोन्ही मुलींना लाभ मिळेल.
जुळी मुले : जर दुसऱ्या बाळंतपणात जुळ्या मुली झाल्या, तर त्या दोन्ही मुलींना या योजनेचा लाभ दिला जाईल. मात्र, त्यानंतर कुटुंब नियोजन शस्त्रक्रिया करणे अनिवार्य असेल.
अंतिम हप्त्यासाठी अट: १८ वर्षांचा अंतिम हप्ता (७५,००० रुपये) मिळण्यासाठी मुलगी किमान १० वी उत्तीर्ण असावी आणि ती १८ वर्षांपर्यंत अविवाहित असावी.
आवश्यक कागदपत्रे जाणून घेऊया .
Lek Ladki Yojana लेक लाडकी योजनेचा अर्ज करताना खालील कागदपत्रे जोडणे अत्यंत आवश्यक आहे. कागदपत्रे अपूर्ण असल्यास अर्ज नाकारला जाऊ शकतो.
1) मुलीचा जन्म दाखला (ग्रामपंचायत/नगरपालिका/महानगरपालिका द्वारे प्रमाणित)
2) माता आणि पित्याचा आधार कार्ड
3) मुलीचे आधार कार्ड (उपलब्ध असल्यास किंवा नंतर जोडता येते)
4) पिवळे किंवा केशरी रेशनकार्ड (रेशन कार्डमध्ये मुलीचे नाव नोंदवलेले असावे)
5) माता किंवा पित्याचा बँक खाते पासबुक (बँक खाते आधार कार्डशी लिंक / DBT सक्षम असावे)
6)रहिवासी दाखला (डोमिसाईल प्रमाणपत्र किंवा लाईट बिल/मतदार कार्ड)
7) उत्पन्नाचा दाखला (वार्षिक उत्पन्न १ लाख रुपयांपर्यंत असावे, रेशनकार्ड पुरावा म्हणून ग्राह्य धरला जातो)
8) कुटुंब नियोजन शस्त्रक्रिया प्रमाणपत्र (दुसऱ्या आणि तिसऱ्या हप्त्याचा लाभ घेताना आवश्यक)
9) शाळेत प्रवेश घेतल्याचा बोनाफाइड दाखला (१ ली, ६ वी आणि ११ वी च्या हप्त्यासाठी)
10) पासपोर्ट साईझ फोटो (मुलीचा आणि पालकांचा)
लेक लाडकी योजना ऑनलाईन/ऑफलाईन अर्ज प्रक्रिया जाणून घेऊया .
लेक लाडकी योजनेसाठी अर्ज करण्याची प्रक्रिया अत्यंत सोपी ठेवण्यात आली आहे. नागरिक ऑफलाईन आणि ऑनलाईन अशा दोन्ही माध्यमांतून अर्ज करू शकता.
Lek ladki Yojana अर्ज करण्याची पद्धती .
ग्रामीण आणि शहरी भागातील नागरिकांसाठी ऑफलाईन पद्धत अत्यंत सोयीची आहे.
सर्वप्रथम पालकांनी आपल्या जवळच्या अंगणवाडी केंद्रात किंवा बालविकास प्रकल्प अधिकारी (CDPO) कार्यालयात जावे.
तिथून ‘लेक लाडकी योजना अर्ज फॉर्म’ मोफत मिळवावा
अर्जामध्ये विचारलेली सर्व माहिती (जसे की मुलीचे नाव, पालकांचे नाव, पत्ता, रेशनकार्ड क्रमांक, बँक खाते तपशील) अचूक भरावी.
वर नमूद केलेली सर्व आवश्यक कागदपत्रे अर्जासोबत जोडावीत.
पूर्ण भरलेला अर्ज तुमच्या अंगणवाडी सेविकेकडे किंवा संबंधित कार्यालयात जमा करावा. अंगणवाडी सेविका हा अर्ज पुढे सरकारच्या पोर्टलवर अपलोड करेल.
ऑनलाईन अर्ज करण्याची पद्धती.
जर तुम्हाला ऑनलाईन अर्ज करायचा असेल, तर तुम्ही सरकारच्या अधिकृत संकेतस्थळाला (Lekladkiyojana.com किंवा महा-आयटी पोर्टल) भेट देऊ शकता.
तिथे ‘New Registration’ वर क्लिक करून पालकांनी आपले खाते तयार करावे.
त्यानंतर लेक लाडकी योजनेचा फॉर्म ऑनलाईन भरून, सर्व कागदपत्रे स्कॅन करून अपलोड करावीत.
अर्ज सबमिट केल्यानंतर मिळालेली पावती जपून ठेवावी.
पालकांसाठी महत्त्वाच्या टिप्स आणि नियम जाणून घेऊया .
बँक खाते आधार लिंक ठेवा: योजनेचे पैसे थेट डीबीटी (DBT) द्वारे जमा होत असल्याने, पालकांचे बँक खाते आधार कार्डशी लिंक असणे आणि त्यावर ‘NPCI Mapping’ असणे अनिवार्य आहे.
कुटुंब नियोजन प्रमाणपत्र विसरू नका: जर तुम्हाला दुसऱ्या मुलीसाठी किंवा दुसऱ्या हप्त्यासाठी अर्ज करायचा असेल, तर शासकीय रुग्णालयाचे कुटुंब नियोजन प्रमाणपत्र वेळेत काढून घ्या आणि अर्जासोबत जोडा.
मुलीचे नाव रेशनकार्डवर नोंदवा: मुलगी जन्माला आल्यानंतर लवकरात लवकर तिचे नाव रेशनकार्डवर चढवून घ्या, कारण रेशनकार्डचा पुरावा या योजनेत अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो.
महाराष्ट्र शासनाची ‘लेक लाडकी योजना २०२६’ Lek ladki Yojana ही राज्यातील मुलींच्या आयुष्याला एक नवी दिशा देणारी ठरत आहे. १ लाख १ हजार रुपयांची ही आर्थिक मदत गरीब आणि मध्यमवर्गीय पालकांना त्यांच्या मुलीला उच्च शिक्षण देण्यासाठी अत्यंत मोलाची ठरेल. यामुळे समाजात मुलींकडे बघण्याचा दृष्टिकोन बदलेल आणि मुली देखील आत्मविश्वासाने आपल्या पायावर उभ्या राहू शकतील.
जर तुमच्या कुटुंबात किंवा शेजारी १ एप्रिल २०२३ नंतर मुलगी जन्माला आली असेल, तर आजच जवळच्या अंगणवाडी केंद्रात जाऊन या योजनेची माहिती घ्या आणि त्वरित अर्ज करा. ‘मुलगी वाचवा, मुलगी शिकवा’ या अभियानाला यशस्वी करण्यासाठी या योजनेचा जास्तीत जास्त प्रचार करा.
अधीक माहिती साठी हे पहा >>>